PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân: "Nếu các đầu tàu kinh tế thực sự bứt tốc, triển vọng tăng trưởng hai con số sẽ khả thi hơn"

Kinh tế Việt Nam khép lại nửa đầu năm 2026 với nhiều tín hiệu tích cực. GDP tăng 8,18%, cao hơn mức 7,63% của cùng kỳ năm trước và là mức tăng 6 tháng cao nhất kể từ năm 2011.

Động lực tăng trưởng cũng trở nên cân bằng hơn khi công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 10,23%; kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%; khu vực xây dựng tăng 9,81% nhờ đầu tư hạ tầng; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%; Việt Nam cũng đón gần 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong nửa đầu năm.

Một điểm sáng khác là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tổng vốn đăng ký đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD - mức cao nhất trong 5 năm. Hoạt động góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài cũng tăng gần 90%, cho thấy niềm tin vào môi trường đầu tư Việt Nam tiếp tục được củng cố.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy vẫn còn một bài toán lớn. Khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho cả năm 2026, mức tăng 8,18% trong 6 tháng đầu năm mới chỉ tạo nền tảng ban đầu. Trong bối cảnh nhiều cực tăng trưởng vẫn chưa phát huy hết tiềm năng và chỉ có 9 địa phương đạt mức tăng trưởng GRDP hai con số (Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Tây Ninh và Thái Nguyên), nền kinh tế sẽ phải tạo cú bứt tốc như thế nào trong nửa cuối năm? Đâu là những động lực, dư địa và điểm nghẽn cần được tháo gỡ để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này?

Xoay quanh những vấn đề đó, Reatimes đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế, PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân.

GDP 8,18% là tín hiệu tích cực, nhưng chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm

- GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18% - mức cao nhất kể từ năm 2011. Các động lực như công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng đều ghi nhận kết quả tích cực. Theo ông, kết quả tăng trưởng này phản ánh điều gì?

PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân: Con số tăng trưởng GDP 8,18% trong 6 tháng đầu năm là một tín hiệu rất tích cực, bởi đây không chỉ là mức tăng cao nhất trong suốt nhiều năm qua, mà còn bởi chất lượng của tăng trưởng đã có sự cải thiện rõ nét. Điều đáng chú ý là tăng trưởng lần này không phụ thuộc vào một động lực đơn lẻ, mà được dẫn dắt bởi sự phục hồi và bứt phá đồng thời của nhiều trụ cột quan trọng như công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng trong nước.

Điều đó cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn phục hồi với nền tảng vững chắc hơn sau những biến động kéo dài của kinh tế toàn cầu. Năng lực sản xuất của khu vực doanh nghiệp được cải thiện, niềm tin của nhà đầu tư và người tiêu dùng đang dần phục hồi, trong khi các chính sách hỗ trợ tăng trưởng của Chính phủ cũng bắt đầu phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, kết quả này cũng phản ánh khả năng thích ứng tương đối tốt của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, lạm phát và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn còn nhiều bất định, việc Việt Nam duy trì được đà tăng trưởng cao cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế đã được nâng lên đáng kể.

- Dù đạt kết quả tích cực, song mục tiêu Chính phủ đặt ra cho năm 2026 là tăng trưởng trên 10%. Với mức tăng 8,18% trong nửa đầu năm và mới chỉ có 9 địa phương đạt GRDP hai con số, theo ông, mục tiêu này còn khả thi?

PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân: Tôi cho rằng, cần nhìn nhận kết quả 6 tháng đầu năm theo cả hai chiều.

Một mặt, như đã nói, mức tăng trưởng 8,18% là rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn còn nhiều biến động, thương mại toàn cầu tiềm ẩn rủi ro, trong khi áp lực điều hành tỷ giá, lãi suất và lạm phát vẫn hiện hữu.

Mặt khác, kết quả này vẫn thấp hơn quỹ đạo cần thiết để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong cả năm 2026. Điều đó có nghĩa nền kinh tế phải tăng tốc rất mạnh trong hai quý còn lại.

Việc chỉ có 9 địa phương đạt tăng trưởng hai con số cũng cho thấy động lực tăng trưởng đã xuất hiện nhưng chưa lan tỏa rộng. Đáng chú ý, nhiều đầu tàu kinh tế như TP.HCM, Hà Nội, Đồng Nai hay Đà Nẵng vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đây vừa là áp lực, vừa cho thấy nền kinh tế vẫn còn dư địa đáng kể để bứt phá.

Áp lực lớn nhất là thời gian để về đích không còn nhiều, trong khi các động lực truyền thống như xuất khẩu, tín dụng, đầu tư tư nhân hay bất động sản vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Để tăng trưởng nhanh nhưng vẫn giữ ổn định kinh tế vĩ mô, chúng ta không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng hay tăng đầu tư công một cách cơ học.

Ngược lại, dư địa tăng trưởng vẫn rất lớn nếu những nguồn lực đang bị "giam giữ" được giải phóng. Khi các dự án hạ tầng trọng điểm, dự án đầu tư công, bất động sản và sản xuất được tháo gỡ nhanh về pháp lý; khi dòng vốn được phân bổ đúng vào những khu vực có khả năng hấp thụ tốt, tốc độ tăng trưởng hoàn toàn có thể cải thiện rõ rệt trong nửa cuối năm.

Điều quan trọng nhất lúc này là phải biến "dư địa" thành kết quả thực tế thông qua những quyết sách quyết liệt, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và có khả năng đo lường. Và đặc biệt là phải tạo được "cú hích" từ các đầu tàu kinh tế.

Muốn tăng trưởng hai con số, phải tạo được "cú hích" từ các đầu tàu kinh tế

- Như ông nói, dư địa tăng trưởng của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, để những dư địa ấy được chuyển hóa thành kết quả thực tế trong nửa cuối năm, vai trò của các đầu tàu kinh tế sẽ mang ý nghĩa quyết định. Theo ông, các đầu tàu như Hà Nội, TP.HCM hay Đồng Nai... sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng của cả nước?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Khi đánh giá đóng góp của một địa phương đối với tăng trưởng quốc gia, chúng ta không nên chỉ nhìn vào tốc độ tăng GRDP mà phải xem đồng thời quy mô nền kinh tế, cơ cấu ngành, mức độ liên kết với các địa phương khác và khả năng lan tỏa đến chuỗi cung ứng.

TP.HCM giữ vai trò đặc biệt bởi đây là trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước. Chỉ cần Thành phố tăng trưởng thêm một điểm phần trăm cũng có thể tạo ra giá trị gia tăng rất lớn và kéo theo sự phát triển của cả vùng Đông Nam Bộ cũng như Đồng bằng sông Cửu Long.

Hà Nội lại có lợi thế ở một khía cạnh khác. Đây là trung tâm hành chính - chính trị quốc gia, đồng thời là đầu tàu về dịch vụ chất lượng cao, tài chính, công nghệ, giáo dục và nghiên cứu. Hà Nội cũng là hạt nhân phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng - khu vực có tốc độ công nghiệp hóa và thu hút đầu tư nước ngoài rất mạnh trong những năm gần đây. Khi Hà Nội duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, không chỉ thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư trong khu vực mà còn tạo động lực cho các địa phương vệ tinh như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Phú Thọ... phát triển theo chuỗi giá trị liên kết. 

Trong khi đó, Đồng Nai có vai trò là trung tâm công nghiệp và logistics chiến lược của vùng Đông Nam Bộ. Với hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn, năng lực thu hút FDI thuộc nhóm dẫn đầu cả nước và đặc biệt là các dự án hạ tầng trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng mạng lưới cao tốc đang được hoàn thiện, Đồng Nai sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất và xuất khẩu. Khi các dự án này phát huy hiệu quả, địa phương không chỉ gia tăng năng lực sản xuất của riêng mình mà còn nâng cao khả năng kết nối của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Có thể thấu, điều quan trọng là tăng trưởng của các địa phương này không chỉ tạo ra giá trị cho chính họ mà còn kích hoạt nhu cầu về nguyên vật liệu, lao động, logistics, tài chính và dịch vụ tại nhiều địa phương khác. Chính hiệu ứng lan tỏa đó mới là yếu tố quyết định đối với tăng trưởng chung của nền kinh tế.

- Vậy đâu là những điều kiện quan trọng nhất để các địa phương bứt tốc trong những tháng cuối năm?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Tôi cho rằng có năm điều kiện quan trọng.

Đầu tiên là nền kinh tế đang có một nền tảng tăng trưởng tương đối tốt. Kết quả 6 tháng đầu năm cho thấy sức cầu và hoạt động sản xuất - kinh doanh vẫn duy trì được đà phục hồi. Đây là tiền đề quan trọng để đẩy nhanh tốc độ trong nửa cuối năm, thay vì phải bắt đầu từ một nền kinh tế suy giảm.

Thứ hai là dư địa từ đầu tư công và hệ thống dự án hạ tầng rất lớn. Năm 2026, kế hoạch giải ngân đầu tư công khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, tăng 31% so với năm trước. Nếu thực hiện được mục tiêu giải ngân 100% theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, tăng trưởng kinh tế có thể được cộng thêm khoảng 1,8 điểm phần trăm. Đây sẽ là động lực quan trọng để kích thích đầu tư tư nhân và tạo việc làm cho nền kinh tế.

Thứ ba là không gian phát triển mới sau quá trình sắp xếp địa giới và tăng cường liên kết vùng. Các địa phương hiện có cơ hội tổ chức lại không gian kinh tế trên quy mô lớn hơn, giảm sự chia cắt trong quy hoạch, hạ tầng và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ phát huy khi bộ máy quản lý vận hành thông suốt, không để quá trình chuyển tiếp làm chậm thủ tục hành chính và hoạt động của doanh nghiệp.

Thứ tư là sự phục hồi của khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo và xuất khẩu. Các địa phương có nền tảng sản xuất công nghiệp lớn, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ tiếp tục có cơ hội tận dụng sự cải thiện của nhu cầu quốc tế và các hiệp định thương mại tự do.

Thứ năm là các động lực kinh tế mới ngày càng rõ nét, bao gồm kinh tế số, tài chính số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, logistics thông minh, tài chính xanh, năng lượng tái tạo và các mô hình kinh doanh dựa trên đổi mới sáng tạo. Những lĩnh vực này không chỉ tạo giá trị gia tăng cao hơn mà còn giúp các địa phương giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, bất động sản hoặc lao động giá rẻ.

Riêng với TP.HCM, việc phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC-HCMC) sẽ tạo thêm không gian tăng trưởng mới thông qua thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư, ngân hàng quốc tế, công ty fintech và các dòng vốn chất lượng cao. Nếu các cam kết đầu tư và huy động vốn được chuyển nhanh thành dòng vốn thực tế, Trung tâm có thể hỗ trợ tài trợ cho các dự án hạ tầng, đô thị, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo không chỉ của TP.HCM mà còn của cả nền kinh tế.

- Ở chiều ngược lại, theo ông, đâu là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ ngay nếu muốn hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số?

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân: Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không hẳn là thiếu vốn, mà là khả năng hấp thụ và chuyển hóa nguồn vốn thành dự án, sản lượng và giá trị gia tăng thực tế. Trong nhiều trường hợp, vốn đầu tư công đã được bố trí, tín dụng vẫn có thể mở rộng, nhà đầu tư vẫn quan tâm, nhưng dự án chậm triển khai do thủ tục pháp lý, giải phóng mặt bằng, quy hoạch hoặc tâm lý e ngại trách nhiệm.

Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân đầu tư công chưa đồng đều. Khi mục tiêu tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm rất cao, đầu tư công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt, tập trung vào những dự án có khả năng hoàn thành, tạo giá trị và kích hoạt đầu tư tư nhân ngay trong năm. Nếu nguồn lực bị phân tán hoặc thủ tục kéo dài thì tác động đến tăng trưởng sẽ hạn chế.

Ngoài ra, sức khỏe của khu vực doanh nghiệp vẫn chưa phục hồi đều. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục gặp khó khăn về đơn hàng, chi phí tài chính, dòng tiền và khả năng tiếp cận tín dụng. Do đó, tăng trưởng tín dụng chỉ có ý nghĩa khi vốn đi vào hoạt động sản xuất - kinh doanh có hiệu quả, thay vì tập trung quá mức vào các lĩnh vực có tính đầu cơ hoặc tiềm ẩn rủi ro.

Việc theo đuổi tăng trưởng cao phải đi cùng với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Nếu sử dụng chính sách tiền tệ quá mức, nền kinh tế có thể phải đối mặt với áp lực tỷ giá, lạm phát và chất lượng tín dụng trong những năm tiếp theo.

PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân

Một điểm quan trọng nữa là những rủi ro bên ngoài như căng thẳng địa chính trị, biến động giá năng lượng, chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn và áp lực tỷ giá. Việc theo đuổi tăng trưởng cao phải đi cùng với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Nếu sử dụng chính sách tiền tệ quá mức, nền kinh tế có thể phải đối mặt với áp lực tỷ giá, lạm phát và chất lượng tín dụng trong những năm tiếp theo.

Cuối cùng là năng lực điều hành và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể đạt được nếu mỗi cơ quan chỉ hoàn thành phần việc riêng của mình. Cần có cơ chế điều hành theo dự án và theo kết quả, xác định rõ dự án nào phải hoàn thành, vốn nào phải giải ngân, điểm nghẽn nào phải được xử lý và cá nhân, đơn vị nào chịu trách nhiệm.

Vì vậy, trong 6 tháng cuối năm cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm: Đẩy nhanh đầu tư công và các dự án hạ tầng trọng điểm; tháo gỡ thực chất các dự án đang bị ách tắc; hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất và mở rộng thị trường; đồng thời phát triển các động lực mới như kinh tế số, tài chính quốc tế, công nghệ cao, kinh tế xanh và logistics.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất thách thức nhưng không phải không có cơ sở. Điều quan trọng là tăng trưởng phải đến từ việc nâng cao năng suất, giải phóng nguồn lực và tạo thêm năng lực sản xuất mới, chứ không chỉ dựa trên việc mở rộng tín dụng hay kích cầu trong ngắn hạn. Nếu các đầu tàu kinh tế thực sự bứt tốc và tạo được hiệu ứng lan tỏa, triển vọng đạt mức tăng trưởng cao trong năm 2026 sẽ khả thi hơn.

- Trân trọng cảm ông!