Mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam đang dần hình thành với những động lực ngày càng rõ nét

Mô hình tăng trưởng kinh tế mới đang dần hình thành

Chia sẻ tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026” diễn ra trong khuôn khổ Lễ vinh danh FChoice 2025 tổ chức ngày 13/1, PGS. TS. Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhận định, việc coi kinh tế tư nhân là một động lực tăng trưởng quan trọng nhất đã tạo ra một sức bật "phi thường" đối với Việt Nam, và quan trọng hơn cả là củng cố niềm tin mạnh mẽ về tương lai.

Phân tích thêm về động lực cho tăng trưởng 2 con số, PGS. TS. Trần Đình Thiên chỉ ra sự khác biệt căn bản trong cách thức điều hành và ban hành chính sách hiện nay. Nếu như trước đây, các nghị quyết về kinh tế tư nhân, công nghệ hay hội nhập thường đứng độc lập, dẫn đến hiệu lực thực thi chưa cao, thì nay cách tiếp cận đã thay đổi hoàn toàn.

“Thay vì từng nghị quyết riêng biệt, độc lập, đơn độc và không đồng bộ mục tiêu, chúng ta đang sử dụng một cách tiếp cận theo bộ, theo khối - như "bộ tứ," "bộ bát". Đây là cách tiếp cận tổng thể, hệ thống, không chỉ giải quyết từng điểm nghẽn riêng lẻ mà thay đổi toàn bộ cục diện. Sự đồng bộ này được kỳ vọng sẽ giúp các chính sách đi vào cuộc sống nhanh chóng, tạo tiền đề nhất quán cho sự bứt phá", PGS. TS. Trần Đình Thiên chia sẻ.

Ông Thiên nhìn nhận, mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam đang dần hình thành với những động lực ngày càng rõ nét, nếu được thực thi hiệu quả sẽ mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, khu vực tư nhân lần đầu tiên được nhìn nhận một cách khác biệt, đúng với vai trò của nó.

Thứ hai, khoa học công nghệ thực sự trở thành mục tiêu và công cụ. Trước đây, công nghệ thường chỉ được "tôn thờ" hoặc coi trọng một cách chung chung. Nhưng lần này, cách tiếp cận trong các nghị quyết đã xác định công nghệ là lực lượng sản xuất nền tảng, và việc triển khai đang bắt đầu được đẩy mạnh, không chỉ là mục tiêu mà còn là công cụ để đạt được mục tiêu.

Thứ ba, là cách triển khai về hạ tầng nền tảng. Mặc dù chúng ta chưa thể hoàn toàn hài lòng với hạ tầng hiện tại, nhưng đã có một sự tiếp cận hệ thống trong phát triển hạ tầng, có sự ưu tiên và liên kết chặt chẽ. Đây là một yếu tố quan trọng trong mô hình tăng trưởng mới.

“Với tinh thần của các Nghị quyết đã được đưa ra, tôi tin rằng nếu thành công, điều này sẽ đảm bảo đất nước phát triển không chỉ về mặt con số mà còn về hiệu quả, về cách sử dụng nguồn lực một cách tối ưu. Tôi rất mong và tin tưởng điều đó sẽ thành hiện thực”, ông Thiên nói.

Chia sẻ quan điểm với PGS. TS. Trần Đình Thiên, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc cho rằng, khoảng cách giữa lời nói và hành động của Việt Nam đang “gần nhau hơn bao giờ hết” và chính sự nhất quán đó đã tạo nên khí thế và sức lan tỏa mạnh mẽ.

“Qua quá trình làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư nước ngoài, tôi nhận thấy sự chuyển biến rõ nét trong công cuộc tái cấu trúc nền kinh tế. Chưa bao giờ các quyết định đầu tư tại các bộ, ngành và địa phương lại được thực hiện nhanh chóng đến vậy. Việc đẩy nhanh tiến độ chính là giải pháp giảm thiểu lãng phí hiệu quả nhất. Nếu đầu tư dàn trải, hệ lụy sẽ là lạm phát; ngược lại, đầu tư tập trung, nhanh chóng và hiệu quả sẽ giúp chúng ta vừa kiểm soát lạm phát, vừa thúc đẩy kinh tế tăng trưởng bền vững”, ông Tâm nói.

Theo ông Đặng Thành Tâm, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị thặng dư trong nước, qua đó cải thiện chất lượng dòng vốn FDI. Khi năng lực cạnh tranh được nâng cao, mục tiêu tăng trưởng 2 con số sẽ trở nên khả thi hơn trong trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang ở thời kỳ “dân số vàng” với lực lượng lao động cần cù. Lượng kiều hối gửi về mỗi năm đạt khoảng 20 tỷ USD, trong khi tiết kiệm thuần trong nước vẫn còn khiêm tốn. Trong bối cảnh nhiều quốc gia có dân số già, đặc biệt tại châu Âu, đang thiếu hụt nghiêm trọng lao động, việc tiếp nhận hàng trăm nghìn lao động Việt Nam với mức thu nhập cao không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ, mà còn tạo ra lực lượng lao động chất lượng cao khi họ quay trở về, mang theo kỹ năng và tư duy quốc tế.

Theo ông Đặng Thành Tâm, yếu tố quan trọng nhất lúc này chính là khí thế của năm 2026: “Với tuyên bố của Tổng Bí thư Tô Lâm, chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Tôi tin rằng trong vòng 10 năm tới, GDP của Việt Nam hoàn toàn có khả năng lọt vào top 10 thế giới”.

Vị doanh nhân chỉ ra rằng, trong khi các quốc gia như Nhật Bản hay Hàn Quốc đang gặp khó khăn về động lực tăng trưởng, thì khí thế tại Việt Nam lại đang lên rất cao. Điều còn lại mang tính quyết định là năng lực hấp thụ vốn, thực thi chính sách và triển khai dự án thông qua một quy hoạch tổng thể thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

“Tất cả chúng ta cần chung tay hiện thực hóa kế hoạch này bằng tình yêu đất nước và nghị lực phi thường để vững vàng bước vào kỷ nguyên mới”, ông Tâm nhấn mạnh.

Khai mở nguồn vốn dài hạn để duy trì động lực tăng trưởng

Tại sự kiện, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT FiinGroup cho rằng, dù các nghị quyết và chủ trương đã được ban hành, vấn đề then chốt hiện nay vẫn là khai mở nguồn vốn để bảo đảm tăng trưởng bền vững. Nếu các dự án chỉ dừng ở những "ước mơ lớn" nhưng không thuyết phục được về mặt tài chính, hoặc cố triển khai khi chưa đủ nguồn lực, thì rủi ro cao và tính bền vững sẽ rất thấp.

Theo ông Thuân, trong năm 2025, tăng trưởng kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư, trong đó đầu tư công và vốn FDI giữ vai trò dẫn dắt, đóng góp trực tiếp vào GDP. Trong khi đó, đầu tư của khu vực tư nhân và sức cầu tiêu dùng vẫn còn yếu, chưa trở thành động lực tăng trưởng rõ nét. Chính vì thế, ông Thuân cho rằng cần tái định hình chiến lược huy động vốn, đặc biệt là huy động hiệu quả nguồn vốn ngoài ngân sách, từ cả khu vực doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước.

Ông Nguyễn Quang Thuân nhấn mạnh, đầu tư công dù được ưu tiên giải ngân cũng không thể ngay lập tức tạo ra hiệu quả kinh tế tương xứng nếu thiếu sự tham gia của khu vực tư nhân. Vì vậy, cần thúc đẩy các mô hình hợp tác như PPP, tái tài trợ dự án và phát triển các kênh vốn dài hạn.

Để thúc đẩy tăng trưởng, bên cạnh nâng cao năng suất, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, nền kinh tế cần nguồn vốn dài hạn với cấu trúc phù hợp. Nếu tiếp tục sử dụng vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các dự án dài hạn, rủi ro tài chính sẽ rất lớn. Thực tế này đã bộc lộ rõ ở một số lĩnh vực.

“Chủ trương đã có, nhưng nếu không thực sự phát triển thị trường vốn, các mục tiêu tăng trưởng sẽ khó chuyển hóa thành kết quả tài chính cụ thể”, ông Thuân nói.