Dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam nỗ lực gỡ khó, chỉ còn 2 tuần cho mục tiêu quan trọng

Sau nhiều năm chuẩn bị, dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 - hai hợp phần thuộc chương trình điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư hiện được địa phương xác định là nhiệm vụ cấp bách nhằm tạo điều kiện để dự án sớm triển khai theo kế hoạch.

Theo báo Khánh Hòa, tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ mới đây, lãnh đạo UBND tỉnh đã yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung tối đa nguồn lực để tháo gỡ các điểm nghẽn còn tồn tại, bởi thời gian hoàn thành cam kết giải phóng mặt bằng chỉ còn tính bằng ngày.

Không chỉ là dự án năng lượng thông thường, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 được xem là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử phát triển ngành điện Việt Nam. Đây là những nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của cả nước, giữ vai trò quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn, đa dạng hóa nguồn cung điện và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong nhiều thập niên tới.

Đối với Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 tại xã Phước Dinh, tiến độ giải phóng mặt bằng đã có chuyển biến nhưng vẫn thấp hơn yêu cầu đề ra. Tính đến ngày 14/6, địa phương đã thu hồi hơn 111ha đất, tương đương 21,63% diện tích dự án. Tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 44%.

So với tuần trước, số hồ sơ được thẩm định tăng thêm 70 trường hợp, diện tích đất thu hồi tăng 2,7ha. Tuy nhiên, số phương án bồi thường được phê duyệt gần như chưa có nhiều thay đổi, trong khi công tác chi trả mới bổ sung thêm một trường hợp.

Theo cơ quan chuyên môn, những khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở sự chênh lệch giữa hồ sơ quy hoạch địa điểm, hồ sơ địa chính và hồ sơ của các dự án thành phần. Nhiều trường hợp phải rà soát lại do thông tin về hiện trạng sử dụng đất và kết quả kiểm kê chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, dự án được chuẩn bị trong thời gian dài khiến quá trình chuyển nhượng bằng giấy viết tay, thay đổi chủ sử dụng đất diễn ra khá phức tạp, gây khó khăn cho việc xác định nguồn gốc và quyền sử dụng đất.

Đáng chú ý, khoảng 19 trường hợp với tổng diện tích gần 216ha đang được cơ quan chức năng xác minh do có dấu hiệu liên quan đến việc phân lô, tách thửa trái phép hoặc kê khai tài sản chưa phù hợp với thực tế. Ngoài ra, còn 98 trường hợp với diện tích khoảng 33,6ha đang chờ cơ chế hỗ trợ đặc thù từ Trung ương nên địa phương chưa thể xử lý dứt điểm.

Trong khi đó, bức tranh tại Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 ở xã Vĩnh Hải ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực hơn. Đến nay, 100% trường hợp bị ảnh hưởng đã được xác nhận nguồn gốc đất. Diện tích thu hồi đạt gần 301,8ha, tương đương khoảng 73% tổng diện tích dự án. Tỷ lệ giải ngân đã vượt 74%.

Nhiều khâu quan trọng như thẩm định hồ sơ, phê duyệt phương án bồi thường, chi trả kinh phí và thu hồi đất đều được đẩy nhanh trong những tuần gần đây, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai dự án.

Lãnh đạo tỉnh đánh giá kết quả hiện tại vẫn chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ chung. Vì vậy, các địa phương được yêu cầu tập trung xử lý ngay những phần việc có thể hoàn thành trước, đồng thời nhanh chóng nhận diện các điểm nghẽn để đưa ra giải pháp tháo gỡ phù hợp.

Đối với các khu tái định cư, địa phương phải xây dựng tiêu chí xét duyệt rõ ràng, minh bạch. Hệ thống hạ tầng cũng cần được đầu tư đồng bộ, bảo đảm phù hợp với điều kiện sinh kế và tập quán sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Việc tăng tốc giải phóng mặt bằng không chỉ mang ý nghĩa hoàn thành một nhiệm vụ hành chính đơn thuần. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa dự án điện hạt nhân đầu tiên, một công trình mang tính chiến lược đối với tương lai năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục gia tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa và chuyển đổi năng lượng, sự thành công của dự án Ninh Thuận sẽ góp phần mở ra một chương mới cho ngành điện Việt Nam. Đồng thời, đây cũng được kỳ vọng trở thành động lực phát triển mới cho khu vực Nam Trung Bộ, nơi đang hướng tới vai trò trung tâm năng lượng quan trọng của cả nước trong những năm tới.