Công trình này không chỉ là một khối kiến trúc cỡ lớn. Nó là biểu tượng của lòng kiên định, tài năng và sự sống còn của nghề đá cổ truyền Việt Nam, nơi mỗi mảnh đá được gọt giũa bằng cả trái tim và trí tuệ của người nghệ nhân đứng sau - Lương Văn Quang.
Sinh ra vào dòng họ có truyền thống làm đá, nghệ nhân Lương Văn Quang (51 tuổi) là người đứng sau công trình kỳ vĩ này. Suốt 14 năm - từ những bản phác thảo đầu tiên đến khi khối đá cuối cùng được đặt đúng vị trí - ông và đội thợ tâm huyết đã dựng nên một tổ hợp kiến trúc mang dáng dấp kỳ quan đá liền khối, chứng minh rằng kỹ thuật mộng - ngõng truyền thống của cha ông không hề lỗi thời.

Toàn cảnh căn biệt thự được làm bằng đá tại Ninh Bình. Ảnh: Báo VnExpress
Vật liệu chính là 1.000m3 đá xanh Ninh Vân (khoảng 3.000 tấn), được khai thác, vận chuyển và xử lý cẩn trọng để đảm bảo chất lượng và thẩm mỹ. Khu đất rộng 3.000m2 tại xã Ninh Thắng cũ (tỉnh Ninh Bình) chính là sân khấu để nghệ nhân và đội thợ triển khai từng đường mộng, từng nét chạm thô ráp nhưng giàu tinh thần.

Công trình đặc biệt khi được xây dựng hoàn toàn bằng đá. Ảnh: Báo VnExpress
Đặc biệt nhất ở công trình này là phương pháp thi công "không hồ vữa": Tất cả các tấm đá được ghép nối bằng kỹ thuật mộng - ngõng, kết hợp với keo thiên nhiên làm từ mật mía và vôi tôi - công thức cổ truyền dường như đã đứng trước nguy cơ thất truyền.
Mỗi phiến đá là một bài toán về trọng lượng - thăng bằng - liên kết, nơi sai một ly có thể gãy cả cấu trúc. Với ông Quang, đây không chỉ là xây dựng một ngôi nhà. Đó là hành trình đưa linh hồn nghề đá truyền thống vào thời hiện đại.

Sân, tường bao quanh cũng được làm từ đá với các chi tiết vô cùng tinh xảo. Ảnh: Báo Sức khỏe và Đời sống
Công trình cao khoảng 27m (chưa kể tháp chuông phía sau), bố cục hài hòa giữa các tầng, có diện tích tầng trệt khoảng 450m2, được hoàn thiện và khánh thành vào năm 2020.
Điểm nhấn ấn tượng là bức phù điêu đá nặng hàng chục tấn trên nóc đại sảnh như một tuyên ngôn thẩm mỹ về chiều sâu văn hóa và bản sắc nghệ thuật. Bước vào bên trong, người xem dễ dàng bắt gặp hàng loạt chi tiết chạm trổ gợi nhắc:
Trống đồng - Chim Lạc: Biểu tượng nguồn cội văn hóa Việt.
Hình tượng Đinh Bộ Lĩnh cưỡi trâu phất cờ lau, làm dấy lên ký ức lịch sử hào hùng.
Không gian nội thất như một bảo tàng sống, vừa cổ điển vừa đa chiều, khiến bất cứ ai bước vào cũng cảm nhận được sự pha trộn tinh tế giữa nghệ thuật và chức năng.

Công trình gây ấn tượng với tháp chuông 3 tầng trên nóc. Ảnh: Báo Dân trí
Ban đầu, quá trình thiết kế có sự tham khảo nhiều bản vẽ kiến trúc sư. Nhưng cuối cùng, nghệ nhân Quang chọn cách trực tiếp phác thảo và sửa đổi trong thi công, khiến công trình hiện lên với vẻ vừa thâm nghiêm của kiến trúc Á Đông, vừa có những đường nét đối xứng tinh tế của trường phái kiến trúc phương Tây.
Kết quả là một tác phẩm duy mỹ: không gò bó, không gượng ép, tạo cảm giác thân quen nhưng vẫn đầy ấn tượng.
Không chỉ dừng lại ở khối dinh thự, khuôn viên còn bao gồm:
- Tháp chuông ba tầng, mở ra góc nhìn toàn cảnh khu vực Tam Cốc - Bích Động.
- Tầng ba với tháp nghinh phong, lợp ngói vảy cá cách điệu chim Lạc.
- Quầy bar ngoài trời có sức chứa 100–200 khách - nơi thưởng ngoạn và giao lưu.
- Vườn đá & hồ cá koi hình hoa thị, phác họa bố cục sân vườn đậm chất Á Đông.

Bên trong căn biệt thự được làm hoàn toàn bằng đá. Ảnh: Báo VnExpress
Con đường dẫn vào nhà được trang trí bởi dải phù điêu dài gần 200m, cao 3m, như một "dòng chảy lịch sử" khắc họa các thời kỳ phát triển của văn minh Việt.
Ở cao điểm thi công, có lúc gần 100 người cùng làm việc tại công trình. Trung bình, 20-30 thợ lành nghề làm việc đều đặn mỗi ngày trong nhiều năm để biến những viên đá khổng lồ thành từng chi tiết kiến trúc tinh xảo.
Họ không chỉ xây dựng một ngôi nhà bằng đá mà chủ nhân của ngôi nhà đang kéo dài nhịp sống của nghề truyền thống, bảo tồn và sáng tạo để người hiện đại có thể chạm và cảm nhận giá trị ấy.
Dinh thự đá 3 tầng tại Ninh Bình không đơn thuần là một căn biệt thự đồ sộ. Nó là bức tranh đầy cảm hứng về kỹ thuật, nghệ thuật và tâm huyết của người thợ Việt, nơi những khối đá lặng thầm kể câu chuyện của cả một truyền thống lâu đời.
Với mỗi phiến đá đặt vào đúng vị trí, công trình này không chỉ là bản hòa âm của khối lượng, thăng bằng và đường nét mà còn là minh chứng cho một nghề thủ công đầy kiêu hãnh, mạnh mẽ vượt thời gian.
Trong lời tựa cuốn sách "Tòa nhà đá Ninh Bình độc đáo và lớn nhất Việt Nam", PGS.TS Đỗ Văn Dung viết: "Có lẽ đây là tòa nhà đá duy nhất, độc đáo và lớn nhất Việt Nam… Không phải nước chảy đá mòn, mà là tòa nhà đá để đời".
Công trình này không chỉ là nơi sinh hoạt và trưng bày nghệ thuật của gia đình ông Quang mà còn trở thành minh chứng sống cho sự bền bỉ của một nghề truyền thống. Giữa vùng di sản, tòa nhà hiện lên như một "viên ngọc" được đẽo tạc bằng tâm huyết và trí lực thể hiện niềm đam mê không mệt mỏi của nghệ nhân đối với nghề "đẽo đá" truyền thống.