Đề xuất đổi đất bến xe miền Đông cũ lấy dự án hơn 10.000 tỷ, xoá sổ kẹt xe ở phía Đông TP giàu nhất cả nước

Khu vực Hàng Xanh - Bình Triệu từ lâu được xem là "nút thắt" giao thông ở cửa ngõ phía Đông TP. HCM, nơi nhiều trục đường lớn hội tụ nhưng hạ tầng chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa. Trước thực trạng này, CII cùng liên danh nhà đầu tư đã đề xuất một dự án cải tạo tổng thể theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao).

Theo báo VnExpress, phạm vi nghiên cứu trải dài từ ngã tư Hàng Xanh đến cầu Bình Triệu, với diện tích khoảng 27ha. Tổng vốn đầu tư sơ bộ được ước tính hơn 10.200 tỷ đồng.

Không chỉ mở rộng đường, mà tổ chức lại giao thông

Điểm đáng chú ý của đề xuất không nằm ở việc mở rộng đơn thuần các tuyến đường hiện hữu, mà ở cách tiếp cận theo hướng tổ chức lại toàn bộ dòng giao thông.

Các tuyến huyết mạch như Đinh Bộ Lĩnh, Xô Viết Nghệ Tĩnh và quốc lộ 13 sẽ được nâng cấp đồng bộ, kết hợp xây dựng tuyến trên cao nhằm tách dòng xe liên vùng ra khỏi giao thông nội đô.

Tại nút Hàng Xanh - nơi thường xuyên xảy ra xung đột giao thông - phương án xây dựng giao lộ nhiều tầng (khác mức) được đưa ra, kỳ vọng giảm áp lực cho khu vực vốn quá tải trong nhiều năm.

Song song đó, cầu Bình Triệu 3 vượt sông Sài Gòn cũng nằm trong danh mục đề xuất, nhằm hoàn thiện trục kết nối với quốc lộ 13 - tuyến giao thông chiến lược hướng về Bình Dương và các tỉnh lân cận.

Bài toán hoàn vốn: Đổi hạ tầng lấy quỹ đất

Báo Phụ nữ TP. HCM cho biết, khác với các dự án sử dụng vốn ngân sách thuần túy, dự án này được đề xuất triển khai theo hợp đồng BT. Theo đó, nhà đầu tư sẽ thu xếp phần lớn vốn, trong khi Nhà nước tham gia chi phí giải phóng mặt bằng.

Đổi lại, doanh nghiệp đề xuất được thanh toán bằng quỹ đất tại khu bến xe Miền Đông cũ (quận Bình Thạnh trước đây), diện tích khoảng 6,7ha.

Phương án sử dụng quỹ đất được tính toán theo hướng phân bổ một phần cho tái định cư và công trình công cộng, phần còn lại khai thác thương mại để hoàn vốn.

Trong quá trình lấy ý kiến, nhiều Sở ngành đánh giá dự án là cần thiết trong bối cảnh khu vực này liên tục ùn tắc, đặc biệt vào giờ cao điểm. Các tuyến Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh, Nguyễn Xí và quốc lộ 13 hiện đều chịu áp lực giao thông lớn.

Bên cạnh đó, việc bến xe Miền Đông cũ vẫn khai thác một số tuyến ngắn cũng góp phần làm gia tăng lưu lượng phương tiện.

Đáng chú ý, Sở Tài chính TP. HCM đã đề xuất dừng một số dự án có nội dung tương tự đang được nghiên cứu để tránh trùng lặp, đồng thời tập trung nguồn lực cho phương án có tính khả thi cao hơn.

Trước đề xuất hạ tầng này, CII cũng từng đưa ra kế hoạch phát triển khu đô thị theo mô hình TOD tại khu vực Hàng Xanh - Bình Triệu với quy mô vốn khoảng 18,5 tỷ USD.

Nếu các đề xuất được triển khai theo hướng đồng bộ, khu vực cửa ngõ phía Đông TP.HCM có thể được tái cấu trúc không chỉ về giao thông, mà còn về không gian đô thị, tận dụng giá trị quỹ đất gắn với hạ tầng.

Ở góc độ rộng hơn, đề xuất lần này phản ánh xu hướng huy động nguồn lực tư nhân tham gia phát triển hạ tầng trong bối cảnh ngân sách hạn chế.

Tuy nhiên, với mô hình BT, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà còn ở cách xác định giá trị quỹ đất thanh toán, cũng như cơ chế đảm bảo minh bạch và cân bằng lợi ích. Dự án, nếu được thông qua, sẽ không chỉ giải bài toán ùn tắc kéo dài tại Hàng Xanh - Bình Triệu, mà còn là một phép thử quan trọng đối với cách TP. HCM vận hành cơ chế "đổi đất lấy hạ tầng" trong giai đoạn mới.