Bộ Xây dựng nói gì về đề xuất điều chỉnh hướng tuyến siêu dự án đường sắt 67 tỷ USD đoạn qua TP tương lai của Việt Nam?

Trong phản hồi gửi Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Bộ Xây dựng cho biết quá trình khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ được chỉ đạo theo hướng "đi sâu, đi sát" thực địa.

Trọng tâm là đánh giá đầy đủ địa hình, địa vật, các khu dân cư và không gian văn hóa – tâm linh tại những đoạn tuyến nhạy cảm, qua đó lựa chọn phương án tối ưu nhất.

Trước đó, cử tri phường Trường Thi (Ninh Bình) kiến nghị điều chỉnh hướng tuyến đoạn đi qua địa bàn, dịch chuyển về phía Tây khoảng 300m so với phương án hiện tại.

Theo người dân, phương án này không ảnh hưởng đến đất tôn giáo của Nhà thờ Giáo xứ Trình Xuyên, Đình và Chùa thôn Trình Xuyên Thượng, đồng thời chỉ tác động đến khoảng 120 hộ dân. Kiến nghị đã được chuyển tới các cơ quan của Quốc hội Việt Nam để xem xét.

Bộ Xây dựng cho biết, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 (30/11/2024) và Chính phủ ban hành Nghị quyết số 106/NQ-CP (23/4/2025) nhằm tổ chức triển khai. Trên thực tế, để bảo đảm tiến độ, công tác chuẩn bị đã được thúc đẩy song song ở nhiều "mặt trận": Từ lựa chọn tư vấn, đánh giá tác động môi trường, rà phá bom mìn đến phối hợp với các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Một điểm nhấn chính sách đáng chú ý là Nghị quyết số 265/2025/QH15 (11/12/2025) cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập.

Cách làm này giúp địa phương chủ động hơn trong quyết định đầu tư và triển khai, sử dụng linh hoạt nguồn vốn ngân sách Trung ương và địa phương, không phải lặp lại thủ tục xin chủ trương đầu tư cho từng hạng mục phát sinh.

Hiện nay, Ban Quản lý dự án Thăng Long đang thực hiện các thủ tục lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Bộ Xây dựng nhấn mạnh, sau khi tư vấn được lựa chọn, yêu cầu đặt ra là phải nghiên cứu kỹ lưỡng điều kiện tự nhiên - xã hội tại từng khu vực tuyến đi qua. Mục tiêu không chỉ là "đi thẳng - đi nhanh" mà còn là hạn chế tối đa xáo trộn đời sống người dân, bảo vệ di tích lịch sử, công trình tâm linh, đồng thời bảo đảm kết nối giao thông khu vực để khai thác đồng bộ, phát huy hiệu quả đầu tư.

Về quy mô, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài khoảng 1.541km, nối Hà Nội với TP. HCM, đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính. Dự án đầu tư mới toàn tuyến đường đôi, khổ 1.435mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục; gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa. Tuyến chủ yếu vận chuyển hành khách, đồng thời đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng về quốc phòng - an ninh và có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 1.713.548 tỷ đồng (tương đương 67,34 tỷ USD), triển khai theo hình thức đầu tư công trong giai đoạn 2025–2035.

Dự án được áp dụng 19 cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tăng tính khả thi, rút ngắn thời gian thực hiện, huy động nguồn lực, phân cấp - phân quyền và phát triển nguồn nhân lực, công nghiệp đường sắt.

Ở góc nhìn chính sách, thông điệp xuyên suốt từ phản hồi của Bộ Xây dựng là sự cân bằng giữa yêu cầu tiến độ của một dự án hạ tầng chiến lược quốc gia và trách nhiệm xã hội với cộng đồng địa phương. Bài toán hướng tuyến vì thế không chỉ là kỹ thuật, mà còn là thước đo cách một công trình lớn "đi cùng" người dân trên hành trình phát triển.