Thích
Bên bờ sông Sa Giang hiền hòa, giữa lòng thành phố Sa Đéc, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê lặng lẽ tồn tại hơn một thế kỷ như một chứng nhân của lịch sử, văn hóa và kiến trúc vùng đất Nam Bộ.
Được xây dựng từ năm 1895, ngôi nhà không chỉ là di sản kiến trúc tiêu biểu của Sa Đéc mà còn gắn liền với một câu chuyện tình vượt qua ranh giới quốc gia, từng làm rung động văn đàn Pháp đầu thế kỷ XX.
Dấu ấn của một gia đình thương gia giàu có
Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê tọa lạc tại số 255A, đường Nguyễn Huệ, nhìn ra sông Tiền - tuyến giao thương quan trọng của miền Tây Nam Bộ xưa.
Ngôi nhà cổ Huỳnh Thủy Lê có tuổi đời hơn trăm tuổi. Ảnh: Internet
Công trình do ông Huỳnh Cẩm Thuận, một thương gia người Hoa giàu có và có vị thế tại Sa Đéc, xây dựng làm nơi ở cho gia đình.
Thời điểm ra đời, ngôi nhà mang dáng dấp điển hình của nhà ba gian truyền thống Nam Bộ, rộng khoảng 258m2, sử dụng gỗ quý làm kết cấu chính, mái lợp ngói âm dương hình thuyền - vừa phù hợp khí hậu, vừa thể hiện quan niệm phong thủy Á Đông.
Mái vòm đặc trung kiến trúc phương Tây. Ảnh: Internet
Đến năm 1917, ngôi nhà được trùng tu lớn. Khung gỗ nguyên bản được giữ lại, nhưng bên ngoài bao bọc bằng tường gạch, tạo nên diện mạo như một biệt thự kiểu Pháp.
Chính từ đây, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê trở thành một tổng thể kiến trúc giao thoa độc đáo khi bên ngoài mang hơi hướng châu Âu, bên trong vẫn đậm đặc tinh thần Á Đông với hoa văn, cách bài trí và màu sắc Trung Hoa truyền thống.
Giao thoa kiến trúc Đông - Tây hiếm có
Bước qua cánh cửa gỗ nặng trĩu thời gian, du khách dễ dàng cảm nhận được sự hài hòa giữa nhiều nền văn hóa.
Các cột gỗ lớn, bàn thờ sơn son thếp vàng, bao lam chạm khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn Hoa.
Ngôi nhà sở hữu kiến trúc Đông - Tây đậm nét. Ảnh: Internet
Trong khi đó, bố cục không gian, cửa vòm, hành lang và một số chi tiết trang trí lại gợi nhớ kiến trúc Pháp cuối thế kỷ XIX.
Điều đáng quý là sau hơn 130 năm, phần lớn nội thất nguyên gốc vẫn được gìn giữ: Từ sập ngủ, tủ rượu, giá sách cho đến những vật dụng sinh hoạt như máy hát, tivi trắng đen, bộ bình trà, đèn cổ...
Kiến trúc của căn nhà gần như vẫn còn nguyên vẹn. Ảnh: Internet
Tất cả tạo nên một không gian sống động, cho phép người xem hình dung rõ nét nếp sinh hoạt của tầng lớp thượng lưu Nam Bộ xưa.
Ngôi nhà và mối tình vượt biên giới
Không chỉ có giá trị kiến trúc, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê còn nổi tiếng nhờ gắn liền với mối tình giữa ông Huỳnh Thủy Lê - con trai thương gia Huỳnh Cẩm Thuận và nữ văn sĩ Pháp Marguerite Duras.
Cuộc gặp gỡ giữa chàng công tử người Việt gốc Hoa và cô gái Pháp trẻ tuổi đã trở thành nguồn cảm hứng cho tiểu thuyết L'Amant (Người tình), tác phẩm làm nên tên tuổi của Marguerite Duras sau này.
Hình ảnh ông Huỳnh Thủy Lê và bà Marguerite Duras lúc còn trẻ được treo ở nhà cổ. Ảnh: Internet
Dù mối tình ấy kết thúc trong dang dở, câu chuyện vẫn góp phần đưa tên tuổi nhà cổ Huỳnh Thủy Lê vượt ra khỏi phạm vi một công trình kiến trúc địa phương, trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều du khách quốc tế, đặc biệt là du khách Pháp khi về miền Tây.
Từ không gian riêng tư đến điểm đến văn hóa
Trải qua nhiều biến động lịch sử, ngôi nhà từng được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Đến năm 2009, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê chính thức được công nhận là di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia và chuyển giao cho ngành du lịch quản lý.
Phòng ngủ vẫn được giữ nguyên để phục vụ khách tham quan. Ảnh: Internet
Từ đó, không gian từng là chốn riêng tư của một gia đình thương gia trở thành điểm đến văn hóa mở, nơi công chúng có thể tìm hiểu về lịch sử Sa Đéc, về kiến trúc giao thoa Đông - Tây và về một mối tình đã đi vào văn chương.
Ngày nay, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê là một trong những điểm dừng chân không thể thiếu trên hành trình khám phá đồng bằng sông Cửu Long.
Bà Marguerite Duras và cuốn tiểu thuyết mang tên Người Tình. Ảnh: Internet
Giữa nhịp sống hiện đại, ngôi nhà cổ vẫn giữ được vẻ trầm mặc, như nhắc nhớ về một Sa Đéc xưa - nơi văn hóa, kiến trúc và con người từng gặp gỡ, hòa quyện và để lại dấu ấn bền bỉ với thời gian.
