Nhà máy thủy điện lớn nhất miền Nam của Tập đoàn Điện lực Việt Nam gặp khó khăn lớn khi đang thi công

Ngày 12/3, UBND tỉnh Đồng Nai đã làm việc với các đơn vị liên quan nhằm rà soát tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng – công trình được kỳ vọng bổ sung nguồn điện quan trọng cho hệ thống điện quốc gia trong những năm tới.

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án điện 3 (Tập đoàn Điện lực Việt Nam), quá trình triển khai dự án hiện gặp một số khó khăn, vướng mắc, chủ yếu liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu phục vụ thi công. Cụ thể, tại khu vực công trình chính, mặt bằng vẫn chưa được bàn giao để triển khai đào tuyến đường ống áp lực dẫn nước vào nhà máy. Bên cạnh đó, hạng mục cầu Hiếu Liêm cũng chưa thể thi công do chưa có mặt bằng tại đầu mố B và đường dẫn đầu cầu.

Trước tình hình này, Ban Quản lý dự án điện 3 kiến nghị các địa phương và đơn vị liên quan bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch trong tháng 3/2026, nhằm đảm bảo tiến độ thi công các hạng mục chính của dự án.

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp hỗ trợ địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư kết nối nguồn vật liệu phục vụ thi công. Lãnh đạo tỉnh cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng khu tái định cư để sớm bố trí đất ở cho các hộ dân bị ảnh hưởng, giúp người dân ổn định cuộc sống. Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, các cơ quan chức năng cần có phương án hỗ trợ tạm cư cho các hộ dân thuộc diện di dời.

Nhà máy Thủy điện Trị An thuộc địa phận xã Trị An, tỉnh Đồng Nai, cách trung tâm TP. HCM khoảng 74km về phía Đông Bắc. Đây là một trong những công trình thủy điện lớn và quan trọng bậc nhất của khu vực phía Nam, gắn liền với quá trình phát triển của ngành điện Việt Nam trong nhiều thập kỷ.

Công trình được hình thành từ đầu thập niên 1980 khi Bộ Điện lực (nay là Bộ Công Thương) trình Chính phủ luận chứng kinh tế – kỹ thuật vào năm 1981 và được phê duyệt vào tháng 9/1983. Ngày 30/4/1984, dự án chính thức khởi công với hạng mục đầu tiên là móng đập tràn xả lũ. Đến ngày 12/1/1987, dòng sông Đồng Nai được chặn dòng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình thi công. Chỉ một năm sau, tổ máy số 1 phát điện, và đến ngày 13/9/1989, cả 4 tổ máy đã hòa lưới điện quốc gia. Sau 7 năm xây dựng với sự hỗ trợ lớn về vốn và công nghệ từ Liên Xô cùng nỗ lực của hàng vạn lao động Việt Nam, công trình được khánh thành năm 1991.

Nhà máy Thủy điện Trị An hiện có 4 tổ máy với tổng công suất thiết kế 400MW, sản lượng điện trung bình khoảng 1,7 tỷ kWh mỗi năm. Hồ chứa Trị An có diện tích khoảng 323km2, dung tích toàn bộ 2,76 tỷ m3, trong đó dung tích hữu ích đạt 2,54 tỷ m3. Đập chính dài 420m, cao 40m, kết hợp với đập tràn dài 150m gồm 8 khoang xả lũ, có khả năng xả tối đa 18.450m3/s.

Quá trình xây dựng công trình đã huy động khối lượng vật tư khổng lồ với khoảng 23 triệu m3 đất đá, 580.000m3 bê tông và 73.000 tấn thép, thiết bị. Thời điểm cao nhất có tới 19.000 lao động tham gia thi công. Liên Xô cũng cử khoảng 500 chuyên gia và kỹ sư sang hỗ trợ, đồng thời đào tạo đội ngũ kỹ thuật Việt Nam tiếp quản và vận hành nhà máy sau khi hoàn thành.

Không chỉ cung cấp nguồn điện ổn định cho khu vực phía Nam, Thủy điện Trị An còn đóng vai trò điều tiết nước, cắt giảm lũ, chống xâm nhập mặn và cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho vùng hạ lưu sông Đồng Nai. Hồ Trị An cũng được ví như một “lá phổi xanh” quan trọng, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và duy trì dòng chảy tối thiểu 200m3/s trong mùa khô. Tầm vóc của công trình còn được ghi dấu khi hình ảnh Thủy điện Trị An xuất hiện trên tờ tiền 5.000 đồng của Việt Nam.

Trên nền tảng công trình hiện hữu, Dự án Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng sẽ lắp đặt thêm 2 tổ máy với tổng công suất 200MW (2 x 100MW). Các hạng mục chính gồm kênh dẫn nước vào, cửa lấy nước, đường ống áp lực, nhà máy, kênh xả sau nhà máy và đường vận hành, sử dụng nguồn nước từ hồ chứa hiện hữu của nhà máy.

Theo kế hoạch, tổ máy số 1 của dự án mở rộng dự kiến phát điện vào quý III/2027, tổ máy số 2 vào quý IV/2027, và toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào cuối năm 2027. Khi đi vào vận hành, công trình sẽ bổ sung khoảng 113 triệu kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần tăng khả năng huy động điện vào giờ cao điểm, tận dụng nguồn nước mùa lũ và giảm phát thải CO₂, hướng tới mục tiêu phát triển năng lượng bền vững.