Thích
Được khởi công ngày 2/12/2005 và khánh thành vào 23/12/2012, Nhà máy Thủy điện Sơn La là một trong những công trình năng lượng trọng điểm quốc gia, đánh dấu bước tiến lớn của ngành xây dựng và thủy điện Việt Nam. Sau 7 năm thi công liên tục, dự án không chỉ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng mà còn trở thành biểu tượng cho năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ kỹ sư trong nước.
Nằm trên thượng nguồn sông Đà, công trình có công suất lắp đặt 2.400MW với 6 tổ máy, mỗi tổ công suất 400MW. Đây là nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam, đồng thời từng là công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á tại thời điểm khánh thành.
Sản lượng điện trung bình hàng năm của nhà máy đạt khoảng 10,246 tỷ kWh, trong đó bổ sung thêm khoảng 1,267 tỷ kWh cho Thủy điện Hòa Bình, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống điện quốc gia.
Thuỷ điên Sơn La. Ảnh: Internet
Để xây dựng công trình này, hơn 20.000 hộ dân tại ba tỉnh Sơn La, Điện Biên và Lai Châu đã phải di dời, tái định cư. Riêng tỉnh Sơn La có hơn 12.500 hộ dân nhường đất cho dự án. Đây được xem là một trong những cuộc tái định cư lớn nhất lịch sử ngành thủy điện Việt Nam.
Theo quyết định điều chỉnh của Thủ tướng năm 2012, tổng mức đầu tư của dự án đạt gần 60.200 tỷ đồng. Trong đó, gần 16.900 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước chủ yếu dành cho công tác bồi thường, di dân và tái định cư; hơn 43.000 tỷ đồng do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đầu tư để xây dựng công trình và giải phóng mặt bằng.
So với mức dự kiến ban đầu khoảng 31.000-37.000 tỷ đồng, tổng vốn đầu tư thực tế tăng gần 60%, đưa Thủy điện Sơn La trở thành dự án thủy điện có quy mô vốn lớn nhất Việt Nam.
Không chỉ gây ấn tượng về quy mô đầu tư, đây còn là công trình có khối lượng thi công thuộc hàng lớn nhất khu vực. Hồ chứa của nhà máy rộng khoảng 224km2, lớn hơn hồ chứa Thủy điện Hòa Bình (208km2), dù dung tích đạt 9,26 tỷ m3, thấp hơn đôi chút so với mức 9,45 tỷ m3 của Hòa Bình.
Nhờ thiết kế tối ưu và công nghệ hiện đại, Thủy điện Sơn La hiện vẫn là nhà máy có sản lượng điện cao nhất Việt Nam, đạt khoảng 10.246GWh mỗi năm, tương đương nhu cầu sử dụng điện của khoảng 2,85 triệu hộ gia đình.
Đập chính của công trình cao 138,1m, dài 961,6m, được xây dựng bằng công nghệ bê tông đầm lăn hiện đại với khối lượng hơn 2,7 triệu m3. Đây không chỉ là đập bê tông đầm lăn cao nhất Việt Nam mà còn nằm trong top 9 đập cao nhất thế giới thời điểm hoàn thành, bên cạnh những công trình của Trung Quốc, Nga, Paraguay, Mỹ, Venezuela.
Đập chính của Thuỷ điện Sơn La nằm trong top 9 đập cao nhất thế giới thời điểm hoàn thành. Ảnh:
Để đảm bảo vận hành an toàn lâu dài, công trình được lắp đặt hệ thống quan trắc với 668 thiết bị đo tại 7 khu vực chức năng, theo dõi liên tục trạng thái của đập và các hạng mục quan trọng.
Theo kế hoạch ban đầu, dự án dự kiến phát điện tổ máy đầu tiên vào năm 2012 và hoàn thành toàn bộ vào năm 2015. Tuy nhiên, nhờ nỗ lực của hàng nghìn kỹ sư, công nhân và chuyên gia, tiến độ đã được rút ngắn đáng kể.
Ngày 17/12/2010, tổ máy số 1 chính thức hòa lưới điện quốc gia. Trong năm 2011, các tổ máy số 2, 3 và 4 tiếp tục vận hành. Đến ngày 26/9/2012, tổ máy số 6 - tổ máy cuối cùng - được khởi động không tải, hoàn thành sớm hơn kế hoạch.
Đến tháng 12/2012, toàn bộ nhà máy chính thức đi vào hoạt động, vượt tiến độ Quốc hội phê duyệt tới 3 năm.
Không chỉ là công trình năng lượng quy mô lớn, Thủy điện Sơn La còn được xem là biểu tượng của năng lực kỹ thuật Việt Nam khi phần lớn khâu thiết kế, thi công được thực hiện bởi đội ngũ kỹ sư, công nhân trong nước với sự hỗ trợ giám sát của chuyên gia quốc tế.
Sự thành công của dự án không chỉ giúp đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia mà còn góp phần cắt giảm lũ cho vùng hạ du sông Đà, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tạo động lực tăng trưởng cho khu vực Tây Bắc.
Hơn một thập kỷ sau ngày khánh thành, Thủy điện Sơn La vẫn được xem là dấu mốc đặc biệt của ngành điện Việt Nam và là một trong những công trình thủy điện tiêu biểu của khu vực Đông Nam Á.
