Thích
Từ lâu, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được xem là "vựa lúa, vựa trái cây, vựa thủy sản" của cả nước. Thế nhưng, nghịch lý tồn tại suốt nhiều năm là phần lớn nông sản của vùng vẫn phải vận chuyển lên TP. HCM hoặc các cảng biển ngoài khu vực để xuất khẩu, khiến chi phí logistics cao và làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa.
Trong bối cảnh đó, Cần Thơ - thành phố trực thuộc Trung ương duy nhất của Đồng bằng sông Cửu Long hiện đang đặt ra một mục tiêu lớn hơn vai trò trung tâm hành chính, giáo dục hay y tế của vùng: Trở thành trung tâm logistics hiện đại, đầu mối điều phối chuỗi cung ứng và cửa ngõ xuất nhập khẩu của toàn khu vực vào những năm tới.
Từ "thủ phủ miền Tây" đến trung tâm logistics của cả vùng
Tại Hội thảo khoa học "Phát triển dịch vụ logistics thành phố Cần Thơ với vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long" diễn ra ngày 10/6 mới đây, lãnh đạo UBND thành phố đã đưa ra những định hướng đáng chú ý về tương lai phát triển của địa phương.
Quang cảnh buổi hội thảo. Ảnh: Báo Nhân Dân
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Cần Thơ Lê Công Lý, sau quá trình mở rộng không gian phát triển, thành phố đang sở hữu nhiều lợi thế mà ít địa phương nào trong vùng có được cùng lúc. Đó là Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, hệ thống sông ngòi dày đặc, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu nông - thủy sản quy mô lớn, không gian kinh tế biển và đặc biệt là định hướng phát triển cảng biển nước sâu Trần Đề.
Nếu được kết nối đồng bộ, những lợi thế này sẽ giúp Cần Thơ không chỉ là trung tâm vùng theo nghĩa hành chính mà còn trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics quốc gia và quốc tế.
Bài học từ Singapore, Hà Lan và Đức
Điểm đáng chú ý là Cần Thơ không chỉ nhìn vào nhu cầu trước mắt mà đang nghiên cứu các mô hình logistics thành công trên thế giới.
Theo lãnh đạo thành phố, Singapore thành công nhờ coi logistics là một năng lực cạnh tranh quốc gia, kết nối hiệu quả giữa cảng biển, sân bay, hải quan và nền tảng dữ liệu số.
Trong khi đó, Hà Lan xây dựng vị thế cửa ngõ logistics của châu Âu thông qua việc liên kết cảng Rotterdam với hệ thống đường thủy nội địa, đường sắt và các trung tâm phân phối hàng hóa.
Đức lại nổi bật với logistics công nghiệp, vận tải đa phương thức và mức độ số hóa cao trong chuỗi cung ứng.
Cần Thơ không đặt mục tiêu sao chép các mô hình này, nhưng thành phố muốn tiếp cận theo tinh thần tương tự: Quy hoạch tích hợp, kết nối đa phương thức, vận hành bằng dữ liệu và phát triển logistics gắn chặt với sản xuất, chế biến và xuất khẩu.
Hình thành mạng lưới logistics quy mô vùng
Một trong những thay đổi quan trọng trong tư duy phát triển của Cần Thơ là không xem logistics đơn thuần là những kho bãi hoặc trung tâm tập kết hàng hóa riêng lẻ.
Theo định hướng mới, thành phố sẽ xây dựng một mạng lưới logistics liên hoàn, kết nối các đầu mối quan trọng như cảng Cái Cui, khu vực Thốt Nốt, sân bay quốc tế Cần Thơ, các khu công nghiệp, vùng nguyên liệu nông - thủy sản, khu vực Trần Đề và không gian kinh tế biển.
Một góc TP. Cần Thơ hiện nay. Ảnh: Internet
Song song đó là việc tăng cường kết nối giữa đường bộ cao tốc, đường thủy nội địa, cảng biển, hàng không và trong tương lai là tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ đang được nghiên cứu.
Nếu hoàn thiện, đây sẽ là lần đầu tiên Đồng bằng sông Cửu Long hình thành một hệ thống logistics đa phương thức quy mô lớn, giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các trung tâm trung chuyển ngoài vùng.
Lời giải cho bài toán nông sản Đồng bằng sông Cửu Long
Khác với nhiều trung tâm logistics công nghiệp trên thế giới, Cần Thơ xác định thế mạnh riêng nằm ở lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản.
Đây cũng là nhóm hàng hóa xuất khẩu chủ lực của vùng nhưng hiện vẫn chịu nhiều áp lực về chi phí bảo quản, vận chuyển và kiểm định.
Vì vậy, thành phố sẽ ưu tiên thu hút đầu tư vào hệ thống kho lạnh, trung tâm kiểm định chất lượng, chiếu xạ, đóng gói, truy xuất nguồn gốc, sàn giao dịch nông sản và các dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu ngay tại địa phương.
Mục tiêu là nông sản và thủy sản của Đồng bằng sông Cửu Long có thể được gom hàng, bảo quản, chế biến và xuất khẩu trực tiếp tại vùng thay vì phải vận chuyển qua nhiều tầng nấc trung gian như hiện nay.
Bên cạnh hạ tầng vật chất, Cần Thơ cũng xác định chuyển đổi số là yếu tố then chốt.
Thành phố đang nghiên cứu xây dựng nền tảng dữ liệu logistics tích hợp, kết nối thông tin về cảng biển, kho bãi, vận tải, vùng nguyên liệu, doanh nghiệp xuất khẩu, hải quan và kiểm dịch.
Các công nghệ mới như AI, IoT, Blockchain hay hệ thống quản trị kho thông minh cũng được định hướng ứng dụng nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.
Dự kiến, khi hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, vành đai kết nối vùng, cảng biển Trần Đề và tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ dần hình thành, vai trò của Cần Thơ trong chuỗi logistics khu vực sẽ ngày càng rõ nét.
Không chỉ là nơi trung chuyển hàng hóa, thành phố còn có cơ hội trở thành trung tâm điều phối chuỗi cung ứng, logistics nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ xuất nhập khẩu của toàn Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu các định hướng hiện nay được triển khai đúng lộ trình, chỉ trong vòng 5 năm tới, Cần Thơ có thể bước sang một vị thế hoàn toàn khác: Không chỉ là "thủ phủ miền Tây", mà còn là trung tâm logistics hiện đại mang tầm quốc tế của vùng cực Nam Tổ quốc.
