Không được tự ý chuyển mục đích sử dụng đất
Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp, đặc biệt là đất trồng lúa, không thể thực hiện tùy ý mà phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật. Nếu tự ý chuyển sang trồng cây lâu năm khi chưa được phép, người sử dụng đất không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn phải khôi phục lại hiện trạng ban đầu.
Theo khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, một số trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất bắt buộc phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép trước khi thực hiện.

Tự ý chuyển đất nông nghiệp sang đất trồng cây lâu năm có thể đối diện với mức phạt theo quy định của pháp luật. Ảnh minh họa
Trong đó, việc chuyển đất trồng lúa sang loại đất khác trong cùng nhóm đất nông nghiệp bao gồm đất trồng cây lâu năm cũng thuộc diện phải xin phép.
Như vậy, nếu tự ý chuyển đổi khi chưa được chấp thuận, hành vi đó bị xác định là sử dụng đất sai mục đích và sẽ bị xử lý theo quy định.
Mức phạt sẽ tăng theo diện tích vi phạm
Theo khoản 3 Điều 8 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, mức xử phạt được áp dụng tùy theo diện tích đất vi phạm:
Từ 2-3 triệu đồng: Diện tích dưới 0,5ha
Từ 3-5 triệu đồng: Từ 0,5ha đến dưới 1ha
Từ 5-10 triệu đồng: Từ 1ha đến dưới 3ha
Từ 10-30 triệu đồng: Từ 3ha trở lên
Như vậy, tùy quy mô vi phạm, người sử dụng đất có thể bị phạt tối đa đến 30 triệu đồng.
Buộc khôi phục hiện trạng
Ngoài việc đóng tiền phạt, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả.
Cụ thể, theo quy định tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, cơ quan chức năng có thể yêu cầu:
Khôi phục lại hiện trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm (trừ một số trường hợp đặc biệt theo khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024)
Nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp thu được từ việc sử dụng đất sai mục đích
Điều này đồng nghĩa, việc "lách luật" để chuyển đổi đất không những không mang lại lợi ích lâu dài mà còn tiềm ẩn rủi ro thiệt hại kép.
Theo các chuyên gia, đất trồng lúa là loại đất đặc thù, có vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Do đó, việc chuyển đổi mục đích sử dụng loại đất này luôn được kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh tình trạng sử dụng tùy tiện, phá vỡ quy hoạch.
Khi có nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất, người dân cần:
Thực hiện đầy đủ thủ tục xin phép cơ quan có thẩm quyền; Chỉ tiến hành chuyển đổi sau khi đã được chấp thuận. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn bảo đảm quyền lợi lâu dài trong quá trình sử dụng đất.