Kể từ nay, loạt trường hợp này vẫn được hưởng thừa kế dù không có tên trong di chúc

Trong thực tế, nhiều người cho rằng nếu không được nhắc đến trong di chúc thì đồng nghĩa với việc không được hưởng tài sản. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, nhận định này chưa hoàn toàn chính xác.

Pháp luật hiện hành có cơ chế bảo vệ một số người thân thích đặc biệt thông qua quy định về "người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc". Theo đó, dù không được chỉ định trong di chúc, hoặc được chia phần thấp hơn quy định, họ vẫn có quyền hưởng một phần di sản nhất định.

Cụ thể, những người thuộc diện này sẽ được hưởng tối thiểu bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, trừ trường hợp họ từ chối nhận di sản hoặc thuộc diện bị tước quyền thừa kế.

Ai được hưởng phần di sản "bắt buộc"?

Theo quy định, các đối tượng được pháp luật bảo vệ bao gồm:

- Con chưa thành niên

- Cha, mẹ ruột

- Vợ hoặc chồng

- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động

Đây là những người được xem là có mối quan hệ phụ thuộc hoặc cần được bảo đảm quyền lợi cơ bản, nên pháp luật ưu tiên bảo vệ.

Để xác định mức 2/3 nói trên, cần hiểu rõ khái niệm "suất thừa kế theo pháp luật".

Theo Bộ luật Dân sự, người thừa kế được chia thành ba hàng:

- Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha mẹ (ruột hoặc nuôi), con (ruột hoặc nuôi)

- Hàng thứ hai: ông bà nội, ngoại; anh chị em ruột; cháu ruột

- Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột

Nguyên tắc là những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau. Chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng sau mới được nhận thừa kế.

Từ đó, suất thừa kế được tính theo công thức:

Suất thừa kế = Tổng giá trị di sản / Số người thừa kế hợp pháp cùng hàng

Một điểm quan trọng thường bị hiểu sai là tổng giá trị di sản không phải toàn bộ tài sản của người đã mất. Trước khi chia thừa kế, phải trừ đi các nghĩa vụ tài chính như: Chi phí mai táng; Các khoản cấp dưỡng chưa thực hiện; Chi phí bảo quản di sản; Tiền công lao động; Nghĩa vụ thuế, bồi thường và các khoản nợ và chi phí hợp pháp khác.

Chỉ phần tài sản còn lại sau khi thanh toán các nghĩa vụ này mới được dùng để chia thừa kế.

Cách tính phần tối thiểu được hưởng

Đối với những người thuộc diện được bảo vệ, phần di sản tối thiểu được xác định như sau:

Phần được hưởng = 2/3 × (Tổng di sản / Số người thừa kế cùng hàng)

Quy định này áp dụng trong hai trường hợp:

- Không được hưởng di sản theo di chúc.

- Hoặc được hưởng nhưng thấp hơn mức 2/3 theo luật định.

Quy định về "thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc' nhằm đảm bảo quyền lợi tối thiểu cho những người thân thiết, đặc biệt là người yếu thế như con chưa thành niên hoặc người không có khả năng lao động. Đây cũng là cơ chế cân bằng giữa quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc và trách nhiệm đối với gia đình.

Trên thực tế, nhiều tranh chấp thừa kế phát sinh do hiểu sai hoặc không nắm rõ quy định này. Vì vậy, việc hiểu đúng nguyên tắc 2/3 suất thừa kế sẽ giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình khi phân chia tài sản.