Đề xuất kéo dài tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của Việt Nam thêm 20km, vốn đầu tư hơn 45.000 tỷ

Ban Quản lý Đường sắt đô thị (MRB) mới đây đã đề xuất UBND TP. Hà Nội phương án tuyến, vị trí nhà ga và depot trong bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án tuyến đường sắt đô thị số 2A, đoạn Hà Đông - Xuân Mai.

Theo MRB, theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, trục Quốc lộ 6 (tuyến Hà Đông - Xuân Mai) là 1 trong 9 trục động lực phát triển, đóng vai trò xương sống để hình thành chuỗi đô thị sinh thái kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Xuân Mai và cửa ngõ vùng Tây Bắc.

Về quy mô, không gian đô thị dọc tuyến Quốc lộ 6 có diện tích khoảng 9.304ha với dự báo dân số đến năm 2045 khoảng 250.000 người và đến năm 2065 khoảng 500.000 người.

Để đáp ứng nhu cầu phát triển này, hạ tầng khung sẽ được đầu tư thông qua việc nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 6 (mặt cắt ngang từ 50-60m) và kéo dài tuyến đường sắt đô thị số 2A Cát Linh - Hà Đông đến Xuân Mai.

Về định hướng TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), việc lấy đường sắt đô thị làm trục chủ đạo được xác định là một trong những giải pháp đột phá của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Định hướng này nhằm chuyển đổi mạnh mẽ tư duy và phương pháp quy hoạch, từ quy hoạch hàn lâm sang quy hoạch hành động, làm cơ sở triển khai các dự án động lực mang tính chiến lược của Thủ đô; đồng thời phát triển đô thị gắn chặt với phát triển hạ tầng, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị.

Theo đề xuất, tuyến đường sắt đô thị số 2A đoạn kéo dài từ Hà Đông đến Xuân Mai có chiều dài khoảng 20km, gồm 12 nhà ga. Khi hoàn thành, toàn tuyến Cát Linh - Hà Đông - Xuân Mai sẽ dài khoảng 33km với tổng cộng 24 ga, thời gian di chuyển dự kiến khoảng 46 phút. Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 45.600 tỷ đồng.

Đến nay, đơn vị tư vấn đã nghiên cứu 3 phương án hướng tuyến khác nhau. Trong đó, phương án 2 được kiến nghị lựa chọn do đáp ứng đồng thời yêu cầu giao thông và định hướng phát triển đô thị dài hạn.

Cụ thể, ở phương án 2, tuyến metro sẽ bám theo trục Quốc lộ 6 tại đoạn đầu và cuối tuyến, riêng đoạn giữa được điều chỉnh đi qua phía Nam Khu công nghiệp Phú Nghĩa nhằm tạo quỹ đất lớn phục vụ phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Theo tính toán sơ bộ, phương án này mở ra tiềm năng khai thác khoảng 450ha đất TOD xung quanh 6 nhà ga. Nổi bật là khu vực quanh ga S5 và S6 với định hướng hình thành các tổ hợp đô thị đa chức năng gồm văn phòng, trung tâm thương mại, khách sạn, căn hộ, công viên và các dịch vụ đi kèm.

Riêng khu vực ga S6 sẽ kết nối trực tiếp với Khu công nghiệp Phú Nghĩa giai đoạn 2, tạo đòn bẩy hạ tầng để thu hút dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu phát triển và sản xuất hiện đại.

Về hạ tầng kỹ thuật, thay vì đặt tại Phú Nghĩa, đơn vị tư vấn kiến nghị bố trí depot tại khu vực Xuân Mai Tây. Việc điều chỉnh này nhằm tạo thuận lợi cho công tác tổ chức vận hành tàu hai chiều, đồng thời tăng tính linh hoạt và năng lực dự phòng trong quá trình khai thác.

Cũng theo MRB, phương án 2 hiện đã nhận được sự đồng thuận cơ bản từ Sở Xây dựng cùng chính quyền địa phương tại các xã, phường gồm Phú Nghĩa, Chương Mỹ và Xuân Mai.

Nếu được thành phố chấp thuận, MRB sẽ chỉ đạo đơn vị tư vấn khẩn trương khảo sát, nghiên cứu chi tiết, đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật, kinh tế - xã hội, đồng thời quy hoạch các khu TOD để kêu gọi đầu tư phát triển đô thị đồng bộ với tuyến đường sắt theo chỉ đạo của UBND thành phố.

Dự án được phấn đấu trình phê duyệt trong năm 2026, khởi công vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 và hoàn thành, đưa vào khai thác năm 2030.