Chỉ hơn 5 tháng nữa, Việt Nam chính thức đưa siêu sân bay lớn nhất nước, lọt TOP thế giới vào khai thác thương mại

Khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến khai thác thương mại từ tháng 6/2026, Việt Nam không đơn thuần đưa vào vận hành một công trình hạ tầng lớn. Điều quan trọng hơn, chúng ta này đang kích hoạt một bước chuyển về vị thế từ điểm cuối của các đường bay khu vực sang vai trò trung tâm trung chuyển và logistics hàng không tầm trung của châu Á.

Trong nhiều năm, câu hỏi lớn nhất quanh siêu sân bay tầm cỡ với quy mô lớn như Long Thành là "bao giờ xong?". Tuy nhiên, ở thời điểm hiện nay, khi tiến độ giai đoạn 1 đã được cụ thể hóa bằng mốc khai thác thương mại tháng 6/2026, trọng tâm đang dịch chuyển sang một câu hỏi khác: Siêu sân bay Long Thành sẽ giúp Việt Nam đứng ở đâu trên bản đồ hàng không quốc tế?

Theo báo cáo mới đây của Bộ Xây dựng, hầu hết các cấu phần then chốt của giai đoạn 1 đã vượt qua giai đoạn "xây thô" và bước vào giai đoạn hoàn thiện - nghiệm thu - vận hành thử. Đây là ranh giới quan trọng khi chuyển từ một công trình xây dựng sang một hệ thống chuẩn bị đi vào hoạt động thực tế.

Khác với cách phát triển sân bay truyền thống - mở đường băng trước, tính dịch vụ sau, sân bay Long Thành ngay từ giai đoạn đầu đã được tổ chức như một hệ thống hoàn chỉnh.

Ở dự án thành phần 1, toàn bộ trụ sở các cơ quan quản lý Nhà nước như Cảng vụ hàng không miền Nam, Hải quan, Xuất nhập cảnh, công an, kiểm dịch động - thực vật đều đã hoàn thành hoặc đang ở giai đoạn nghiệm thu cuối.

Điều này cho thấy tư duy triển khai không đặt trọng tâm vào "đón chuyến bay đầu tiên", mà vào việc bảo đảm năng lực kiểm soát, điều phối và an ninh ngay khi sân bay vận hành.

Ở dự án thành phần 2, hệ thống quản lý bay - vốn là "bộ não" của sân bay đã đi trước một bước. Radar sơ cấp, thứ cấp, radar khí tượng, trạm giám sát phụ thuộc và các hệ thống phát - thu sóng đã được lắp đặt, thậm chí đã phục vụ các chuyến bay kỹ thuật trong tháng 12/2025. Đây là chi tiết mang ý nghĩa chiến lược: Long Thành không chờ hoàn thiện hình thức mới nghĩ đến vận hành, mà đang được "lập trình" sẵn cho khai thác an toàn và ổn định.

Ở phần hạ tầng cứng, dự án thành phần 3 đang bước vào giai đoạn bản lề. Đường cất hạ cánh số 1, hệ thống đường lăn và sân đỗ khu hàng hóa đã đủ điều kiện phục vụ bay. Đường cất hạ cánh số 2 - khởi công từ tháng 5/2025 - đang được tập trung thi công nền móng, bê tông xi măng với mục tiêu hoàn thành đúng tháng 6/2026, nhằm tạo dư địa khai thác song song và tránh "điểm nghẽn" ngay từ năm đầu vận hành.

Nhà ga hành khách, hạng mục phức tạp nhất, đã hoàn thành toàn bộ kết cấu bê tông cốt thép và hệ mái thép. Vách kính mặt dựng dự kiến hoàn tất trong tháng 1/2026; các hạng mục hoàn thiện nội thất, kỹ thuật và cảnh quan được đặt mốc trước ngày 30/6/2026. Đây không chỉ là mốc tiến độ, mà là mốc để kiểm tra khả năng phối hợp hàng trăm gói thầu trong một không gian vận hành liên tục.

Dồn lực trước "giờ G"

Việc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam được yêu cầu huy động thêm nhân lực, thiết bị và tổ chức thi công cao điểm không chỉ để "chạy nước rút".

Với các dự án hàng không, rủi ro lớn nhất không nằm ở chậm xây dựng, mà ở thiếu đồng bộ khi vận hành: Nhà ga xong nhưng dịch vụ phụ trợ chưa sẵn sàng; đường băng xong nhưng logistics chưa khép kín.

Vì vậy, các hạng mục tưởng như "phụ" - suất ăn hàng không, kỹ thuật mặt đất, hangar bảo dưỡng cũng được yêu cầu hoàn thành cùng thời điểm tháng 6/2026. Đây là điều kiện cần nếu Long Thành muốn trở thành sân bay được các hãng quốc tế lựa chọn làm điểm trung chuyển, thay vì chỉ là điểm đến.

Ở tầm quốc gia, sân bay Long Thành mở ra một lựa chọn mà Việt Nam chưa từng có trước đây: Tham gia cuộc chơi trung chuyển hàng không, thay vì đứng ngoài và phụ thuộc vào các hub khu vực.

Trong bối cảnh nhiều sân bay lớn tại Đông Nam Á đang tiệm cận giới hạn công suất, một sân bay mới, được thiết kế hiện đại ngay từ đầu, có cơ hội chen chân nếu vận hành hiệu quả và ổn định.

Tuy nhiên, cơ hội này không tự động xảy ra. Trước đó, việc tỉnh Đồng Nai được giao tháo gỡ nhanh các thủ tục cho tuyến ống dẫn nhiên liệu tàu bay và các dự án thành phần 4 cho thấy: Chỉ cần một điểm nghẽn nhỏ về thủ tục hay hạ tầng phụ trợ, toàn bộ hệ sinh thái hàng không có thể bị kéo chậm.

Tháng 6/2026 tới đây là mốc khai thác thương mại, nhưng với Long Thành, đó mới chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị thật sự của sân bay Long Thành sẽ được đo bằng khả năng sau khi đi vào hoạt động, thông qua việc:

- Thu hút các hãng hàng không quốc tế chọn làm điểm trung chuyển,

- Hình thành chuỗi logistics hàng không - công nghiệp - dịch vụ xung quanh và nâng tầm vai trò của Việt Nam trong mạng lưới vận tải toàn cầu.

Nếu làm được điều đó, sân bay Long Thành sẽ không chỉ giải quyết quá tải, mà trở thành "bước nhảy hạ tầng" hiếm hoi có khả năng thay đổi vị thế quốc gia - điều mà không nhiều công trình có thể làm được.