Việt Nam sẽ nghiên cứu thành lập đơn vị hành chính đô thị đặc biệt

Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành Thông báo số 100-TB/VPTW, ngày 19/6/2026, thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.

Theo kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Dự thảo Báo cáo đã đánh giá đầy đủ, toàn diện những kết quả nổi bật trong vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp; đồng thời xác định những "điểm nghẽn", "nút thắt" cần được tháo gỡ, bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, vẫn còn nhiều vấn đề cần xem xét, sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh. Bộ máy đã được sắp xếp nhưng chất lượng vận hành chưa đồng đều. Số lượng đầu mối tổ chức bộ máy đã giảm nhưng hiệu quả quản trị chưa đạt yêu cầu. Thẩm quyền được phân cấp song nguồn lực, năng lực và công cụ thực thi chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn trong giai đoạn mới.

Đồng thời, đồng chí đồng ý thông qua nội dung Báo cáo sơ kết để trình Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến tại phiên họp ngày 26/6/2026. Giao Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp và hoàn thiện Báo cáo sơ kết để gửi các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị cho ý kiến theo quy định.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ; Đảng ủy Quốc hội; Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương; Quân ủy Trung ương; Đảng ủy Công an Trung ương; các ban Đảng Trung ương; Văn phòng Trung ương Đảng; các tỉnh ủy, thành ủy tiếp tục hoàn thiện Báo cáo để trình Hội nghị sơ kết toàn quốc (ngày 1/7/2026) theo một số nội dung gợi ý, định hướng như sau:

Cụ thể, cần tập trung đánh giá kỹ lưỡng về tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, cụ thể của thể chế pháp luật hiện hành, nhất là pháp luật liên quan đến hoạt động của chính quyền địa phương trong một số lĩnh vực như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đất đai, tài nguyên, khoáng sản, lâm nghiệp; tài chính - ngân sách; phân cấp, phân quyền và ranh giới thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương.

Đánh giá chi tiết, cụ thể về năng lực thực thi ở cấp xã so với nhiệm vụ được phân giao, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công thương, nông nghiệp, môi trường, văn hóa - xã hội... gắn với chỉ tiêu biên chế, số lượng cán bộ có chuyên môn sâu, việc bố trí vị trí việc làm phù hợp với chuyên môn, nghiệp vụ và yêu cầu thực tiễn.

Xác định rõ những hạn chế, bất cập giữa quy định về một mô hình và khung phân cấp khi áp dụng vào thực tiễn tại các địa phương có sự khác biệt về trình độ phát triển, năng lực cán bộ, điều kiện địa lý và cơ sở hạ tầng giao thông, công nghệ thông tin (nhất là đối với cấp xã thuộc các nhóm địa bàn đô thị, thành phố lớn so với khu vực nông thôn, miền núi).

Đánh giá kỹ lưỡng về sự phù hợp giữa phân cấp, phân quyền với phân bổ nguồn lực (nhân lực, kinh phí); trong đó, đánh giá việc phân bổ nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách cấp xã so với nhiệm vụ của xã, phường.

Bổ sung nhận định, đánh giá về tổ chức, hoạt động của khu vực phòng thủ, thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đánh giá kỹ lưỡng về hiệu quả hoạt động của cơ quan tư pháp sau khi chuyển sang mô hình khu vực (sau khi kết thúc hoạt động của 3 tòa án cấp cao, 3 viện kiểm sát nhân dân cấp cao và các viện kiểm sát, tòa án cấp huyện).

Bổ sung đánh giá về hiệu quả, tính tự chủ, tính hợp lý của mô hình hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp.

Đánh giá cụ thể, chi tiết về thực trạng hạ tầng số, hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, dữ liệu và phần mềm chuyên ngành được trang bị cho chính quyền cơ sở (chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, chuyển đổi số; số lượng phần mềm nhiều nhưng không tương thích, đồng bộ; dữ liệu chưa đầy đủ và thiếu kết nối, chia sẻ..., nhất là ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới).

Đánh giá, làm rõ sự cần thiết phải tiếp tục điều chỉnh, sáp nhập một số xã, phường trên cơ sở rà soát các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng, năng lực cán bộ và yêu cầu phát triển nhằm phát huy lợi thế quản lý nhà nước theo quy mô và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Ngoài ra, các đơn vị nghiên cứu, bổ sung việc thành lập đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng, dịch vụ công và các không gian kinh tế trọng điểm.