Thích
Trong quá trình tinh gọn bộ máy và sắp xếp lại đơn vị hành chính, một lượng lớn nhà, đất công phát sinh tình trạng dôi dư nhưng chưa thể khai thác hiệu quả. Để xử lý vấn đề này, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo nghị quyết của Chính phủ, đưa ra nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc và rút ngắn quy trình xử lý.
Điểm đáng chú ý là dự thảo cho phép áp dụng các quy định linh hoạt đối với những trường hợp đặc biệt, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh việc chuyển giao, chuyển đổi công năng và đưa tài sản vào sử dụng thực tế.
Linh hoạt trong chuyển giao nhà, đất dôi dư
Theo đề xuất, các cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng sau khi sắp xếp tổ chức có thể được chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý theo quy định về tài sản công.
Bộ Tài chính đề xuất cần có cơ chế đặc thù trong việc xử lý nhà đất dôi dư sau khi sáp nhập đơn vị hành chính. Ảnh minh hoạ
Việc chuyển giao sẽ được thực hiện theo nguyên trạng, bao gồm cả những trường hợp thiếu hồ sơ pháp lý, hồ sơ bị thất lạc, tài sản đã bố trí làm nhà ở hoặc đang bị lấn chiếm. Đáng chú ý, quy trình này không yêu cầu phải lấy ý kiến của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, qua đó giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý.
Cơ quan, đơn vị bàn giao vẫn phải chịu trách nhiệm về tình trạng pháp lý và hiện trạng tài sản, đồng thời phối hợp với địa phương để xử lý các vấn đề phát sinh sau khi chuyển giao.
Cho phép phá dỡ tài sản để chuyển đổi mục đích
Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo cho phép phá dỡ công trình hiện hữu đối với các khu nhà, đất dôi dư được chuyển đổi sang mục đích công cộng như công viên, sân chơi hoặc các công trình phục vụ cộng đồng.
Việc phá dỡ được chấp thuận ngay cả khi tài sản vẫn còn giá trị sử dụng hoặc chưa hết thời gian khấu hao. Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này sẽ giúp tránh tình trạng chậm trễ do vướng mắc trong việc xác định giá trị còn lại của tài sản, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai phương án sử dụng mới.
Dự thảo cũng đưa ra cơ chế linh hoạt trong điều chỉnh quy hoạch. Cụ thể, với các khu nhà, đất dôi dư được chuyển đổi mục đích sử dụng như làm trụ sở, công trình công cộng hoặc phục vụ quốc phòng - an ninh, việc cập nhật quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng sẽ được thực hiện sau khi đã có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Cách tiếp cận này giúp rút ngắn quy trình, tránh tình trạng phải hoàn tất quy hoạch trước rồi mới được triển khai xử lý tài sản.
Nghĩa vụ tài chính khi giao đất, cho thuê đất và xử lý tài sản trên đất
Đối với các trường hợp nhà, đất dôi dư được giao hoặc cho thuê lại, tổ chức, cá nhân nhận đất phải hoàn trả giá trị còn lại của tài sản gắn liền với đất tại thời điểm giao.
Quy định này áp dụng cả khi tài sản đã bị phá dỡ trước đó hoặc được bán lại cho chính người nhận đất. Trường hợp tài sản chưa được hạch toán trên sổ sách, việc xác định giá trị sẽ thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính về quản lý tài sản cố định.
Dự thảo cũng đề cập đến tình huống tài sản công được xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân nhưng đơn vị quản lý không còn nhu cầu sử dụng.
Nếu chủ sử dụng đất có nhu cầu tiếp nhận lại tài sản, cơ quan quản lý sẽ thực hiện bàn giao và yêu cầu hoàn trả giá trị còn lại. Tuy nhiên, các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, lực lượng vũ trang hoặc tổ chức chính trị - xã hội sẽ không phải hoàn trả khoản này.
Trong trường hợp chủ đất không nhận lại tài sản, cơ quan quản lý có thể tiến hành phá dỡ, thanh lý và bàn giao lại mặt bằng. Việc xử lý vật tư, vật liệu thu hồi sẽ tuân thủ quy định tại các nghị định hiện hành của Chính phủ.
Việc ban hành cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng chậm xử lý nhà, đất dôi dư - vấn đề tồn tại nhiều năm do vướng mắc pháp lý và quy trình phức tạp. Nếu được thông qua, nghị quyết này không chỉ giúp tăng tốc xử lý tài sản công, mà còn mở ra khả năng khai thác hiệu quả quỹ đất hiện hữu, góp phần bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
