Thích
Doanh nghiệp xây dựng đón "bình minh" từ backlog
Trong báo cáo thường niên mới phát hành, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã: HBC) nhận định, năm 2025 là giai đoạn đặc biệt khó khăn khi ngành xây dựng phải đối mặt với nhiều biến động "rất bất lợi". Nhiều doanh nghiệp trong ngành đã phải "gồng mình" để duy trì hoạt động và trụ vững.
Tuy nhiên, bước sang đầu năm 2026, theo ông, các doanh nghiệp xây dựng bắt đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực. Đối với Xây dựng Hòa Bình, đó là "một điểm sáng xuất hiện trên bầu trời như bình minh ló dạng", khi giá trị backlog (hợp đồng còn lại chưa thực hiện) đạt xấp xỉ 10.000 tỷ đồng. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp đảm bảo kế hoạch doanh thu năm 2026, đồng thời duy trì tính liên tục cho các giai đoạn tiếp theo.
Không chỉ gia tăng về quy mô, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết chất lượng backlog cũng được cải thiện, với danh mục dự án đa dạng hơn và có sự tham gia của nhiều khách hàng chiến lược.
Tương tự Hoà Bình, CTCP Xây dựng Coteccons (mã: CTD) cũng ghi nhận backlog đạt mức cao nhất trong lịch sử hoạt động. Trong 9 tháng niên độ 2025-2026 (từ 1/7/2025 đến 30/6/2026), bên cạnh các dự án xây dựng dân dụng, Coteccons còn trúng thầu nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn như sân bay Phú Quốc và sân bay Gia Bình. Nhờ đó, tổng giá trị trúng thầu của doanh nghiệp đạt gần 48.000 tỷ đồng, nâng backlog tại ngày 31/3/2026 lên khoảng 65.500 tỷ đồng.
Ở nhóm doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam - Vinaconex (mã: VCG) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng backlog nhờ trúng thầu các dự án cao tốc và BOT. Nhờ các dự án mới như cao tốc Ninh Bình, backlog của Vinaconex được dự báo tăng 7% so với cùng kỳ, lên khoảng 26.000 tỷ đồng.
Ảnh Coteccons.
Theo báo cáo của Chứng khoán MB (MBS), backlog toàn ngành xây dựng trong quý I/2026 tăng mạnh, nhờ hưởng lợi từ sự phục hồi của mảng xây dựng dân dụng và đẩy mạnh giải ngân đầu tư công. Trong năm 2026, nguồn cung căn hộ tại TP.HCM và Hà Nội dự kiến tăng lần lượt 14% và 4% so với cùng kỳ, trong khi nguồn cung nhà ở xã hội có thể tăng tới 50%.
Bên cạnh đó, giải ngân đầu tư công được dự báo tăng 18% so với cùng kỳ, tập trung vào các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ, Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai, cùng các tuyến vành đai chiến lược như Vành đai 4 (Hà Nội) và Vành đai 3 (TP.HCM). Nhờ đó, backlog của các doanh nghiệp xây dựng tăng từ 7% đến 45% so với cùng kỳ.
Cũng theo MBS, khi giá trị backlog tăng cao, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng sẽ có xu hướng cải thiện.
Thực tế, kết quả kinh doanh quý I/2026 của Xây dựng Hòa Bình cũng đã cho thấy sự phục hồi rõ nét. Doanh thu thuần đạt 1.322 tỷ đồng, gần gấp đôi so với mức 692 tỷ đồng cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 23 tỷ đồng, tăng hơn 4 lần so với quý I/2025.
Tại Coteccons, doanh thu quý I đạt 6.409 tỷ đồng, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 119 tỷ đồng, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ. Trong khi đó, Vinaconex ghi nhận doanh thu thuần quý I đạt hơn 3.424 tỷ đồng, tăng 32% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động kinh doanh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Áp lực chi phí gia tăng, biên lợi nhuận vẫn đối mặt nhiều thách thức
Dù triển vọng doanh thu và khối lượng công việc được cải thiện nhờ backlog tăng mạnh, bài toán chi phí vẫn là yếu tố then chốt có thể ảnh hưởng đáng kể đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xây dựng trong năm 2026.
Thực tế, ngành xây dựng vốn có đặc thù biên lợi nhuận không cao, trong khi chịu áp lực lớn từ biến động giá nguyên vật liệu, chi phí nhân công và lãi vay. Trong bối cảnh đó, những bất ổn địa chính trị kéo dài tại một số khu vực, cùng với gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí logistics leo thang, đang tạo sức ép đáng kể lên giá các loại vật liệu đầu vào như thép, xi măng, nhựa đường và nhiên liệu, qua đó tác động trực tiếp đến chi phí xây dựng của doanh nghiệp.
Tính đến cuối tháng 3/2026, Bộ Xây dựng cho biết, giá xi măng tăng hơn 7% so với tháng trước, thép tăng hơn 2%, gạch lát tăng gần 5%. Đáng chú ý, nhóm vật liệu rời như cát, đá, gạch xây tăng mạnh từ 13,5% đến 23,3%, trong khi nhựa đường tăng gần 32%.
Biến động này khiến dự toán xây dựng các công trình tăng từ 1,91% đến 8,09% so với tháng 2. Trong đó, công trình giao thông chịu ảnh hưởng lớn nhất, tăng khoảng 8,09%; tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn với mức tăng 4,55%. Các công trình hạ tầng kỹ thuật, dân dụng và công nghiệp tăng thấp hơn nhưng vẫn chịu áp lực đáng kể.
Không chỉ chịu tác động từ chi phí đầu vào, việc backlog tăng nhanh cũng đặt ra áp lực mới. Khi nhiều dự án được triển khai đồng thời, chi phí vận hành, quản lý và tài chính gia tăng tương ứng. Nếu không kiểm soát tốt, tăng trưởng doanh thu có thể không đi kèm với cải thiện lợi nhuận như kỳ vọng.
Tại ĐHĐCĐ diễn ra mới đây, ban lãnh đạo Vinaconex thừa nhận phần lớn nhà thầu xây dựng hiện nay đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là giá vật liệu biến động liên tục, trong khi cơ chế điều chỉnh giá trong các dự án đầu tư công thường chậm hơn diễn biến thị trường. Riêng quý I/2026, Vinaconex cho biết tổng chi phí tài chính, bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng tới 49%, lên hơn 246 tỷ đồng.
Trước thực tế này, doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, đồng thời cân nhắc giãn tiến độ một số dự án khác.
Theo Vinaconex, áp lực tài chính và nhân sự cũng gia tăng khi doanh nghiệp vẫn phải duy trì chi phí vận hành công trường, trả lương và lãi vay trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Thị trường lao động ngành xây dựng cũng trở nên cạnh tranh khi một số doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao gấp 2-3 lần để thu hút nhân lực.
Nhìn tổng thể, sự gia tăng mạnh của backlog đang tạo nền tảng quan trọng cho chu kỳ phục hồi của ngành xây dựng sau giai đoạn nhiều biến động. Nguồn việc dồi dào giúp các doanh nghiệp cải thiện khả năng dự báo doanh thu, đồng thời tận dụng tốt hơn sự phục hồi của thị trường bất động sản và làn sóng đầu tư công đang được thúc đẩy mạnh mẽ.
Tuy nhiên, triển vọng này đi kèm với không ít thách thức. Áp lực chi phí đầu vào, biến động giá nguyên vật liệu và bài toán dòng tiền vẫn là những biến số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp sẽ ngày càng rõ nét, khi chỉ những đơn vị có năng lực quản trị tốt, kiểm soát chi phí hiệu quả và chiến lược lựa chọn dự án phù hợp mới có thể chuyển hóa backlog thành lợi nhuận thực chất.
Năm 2026 vì vậy không chỉ là giai đoạn "đón bình minh" của ngành xây dựng, mà còn là phép thử quan trọng đối với sức bền tài chính và năng lực thích ứng của từng doanh nghiệp trong một môi trường vẫn còn nhiều biến động./.
