Việt Nam sẽ xây siêu công trình dưới lòng đất lớn nhất thế giới, phá bỏ kỷ lục của Nhật Bản

Trong định hướng quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đang từng bước xây dựng một chiến lược hạ tầng ngầm quy mô lớn, hướng tới giải quyết đồng thời các vấn đề đô thị nan giải như ngập úng, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Trọng tâm của chiến lược này là hệ thống công trình ngầm đa năng, trong đó nổi bật là đề xuất xây dựng "siêu bể ngầm" có tổng dung tích lên tới 125 triệu m3, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2036–2045.

Theo tính toán, hệ thống này có thể giúp giảm thiệt hại do ngập úng cho Hà Nội lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Với quy mô tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic, công trình được đánh giá là vượt trội so với nhiều mô hình chống ngập đô thị trên thế giới. Đáng chú ý, dung tích này lớn gấp khoảng 180 lần hệ thống G-Cans tại Tokyo (Nhật Bản) – hiện được xem là một trong những công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới.

Thực tế cho thấy, việc Hà Nội định hướng quy mô lớn hơn là có cơ sở. Thành phố từng ghi nhận những trận mưa cực đoan với lượng mưa 300–500mm chỉ trong một ngày, trong khi mật độ bê tông hóa cao và địa hình nhiều khu vực trũng thấp khiến khả năng tiêu thoát nước tự nhiên bị hạn chế. Điều này đòi hỏi một hệ thống điều tiết nước có năng lực vượt trội để ứng phó với các kịch bản thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Về nguyên lý vận hành, mô hình được đề xuất cho Hà Nội có nhiều điểm tương đồng với hệ thống G-Cans của Nhật Bản. Nước mưa sẽ được thu gom qua các tuyến hầm ngầm, dẫn về các bể chứa trung tâm, sau đó được bơm xả ra hệ thống sông lớn như sông Hồng và sông Đuống khi điều kiện cho phép. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô mà còn nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro ngập lụt trên diện rộng.

Không dừng lại ở chức năng thoát nước, hệ thống ngầm của Hà Nội còn được định hướng phát triển theo mô hình đa năng, tích hợp với giao thông công cộng và các không gian dịch vụ đô thị. Các tuyến metro ngầm, bãi đỗ xe quy mô lớn hay trung tâm thương mại có thể được bố trí trong cùng không gian, góp phần tối ưu hóa quỹ đất và gia tăng giá trị kinh tế đô thị nếu được khai thác hiệu quả.

Kinh nghiệm từ Tokyo cho thấy, các công trình hạ tầng kỹ thuật hoàn toàn có thể trở thành tài sản đô thị có giá trị gia tăng. Hệ thống G-Cans hiện không chỉ đóng vai trò chống ngập mà còn trở thành điểm tham quan độc đáo, thu hút du khách, kết hợp giữa chức năng kỹ thuật với yếu tố giáo dục và du lịch.

Song song với dự án "siêu bể ngầm", Hà Nội cũng đang đẩy mạnh triển khai các giải pháp đồng bộ khác như xây dựng thêm 20 hồ điều hòa, mở rộng hệ thống sông Nhuệ – Đáy, phát triển các tuyến cống hộp quy mô lớn và ứng dụng công nghệ dự báo mưa bằng trí tuệ nhân tạo. Những giải pháp này hướng tới hình thành một hệ sinh thái quản lý nước đô thị chủ động, bền vững, phù hợp với tốc độ đô thị hóa nhanh và những thách thức từ biến đổi khí hậu trong dài hạn.

Với cách tiếp cận tích hợp và tầm nhìn dài hạn, Hà Nội đang từng bước chuyển từ thế bị động trong xử lý ngập úng sang chủ động quản trị hạ tầng đô thị, đặt nền móng cho sự phát triển ổn định và bền vững trong tương lai.