Cầu dây văng nghiêng lớn nhất Đông Nam Á tại Việt Nam: Mang tên người anh hùng xứ Quảng, kiến trúc kế thừa di sản phương Tây

Không chỉ là một công trình giao thông, cây cầu dây văng nghiêng duy nhất Việt Nam còn là dấu ấn kiến trúc đặc biệt, nơi tư duy kỹ thuật phương Tây được tiếp nối bằng bản sắc Việt. Mang tên người nữ anh hùng xứ Quảng, cây cầu trở thành biểu tượng của khát vọng vươn ra biển lớn bên dòng sông Hàn.

Theo tư liệu được một tạp chí tiếng Pháp công bố năm 1953, cây cầu thép đầu tiên của Đà Nẵng mang tên De Lattre De Tassigny. Cây cầu dài 520m, bắc qua eo biển Tourane - tên gọi cũ của Đà Nẵng thời Pháp thuộc - từng được xem là biểu tượng hạ tầng hiện đại hiếm hoi của miền Trung khi đó.

Công trình này mang dấu ấn của kỹ sư Gustave Eiffel, người gắn liền với tháp Eiffel nổi tiếng tại Paris, và đánh dấu sự xuất hiện sớm của tư duy kỹ thuật phương Tây tại vùng đất ven biển này.

Hơn nửa thế kỷ sau, trên chính nền móng lịch sử ấy, Đà Nẵng lựa chọn một cách tiếp cận khác: Không sao chép, mà kế thừa để sáng tạo. Cầu Trần Thị Lý ra đời như một bước chuyển mình về tư duy quy hoạch: Từ công trình thuần túy kỹ thuật sang biểu tượng kiến trúc mang bản sắc địa phương.

Được khởi công năm 2003 và khánh thành năm 2013 với tổng mức đầu tư 1.709 tỷ đồng, cầu Trần Thị Lý không chỉ giải tỏa áp lực giao thông khu vực Nam sông Hàn mà còn trở thành điểm nhấn cảnh quan của thành phố. Cây cầu được thiết kế theo kiểu dây văng nghiêng, với tháp trụ cao 145m, nghiêng 12 độ về phía Tây, gợi hình ảnh cánh buồm căng gió - ẩn dụ cho tinh thần ra khơi, hội nhập và chinh phục của đô thị biển.

Về mặt kỹ thuật, cầu có chiều dài 731m, rộng 35,5m, gồm 12 nhịp, trong đó nhịp dây văng dài 230m. Trụ tháp bê tông cốt thép cao 145m được tích hợp thang máy và sàn vọng cảnh, cho phép quan sát toàn cảnh sông Hàn và trung tâm thành phố.

Hệ thống dây văng một mặt phẳng với bề rộng lên tới 34,5m được đánh giá là lớn nhất Đông Nam Á tại thời điểm hoàn thành. Đặc biệt, gối trụ cầu nặng 3,2 tấn có khả năng chịu lực tới 32.000 tấn - một kỷ lục về năng lực chịu tải.

Mang tên nữ anh hùng Trần Thị Lý, người con của vùng Quảng Nam - Đà Nẵng, cây cầu không chỉ ghi dấu ấn về kỹ thuật mà còn gửi gắm thông điệp lịch sử: Tinh thần kiên cường, bất khuất được chuyển hóa thành sức mạnh kiến tạo trong thời bình.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, cầu Trần Thị Lý giữ vai trò then chốt trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông phía Nam sông Hàn, mở trục kết nối nhanh từ trung tâm thành phố tới sân bay quốc tế Đà Nẵng, bãi biển Mỹ Khê và bán đảo Sơn Trà. Nhờ đó, cây cầu góp phần định hình không gian phát triển mới, thúc đẩy du lịch và dịch vụ ven sông.

Trong chiến lược nâng tầm cảnh quan ban đêm, cầu Trần Thị Lý cùng nhiều cây cầu khác như cầu Rồng, cầu sông Hàn, cầu Thuận Phước… sẽ tiếp tục được "thắp sáng" bằng ngôn ngữ ánh sáng hiện đại. Đây là một phần của Dự án chiếu sáng nghệ thuật "Dòng sông ánh sáng" (giai đoạn 1) với tổng vốn hơn 149 tỷ đồng đã được UBND TP. Đà Nẵng phê duyệt.

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu dự án sẽ đầu tư mới hệ thống chiếu sáng trang trí cho cầu Nguyễn Văn Trỗi, chiếu sáng kiến trúc cầu Tiên Sơn và nâng cấp chiếu sáng nghệ thuật tại các cầu Thuận Phước, sông Hàn, Rồng và Trần Thị Lý.

Thành phố cũng dự kiến lắp đặt hệ thống chiếu sáng Skylight từ trên cao, kết hợp đèn laser chiếu bầu trời và mặt nước để tạo hiệu ứng thị giác đa tầng, làm nổi bật dòng sông Hàn về đêm.

Khi hoàn thiện, dự án không chỉ làm mới diện mạo đô thị mà còn hình thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần gia tăng sức hút của Đà Nẵng trên bản đồ du lịch quốc tế.

Trong tổng thể ấy, cầu Trần Thị Lý tiếp tục giữ vai trò biểu tượng - nơi lịch sử kỹ thuật, tinh thần dân tộc và khát vọng phát triển cùng hội tụ, đúng với danh xưng "thành phố của những cây cầu".