Kể từ nay, không đăng ký tạm trú sẽ bị phạt rất nặng

Nghị định 282/2025 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cư trú đã chính thức đặt ra chế tài đáng chú ý: hành vi không đăng ký tạm trú theo quy định có thể bị phạt tiền lên đến 1 triệu đồng. Quy định này buộc người dân, đặc biệt là người thuê trọ, phải chủ động hoàn thiện thủ tục cư trú đúng thời hạn để tránh vi phạm.

Khi nào bắt buộc phải đăng ký tạm trú?

Theo Luật Cư trú 2020, đăng ký cư trú bao gồm đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo tạm vắng, thông báo lưu trú và cập nhật, điều chỉnh thông tin cư trú.

Luật quy định rõ: Công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú từ 30 ngày trở lên vì mục đích lao động, học tập hoặc lý do khác thì phải thực hiện đăng ký tạm trú.

Thời hạn tạm trú tối đa là 2 năm và được phép gia hạn nhiều lần. Việc không thực hiện đăng ký khi thuộc diện bắt buộc có thể bị xử phạt theo Nghị định 282/2025.

Trình tự và thời hạn giải quyết

Hồ sơ đăng ký tạm trú hoặc gia hạn tạm trú bao gồm:

Tờ khai thay đổi thông tin cư trú. Đối với người chưa thành niên, trong tờ khai phải có ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ trường hợp đã có văn bản chấp thuận riêng.

Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp.

Người đăng ký nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký cư trú nơi dự kiến tạm trú.

Khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký cư trú kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ và cấp phiếu tiếp nhận. Nếu hồ sơ thiếu, người dân sẽ được hướng dẫn bổ sung.

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin nơi tạm trú và thời hạn tạm trú vào Cơ sở dữ liệu về cư trú, đồng thời thông báo kết quả cho người đăng ký. Nếu từ chối, cơ quan phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Đối với việc gia hạn, trong vòng 15 ngày trước khi hết thời hạn tạm trú đã đăng ký, công dân phải thực hiện thủ tục gia hạn. Trình tự, hồ sơ gia hạn tương tự như đăng ký ban đầu.

Theo khoản 3 Điều 5 Nghị định 154/2024 của Chính phủ, giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp được quy định khá đa dạng. Trường hợp cơ quan đăng ký cư trú có thể khai thác thông tin từ căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử hoặc các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành thì người dân không phải xuất trình lại các giấy tờ này.

Các loại giấy tờ được coi là chứng minh chỗ ở hợp pháp gồm:

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.

- Hợp đồng cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ chỗ ở hợp pháp. Đối với văn bản cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ của cá nhân, pháp luật không bắt buộc công chứng hoặc chứng thực.

- Giấy phép xây dựng nhà ở.

- Hợp đồng mua bán nhà ở.

- Giấy tờ thừa kế, tặng cho nhà ở.

- Quyết định của tòa án hoặc xác nhận của UBND cấp xã về việc sử dụng nhà ở, đất ở ổn định, không tranh chấp.

Đáng chú ý, trong trường hợp công dân đăng ký tạm trú về ở cùng hộ gia đình theo khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú và được chủ hộ hoặc chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, thì không phải xuất trình giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp.

Nếu không có các giấy tờ nêu trên, pháp luật cho phép sử dụng văn bản cam kết về việc có chỗ ở thuộc quyền sử dụng của mình, không tranh chấp và đang sinh sống ổn định, lâu dài. Văn bản cam kết phải thể hiện đầy đủ thông tin nhân thân, địa chỉ chỗ ở và nội dung cam kết theo quy định.

Việc đăng ký tạm trú không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi của công dân trong các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính, đăng ký phương tiện, cho con đi học, tiếp cận dịch vụ y tế, tín dụng...

Với quy định xử phạt theo Nghị định 282/2025, người thuê trọ, người lao động ngoại tỉnh và sinh viên cần đặc biệt lưu ý mốc thời gian 30 ngày kể từ khi chuyển đến nơi ở mới. Việc chủ động hoàn thiện thủ tục cư trú không chỉ giúp tránh bị xử phạt đến 1 triệu đồng mà còn bảo đảm quyền lợi hợp pháp trong quá trình sinh sống và làm việc.