Ngày mai, Việt Nam chính thức hình thành Đô thị Khoa học công nghệ tại thành phố giàu nhất cả nước

Ngày 15/1, TP.HCM sẽ chính thức công bố hình thành Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc, đánh dấu bước đi chiến lược trong quá trình tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức làm động lực tăng trưởng mới.

Sự kiện do UBND TP. HCM chỉ đạo, với sự phối hợp tổ chức của Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Nghiên cứu Phát triển TP. HCM, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp, cùng các đối tác chiến lược như Tập đoàn Becamex và VSIP. Đây được xem là đề án mang tính nền tảng nhằm định hình một không gian phát triển khoa học công nghệ quy mô lớn tại khu vực phía Bắc và Tây Bắc Thành phố.

Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. HCM là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong cấu trúc phát triển mới của TP. HCM sau sáp nhập, khu vực này được định vị là một cực khoa học công nghệ quy mô lớn, giữ vai trò "bộ não" đổi mới sáng tạo cho toàn bộ hành lang sản xuất công nghệ cao phía Bắc.

Điểm khác biệt cốt lõi của đề án nằm ở cách tiếp cận tích hợp, khi không gian nghiên cứu - phát triển được đặt trực tiếp trong vùng sản xuất công nghệ cao. Mô hình này cho phép rút ngắn chu trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm, khắc phục hạn chế của các mô hình phát triển khoa học công nghệ tách rời không gian sản xuất vốn tồn tại trong thời gian dài.

Theo quy hoạch, vùng lõi của Đô thị Khoa học Công nghệ được bố trí tại phường Bình Dương với quy mô khoảng 103ha, cùng khoảng 220ha dành cho hệ thống cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu, phát triển và sản xuất thử nghiệm quy mô nhỏ. Từ vùng lõi này, các hoạt động khoa học công nghệ sẽ lan tỏa ra vành đai sản xuất công nghệ cao, nơi tập trung các khu công nghiệp khoa học công nghệ quy mô lớn như Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường và VSIP III, đóng vai trò hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu thông qua sản xuất hàng loạt.

Để nhanh chóng kích hoạt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đề án xác định một loạt dự án hạt nhân mang tính dẫn dắt, gồm Khuôn viên Đổi mới Sáng tạo Sài Gòn (Saigon Innovation Campus) quy mô khoảng 100ha, Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương 15ha và Khu phức hợp Khoa học và Công nghệ rộng 20ha. Đáng chú ý, Trung tâm Hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) sẽ được chuyển đổi công năng thành Tòa nhà Khoa học Công nghệ, cho phép đưa các thiết chế khoa học vào vận hành sớm, sử dụng hiệu quả tài sản công theo chuẩn mực quốc tế.

Hệ sinh thái khoa học công nghệ này còn được hậu thuẫn bởi mạng lưới đối tác học thuật và nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước như A*STAR ARTC (Singapore), Viện Fraunhofer ENAS (Đức), Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Quốc gia TP. HCM và Đại học Việt Đức, tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo.

Trên cơ sở vận dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội, Đề án đề xuất mô hình quản lý "một cửa" cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đây được xem là môi trường lý tưởng để thí điểm các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, thiết bị bay không người lái cũng như các mô hình quản trị và chính sách mới trước khi nhân rộng.

Về dài hạn, Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. HCM hướng tới hình thành một không gian đô thị khoa học đáng sống, lấy con người và nhân tài làm trung tâm. Khu vực này được định hướng phát triển xanh với hệ thống hơn 2 triệu cây xanh, các công trình đạt tiêu chuẩn quốc tế như LEED, EDGE, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Bên cạnh vai trò là trung tâm nghiên cứu - phát triển và đổi mới sáng tạo, đô thị khoa học công nghệ còn được kỳ vọng trở thành không gian nuôi dưỡng tinh thần khoa học cho các thế hệ tương lai thông qua hệ thống giáo dục STEM/STEAM, Trung tâm Khám phá Khoa học và các thiết chế văn hóa - công nghệ, qua đó tạo nền tảng bền vững cho tăng trưởng dài hạn của TP. HCM.