Hà Nội mở đường cho hàng trăm dự án nhà ở xã hội bằng cơ chế đặc thù

Trong bối cảnh nguồn cung nhà ở xã hội tại Hà Nội vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu rất lớn của người thu nhập thấp, thành phố đang chuyển sang cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Điểm đáng chú ý là nhà ở xã hội sẽ được ưu tiên áp dụng cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô, cho phép nhiều thủ tục được thực hiện nhanh hơn so với trước. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm trong quá trình phát triển phân khúc này.

Thay đổi cách làm để rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án

Tại cuộc làm việc về kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030, lãnh đạo UBND TP. Hà Nội đã thống nhất nguyên tắc ưu tiên các dự án nhà ở xã hội triển khai theo cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô.

Theo đó, dự án được lập và phê duyệt ngay quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 mà không phải chờ điều chỉnh hoặc hoàn thành quy hoạch phân khu như trước. Thẩm quyền phê duyệt tiếp tục được phân cấp cho UBND các xã, phường nhằm rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ.

Không chỉ quy hoạch, thành phố cũng yêu cầu đồng thời đẩy nhanh hàng loạt thủ tục liên quan đến đất đai, xây dựng và giải phóng mặt bằng.

Cụ thể, thời gian hoàn thành giải phóng mặt bằng được đặt mục tiêu không quá hai tháng đối với dự án dưới 10ha và tối đa ba tháng đối với dự án từ 10ha trở lên. Thủ tục giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất được yêu cầu hoàn tất trong vòng một tháng, trong khi việc thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp giấy phép xây dựng sẽ không kéo dài quá 10 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ đầy đủ.

Theo lãnh đạo thành phố, các chỉ tiêu về tầng cao, mật độ xây dựng và quy mô dân số cũng sẽ được xem xét theo hướng linh hoạt hơn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc giới hạn quá thấp chiều cao công trình có thể làm giảm hiệu quả đầu tư và đẩy giá thành căn hộ tăng lên, đi ngược mục tiêu phát triển nhà ở xã hội.

Mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án ngay trong năm nay

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố hiện có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở dành cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, gồm 121 dự án nhà ở xã hội, 23 dự án nhà ở cho lực lượng công an và 3 dự án dành cho quân đội.

Sau khi rà soát, có 3 dự án chưa xác định được thời điểm khởi công do chủ đầu tư đề xuất chuyển nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội sang hình thức nộp tiền hoặc chậm triển khai. Như vậy, còn 144 dự án đang trong diện triển khai.

Trong số này, 30 dự án đã khởi công với quy mô khoảng 24.120 căn hộ. Dự kiến 11 dự án, tương ứng khoảng 5.400 căn, sẽ hoàn thành phần thô ngay trong năm 2026; 19 dự án còn lại dự kiến hoàn thành phần thô vào năm 2027.

Đối với 114 dự án chưa khởi công, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn tất toàn bộ thủ tục để đồng loạt khởi công ngay trong năm 2026.

Theo kế hoạch của Sở Xây dựng, trong sáu tháng cuối năm, thành phố sẽ hoàn thành phê duyệt quy hoạch chi tiết cho 91 dự án, hoàn tất giải phóng mặt bằng 67 dự án, giao đất 108 dự án, khởi công 114 dự án, hoàn thành phần móng 77 dự án và hoàn thành phần thô thêm 11 dự án.

Nếu tiến độ được bảo đảm, ngay trong năm nay sẽ có khoảng 46.100 căn hộ đủ điều kiện đưa ra thị trường sau khi hoàn thành phần móng, trong đó có 5.400 căn thuộc các dự án hoàn thiện phần thô.

Những điểm nghẽn vẫn cần tiếp tục tháo gỡ

Mặc dù đặt mục tiêu rất cao, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn. Hiện vẫn còn 91 dự án chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết, trong đó 3 dự án gặp vướng mắc trong quá trình áp dụng các quy định về quy hoạch.

Bên cạnh đó, 67 dự án chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng do nhiều nguyên nhân như phải di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật, thực hiện cưỡng chế thu hồi đất hoặc chưa đạt được sự đồng thuận trong công tác bồi thường.

Để giải quyết các tồn tại này, Sở Xây dựng kiến nghị các địa phương hoàn thành phê duyệt quy hoạch trong tháng 7 và tháng 8, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và giao đất.

Thành phố cũng đề xuất ưu tiên chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn chủ đầu tư đối với 15 dự án đã hoàn tất giải phóng mặt bằng, quy mô khoảng 8.000 căn hộ, để có thể triển khai ngay trong năm nay.

Nguồn cung nhà ở xã hội được kỳ vọng cải thiện

Những năm gần đây, Hà Nội liên tục đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội trong khi nhu cầu của người thu nhập thấp, công nhân và lực lượng lao động trẻ vẫn ở mức rất cao. Không ít dự án kéo dài nhiều năm do vướng quy hoạch, đất đai hoặc thủ tục đầu tư, khiến nguồn cung mới ra thị trường tăng chậm.

Việc thành phố lựa chọn áp dụng cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô và yêu cầu rút ngắn đồng thời nhiều quy trình được xem là bước chuyển đáng chú ý trong cách phát triển nhà ở xã hội. Thay vì xử lý tuần tự từng thủ tục, nhiều công việc sẽ được triển khai song song để giảm thời gian chuẩn bị dự án.

Nếu các mục tiêu đề ra được hiện thực hóa, Hà Nội không chỉ bổ sung thêm nguồn cung nhà ở xã hội trong ngắn hạn mà còn tạo nền tảng để đẩy nhanh tiến độ các dự án trong giai đoạn 2026-2030, góp phần từng bước giải bài toán nhà ở đối với nhóm người có nhu cầu thực trên địa bàn Thủ đô.