Biệt thự trăm tỷ trên khu đất 5.000m2 được làm từ hàng triệu viên ngói cổ của 'vua hài đất Bắc' từng là một trong những công trình lọt TOP kiến trúc hay nhất thế giới

Từ hàng triệu viên ngói cổ và hơn 40 năm gắn bó với nghệ thuật, NSƯT Xuân Hinh đã kiến tạo nên một công trình mang đậm dấu ấn văn hóa - biệt thự trăm tỷ không chỉ gây choáng ngợp về quy mô mà còn được vinh danh trong top những công trình kiến trúc ấn tượng nhất thế giới.

Không chỉ là một căn nhà, công trình của NSƯT Xuân Hinh ở ngoại thành Hà Nội là một không gian văn hóa được kiến tạo bằng ký ức, niềm tin và hơn 40 năm lao động nghệ thuật. Tại đây, ông gửi gắm trọn tâm huyết vào một quần thể mang tên Bảo tàng Đạo Mẫu - nơi kết tinh giữa đời sống cá nhân và di sản tinh thần của người Việt.

Một "bảo tàng sống" giữa khu vườn nửa thế kỷ

Trên khu đất rộng khoảng 5.000m2, vốn là vườn cây ăn quả lâu năm, công trình được xây dựng theo triết lý "thuận theo tự nhiên". Thay vì san lấp hay chặt bỏ cây cối, toàn bộ thiết kế được điều chỉnh xoay quanh từng gốc cây sẵn có, tạo nên một không gian vừa tĩnh tại vừa giàu sức sống.

Không gian ấy không chỉ để ở. Theo chia sẻ của nghệ sĩ, đây là một quần thể văn hóa hoàn chỉnh, gồm Linh Từ "Uống nước nhớ nguồn", khu thờ tự, thư viện và khu trưng bày hiện vật liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu - một di sản văn hóa đặc trưng của người Việt.

Để tạo nên diện mạo đặc biệt này, Xuân Hinh đã dành gần một thập kỷ chỉ để sưu tầm vật liệu. Khoảng 5 triệu viên ngói cổ và 1 triệu viên gạch thất được gom góp từ nhiều ngôi nhà cổ, sau đó tái sinh trong hình hài mới. Quá trình thi công kéo dài thêm hơn 4 năm, biến công trình thành một "kho lưu trữ vật liệu ký ức" hiếm có.

Kiến trúc Bắc Bộ – không lặp lại quá khứ, mà tái tạo tinh thần

Bảo tàng mang dáng dấp quen thuộc của kiến trúc truyền thống Bắc Bộ: Mái ngói rêu phong, sân gạch đỏ, nhà gỗ và vườn cây bao quanh. Tuy nhiên, công trình không đơn thuần là sự phục dựng, mà là một cách diễn giải mới - nơi yếu tố dân gian được đặt trong tư duy không gian hiện đại.

Thiết kế do kiến trúc sư Nguyễn Hà thực hiện – người từng giành giải thưởng quốc tế Moira Gemmill. Nhờ cách tiếp cận này, công trình được tạp chí kiến trúc danh tiếng Domus vinh danh trong danh sách Best Architecture Projects 2023, đồng thời lọt Top 14 công trình ấn tượng nhất thế giới.

Domus đánh giá: "Tính thiêng được thể hiện qua chính vật liệu và không gian" - một nhận định cho thấy công trình không chỉ đẹp về hình thức, mà còn mang chiều sâu biểu tượng.

Bên trong bảo tàng là hệ thống không gian liên hoàn: phòng thờ Tam tòa Thánh Mẫu, khu thờ tổ, không gian Linh Từ và khu trưng bày. Một phần kết cấu cũ của ngôi nhà được tháo bỏ để mở rộng diện tích trưng bày tranh về Đạo Mẫu, tạo dòng chảy liền mạch giữa các khu chức năng.

Cổng vào được thiết kế với hình tượng "cá chép vượt vũ môn" - không chỉ là biểu tượng dân gian, mà còn phản chiếu hành trình bền bỉ của chính nghệ sĩ Xuân Hinh.

Trong khuôn viên còn có thư viện - nơi lưu giữ sách, hiện vật và cả những dấu mốc trong sự nghiệp của ông. Đây cũng là không gian ông dự định dành cho việc truyền nghề, nuôi dưỡng thế hệ nghệ sĩ kế cận.

Sinh năm 1960 tại Bắc Ninh, NSƯT Xuân Hinh là gương mặt quen thuộc của sân khấu dân gian, gắn liền với nhiều vai diễn kinh điển và được mệnh danh là "Vua hài đất Bắc". Khác với nhiều nghệ sĩ cùng thời, ông gần như không tham gia gameshow hay truyền hình, mà chọn con đường riêng: bền bỉ với nghệ thuật truyền thống.

Theo ông, toàn bộ tài sản tích lũy sau hơn 40 năm đi diễn đã được dồn vào công trình này như một cách "trả nợ" văn hóa.

Giữa tốc độ đô thị hóa, khi những mái ngói cũ dần nhường chỗ cho bê tông và kính, Bảo tàng Đạo Mẫu hiện diện như một "vùng ký ức" được gìn giữ. Ở đó, từng viên gạch, viên ngói không chỉ là vật liệu, mà là dấu vết của thời gian.

Công trình không chỉ kể câu chuyện của một nghệ sĩ, mà còn đặt ra một lựa chọn khi phát triển không nhất thiết phải đánh đổi bằng việc đánh mất bản sắc. Và đôi khi, một ngôi nhà - nếu đủ tâm huyết có thể trở thành một di sản sống giữa đời thường.