Trước Tết Nguyên đán, Việt Nam sẽ đón thêm 1 siêu cảng biển mới, vốn 1,8 tỷ USD, tọa lạc ngay chân đèo đẹp nhất cả nước

Trong nhiều năm trở lại đây, khu vực Liên Chiểu vẫn được xem là "vùng đệm" công nghiệp - đô thị của Đà Nẵng, ít sôi động so với trục trung tâm ven sông Hàn - biển Mỹ Khê.

Nhưng khi những khối kè chắn sóng, luồng tàu và hạ tầng kết nối của Cảng Liên Chiểu đang dần hoàn thiện, thành hình thì khu vực này đang đứng trước thời điểm mang tính bước ngoặt: Chuyển mình từ không gian hậu cần sang vai trò đầu mối logistics quốc gia.

Theo chủ đầu tư, phần hạ tầng dùng chung của dự án hiện đã đạt khoảng 97% giá trị hợp đồng, các hạng mục quan trọng như đê chắn sóng, luồng tàu, khu nước và giao thông kết nối cơ bản hoàn thành.

Dự kiến công trình sẽ được bàn giao trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tạo tiền đề cho giai đoạn khai thác thương mại trong thời gian ngắn tiếp theo.

Từ công trình hạ tầng sang "đòn bẩy không gian phát triển"

Khác với cảng Tiên Sa - vốn nằm sâu trong lòng đô thị và chịu nhiều giới hạn mở rộng - Cảng Liên Chiểu được quy hoạch trên tổng diện tích khoảng 450ha, với tầm nhìn trở thành cảng cửa ngõ quốc tế.

Dự án cảng Liên Chiểu được quy hoạch tại phường Hải Vân, dưới chân đèo Hải Vân - cung đèo đẹp nhất cả nước được mệnh danh "thiên hạ đệ nhất hùng quan", là một trong những công trình then chốt của thành phố. Hai hợp phần của dự án gồm hợp phần A - hạ tầng dùng chung trị giá hơn 3.400 tỷ đồng, sử dụng vốn ngân sách Trung ương và địa phương và hợp phần B - phần khai thác cảng do tư nhân đầu tư, dự kiến phát triển 8 bến container dài 2.750m cho tàu 50.000-200.000 DWT và 6 bến hàng tổng hợp dài 1.550m.

Việc Nhà nước đầu tư hợp phần A trị giá hơn 3.426 tỷ đồng không chỉ để xây dựng một cảng biển, mà là tạo nền móng hạ tầng dùng chung cho cả một hệ sinh thái logistics - công nghiệp - dịch vụ hậu cần.

Tổng chi phí đầu tư cho hợp phần tư nhân ước tính lên tới hơn 48.300 tỷ đồng. Hiện giai đoạn 1 Dự án Cảng Liên Chiểu - Phần cơ sở hạ tầng dùng chung chuẩn bị hoàn tất.

Được khởi công vào cuối năm 2022. Quy hoạch tổng thể cho thấy đây sẽ là siêu cảng biển lớn nhất khu vực miền Trung và một trong 3 cảng biển lớn nhất, trọng điểm Việt Nam.

Ở góc độ quy hoạch, cảng Liên Chiểu có ý nghĩa "giải phóng áp lực" cho không gian đô thị trung tâm.

Khi dòng hàng hóa, container, tàu trọng tải lớn được dịch chuyển ra phía tây bắc, Đà Nẵng có thêm dư địa để tái cấu trúc cảng Tiên Sa theo hướng du lịch - dịch vụ, đồng thời mở ra trục phát triển mới gắn với công nghiệp và logistics biển.

Cuộc so găng của các ông lớn trong ngành vận tải biển

Một trong những điểm đáng chú ý là sự quan tâm sớm của các tập đoàn khai thác cảng và vận tải biển hàng đầu thế giới đối với hợp phần B - khu bến khai thác thương mại.

Với quy mô 8 bến container, 6 bến hàng tổng hợp và khả năng tiếp nhận tàu đến 200.000DWT, hợp phần này được xem là "trái tim" vận hành của toàn bộ khu cảng trong tương lai.

Việc có ba liên danh quốc tế nộp hồ sơ tham gia đấu thầu cho thấy Liên Chiểu không chỉ được nhìn nhận là một cảng địa phương, mà là mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tại thời điểm đóng thầu, có hai liên danh nộp hồ sơ dự thầu, đều quy tụ các doanh nghiệp có vị thế quốc tế trong chuỗi logistics toàn cầu.

Liên danh thứ nhất gồm CTCP Tập đoàn Hateco, Công ty TNHH Cảng biển Hateco và APM Terminals (Hà Lan). Hateco là doanh nghiệp hoạt động đa lĩnh vực, trong đó logistics và đầu tư cảng biển là trụ cột quan trọng. Năm 2024, doanh nghiệp đưa vào khai thác Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng tại khu bến Lạch Huyện, đồng thời hợp tác chiến lược với APM Terminals trong phát triển hai bến nước sâu số 5 và 6.

APM Terminals là công ty con thuộc tập đoàn vận tải biển Đan Mạch A.P. Moller - Maersk, hiện vận hành hơn 70 cảng và bến container tại 38 quốc gia, được xem là một trong những nhà khai thác cảng lớn nhất thế giới.

Liên danh còn lại gồm Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) và Terminal Investment Limited (Luxembourg). VIMC là doanh nghiệp nòng cốt của ngành hàng hải Việt Nam, hoạt động trên ba trụ cột: vận tải biển, khai thác cảng và logistics. Trong khi đó, TiL là cánh tay đầu tư cảng biển của MSC, hãng tàu container lớn nhất thế giới, hiện quản lý hơn 70 cảng tại hơn 30 quốc gia.

Hai doanh nghiệp này từng hợp tác tại nhiều dự án cảng biển trong nước, đồng thời đang xúc tiến dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ với tổng vốn đầu tư khoảng 5,5 tỷ USD.

Theo kế hoạch, hợp phần B sẽ khởi công trong quý I/2026, thời điểm phần hạ tầng dùng chung đã sẵn sàng để tiếp nhận đầu tư tư nhân quy mô lớn.

Liên Chiểu chuyển mình từ vùng công nghiệp sang cực logistics

Cảng biển thường không đứng một mình. Song song với dự án cảng, tuyến đường ven biển nối Cảng Liên Chiểu với tổng vốn hơn 1.200 tỷ đồng hiện cũng đang được triển khai nhằm bảo đảm khả năng kết nối nhanh với mạng lưới giao thông đô thị và liên vùng. Đây được xem là "mạch máu" để dòng hàng hóa từ cảng lan tỏa vào các khu công nghiệp, trung tâm logistics và các tỉnh Tây Nguyên.

Về dài hạn, giới chuyên gia nhận định Liên Chiểu có thể trở thành vùng phát triển mới của Đà Nẵng, với cấu trúc khác biệt so với trục du lịch - dịch vụ truyền thống.

Công nghiệp sạch, logistics, kho bãi, dịch vụ hậu cần và các khu đô thị cho lực lượng lao động chất lượng cao được kỳ vọng sẽ hình thành quanh cảng, tạo ra nhu cầu mới cho thị trường bất động sản và hạ tầng xã hội khu vực.

Việc Cảng Liên Chiểu tiến sát ngày hoàn thiện không chỉ là câu chuyện tiến độ xây dựng, mà là dấu mốc cho chiến lược "xoay trục" phát triển của Đà Nẵng về phía Tây Bắc.

Khi cảng đi vào khai thác đồng bộ, thành phố không chỉ có thêm một cảng biển hiện đại, mà còn sở hữu công cụ quan trọng để tái định vị vai trò trong mạng lưới logistics quốc gia và khu vực.

Từ một đại công trường bên vịnh, Liên Chiểu đang đứng trước cơ hội trở thành động lực tăng trưởng mới - nơi hạ tầng cảng biển không chỉ phục vụ tàu hàng, mà còn mở đường cho một không gian kinh tế biển hoàn toàn khác của Đà Nẵng trong thập niên tới.