Cận cảnh nút giao 3.400 hiện đại nhất TP. HCM với cầu vượt và hầm chui giúp khơi thông cửa ngõ phía Nam

Công trình không chỉ giải bài toán kẹt xe, mà còn mở lại dòng chảy chiến lược cho toàn bộ trục giao thông phía Đông - Nam thành phố.

Ở góc nhìn quy hoạch, một đô thị lớn không thể phát triển nếu "cửa ngõ" của nó luôn trong tình trạng tắc nghẽn. Nút giao An Phú - nơi giao cắt giữa cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây, trục Mai Chí Thọ - Lương Định Của và các tuyến kết nối cảng Cát Lái - Phú Hữu chính là điểm nghẽn như vậy suốt nhiều năm qua.

Việc hầm chui HC1-02 chính thức thông xe ngày 2/2/2026 không đơn thuần là hoàn thành một hạng mục kỹ thuật. Đây là bước mở khóa quan trọng cho cấu trúc giao thông phía Đông thành phố - khu vực đang chịu áp lực lớn nhất về lưu lượng và logistics.

Nút giao An Phú được đầu tư với tổng mức 3.408 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước, xây dựng theo mô hình nút giao khác mức hoàn chỉnh 3 tầng. Về mặt quy hoạch, đây là một đầu mối chiến lược:

Phía Đông kết nối trực tiếp cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây;

Phía Tây liên thông trục Mai Chí Thọ - hầm vượt sông Sài Gòn;

Phía Nam - Bắc liên quan đến Lương Định Của và khu vực cảng Cát Lái.

Trong nhiều năm, khi lưu lượng xe container, xe khách và phương tiện cá nhân tăng nhanh, khu vực này trở thành điểm nóng ùn tắc. Hệ quả không chỉ là thời gian di chuyển kéo dài, mà còn làm giảm hiệu quả khai thác cao tốc và ảnh hưởng đến chuỗi logistics của thành phố.

Hầm chui HC1-02 dài 760 m, 4 làn xe hai chiều, vận tốc thiết kế 50 km/h, tĩnh không 4,75 m. Công trình kết nối trực tiếp cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây với đường Mai Chí Thọ theo hướng về hầm Thủ Thiêm.

Đây là hầm chui cuối cùng trong tổng thể dự án. Trước đó, hầm HC1-01 đã đưa vào khai thác. Khi cả hai hầm vận hành đồng bộ, trục lưu thông từ trung tâm TP. HCM ra cao tốc được hình thành liên tục, giảm đáng kể tình trạng giao cắt xung đột ở mặt đất.

Gói thầu XL6 - thi công hầm HC1-02 – có giá trị hơn 342,5 tỷ đồng, khởi công ngày 15/2/2023 và hoàn thành đúng tiến độ trước Tết Nguyên đán 2026. Công trình được đầu tư đồng bộ hệ thống kỹ thuật gồm trạm bơm, mương thoát nước, chiếu sáng, lan can an toàn, hệ thống phòng cháy chữa cháy và báo hiệu giao thông - yếu tố quan trọng để bảo đảm vận hành ổn định trong điều kiện mưa lớn hoặc triều cường.

Theo đánh giá của Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. HCM, khi toàn bộ nút giao hoàn thành, mức độ ùn tắc khu vực An Phú có thể giảm khoảng 80% so với hiện trạng.

Giá trị của nút giao An Phú không chỉ nằm ở hiện tại. Về dài hạn, khi cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây được mở rộng lên 6-8 làn xe và sân bay quốc tế Long Thành đi vào khai thác, lưu lượng phương tiện dự báo tăng mạnh.

Nếu không nâng cấp và tổ chức lại giao thông tại cửa ngõ phía Đông, toàn bộ áp lực từ cao tốc sẽ dồn về các tuyến nội đô. Việc hoàn thiện An Phú trước thời điểm sân bay Long Thành vận hành là bước chuẩn bị mang tính chiến lược, bảo đảm dòng xe từ sân bay có thể tiếp cận trung tâm thành phố một cách thông suốt.

Bên cạnh đó, dự án còn tạo nền tảng kết nối với đường Vành đai 3 - tuyến cao tốc dự kiến thông xe toàn tuyến trước ngày 30/4/2026.

Trong bối cảnh nút giao Tân Vạn và các đoạn Vành đai 3 đang thi công, việc đưa vào khai thác các hầm chui và cầu vượt tại An Phú giúp chia sẻ lưu lượng với Quốc lộ 1 và khu vực Tân Vạn, giảm áp lực cho toàn mạng lưới.

Dự án được khởi công từ tháng 12/2022. Đến nay, các hạng mục lớn như hầm HC1-01, HC1-02, cầu Bà Dạt, cầu Giồng Ông Tố và cầu nhánh N2 đã hoàn thành.

Các nhánh cầu còn lại gồm:

- N3 dự kiến hoàn thành 30/4/2026;

- N4, N1.1, N1.3 dự kiến hoàn thành 30/6/2026;

- N1.2 dự kiến hoàn thành tháng 10/2026, với điều kiện được bàn giao 22.012m2 mặt bằng phía đường Lương Định Của trong quý I/2026.

Điều này cho thấy tiến độ giải phóng mặt bằng vẫn là biến số quan trọng ảnh hưởng đến thời điểm hoàn tất toàn bộ nút giao.

Ở tầm nhìn quy hoạch, nút giao An Phú không chỉ giải quyết một điểm kẹt xe. Nó là mắt xích trong cấu trúc tái tổ chức giao thông phía Đông TP. HCM – nơi hội tụ cả cao tốc, vành đai và trục xuyên tâm.

Khi hoàn thiện, nút giao An Phú sẽ vận hành đồng bộ với nút giao Mỹ Thủy, góp phần giảm tải khu vực ra vào cảng Cát Lái - trung tâm logistics lớn nhất cả nước. Đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết trong bối cảnh TP. HCM đang triển khai đồng thời 8 dự án giao thông trọng điểm quốc gia.

Một đô thị muốn phát triển bền vững phải tháo gỡ các "nút thắt" đúng thời điểm. Việc hoàn thành các hạng mục then chốt tại An Phú trước giai đoạn cao điểm kết nối với sân bay Long Thành không chỉ giúp giảm ùn tắc trước mắt, mà còn củng cố năng lực vận hành của toàn bộ hệ thống hạ tầng phía Đông thành phố trong nhiều năm tới.