Mới đây, UBND TP. Hà Nội đã có báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến chỉ đạo của Thường trực Chính phủ liên quan đến Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm - một trong những đồ án chiến lược định hình diện mạo đô thị trong dài hạn, nguồn tin trên báo Tiền Phong cho biết.
Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ, định hướng xuyên suốt của quy hoạch là phát triển Thủ đô theo triết lý lấy con người làm trung tâm, chủ thể; hướng tới một đô thị văn minh, phồn vinh, hạnh phúc, đồng thời giữ gìn bản sắc riêng.
Tiếp thu chỉ đạo này, Hà Nội cho biết đồ án sẽ không chạy theo các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà tập trung vào chất lượng sống. Quy hoạch sẽ thiết lập rõ "ranh giới cứng" bao gồm các yếu tố phải bảo tồn như không gian văn hóa, tỷ lệ cây xanh sinh thái - đồng thời xác định "ranh giới mềm" để tạo dư địa cho phát triển kinh tế linh hoạt.
Điều chỉnh không gian phát triển, giữ lại "hơi thở" đô thị lõi
Ở góc độ tổ chức không gian kinh tế - văn hóa - xã hội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thống nhất định hướng đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời yêu cầu làm rõ cấu trúc không gian văn hóa dọc trục sông Hồng.

Hà Nội xác nhận sẽ di dời toàn bộ trường học, bệnh viện tuyến cuối ra khỏi trung tâm TP. Ảnh: Báo Sài Gòn Giải Phóng
Đáng chú ý, Bộ này đề xuất chỉ giữ lại 196ha vùng lõi của Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, trong khi phần diện tích còn lại khoảng 1.350ha có thể bàn giao cho Hà Nội quản lý và khai thác theo quy hoạch mới.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp đưa ra một khuyến nghị quan trọng: Không nên di dời toàn bộ các bệnh viện tuyến cuối và các trường đại học hàng đầu ra khỏi khu vực trung tâm. Theo cơ quan này, đây không chỉ là hạ tầng dịch vụ mà còn là một phần tạo nên "hơi thở và văn minh" của đô thị nội đô.
Tiếp thu ý kiến này, Hà Nội cho biết sẽ điều chỉnh định hướng di dời hạ tầng xã hội theo hướng chọn lọc, không di chuyển toàn bộ các cơ sở y tế, giáo dục quan trọng ra khỏi khu vực trung tâm. Đồng thời, đồ án sẽ làm rõ hơn vai trò của công nghiệp văn hóa, cụ thể hóa không gian văn hóa sông Hồng và xây dựng phương án sử dụng hiệu quả phần diện tích hơn 1.350ha sau khi tiếp nhận từ Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.
Kiên quyết không "thương mại hóa" đất nội đô sau di dời
Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng sử dụng quỹ đất sau di dời. Theo nguồn tin trên báo Lao Động, UBND TP. Hà Nội khẳng định sẽ ưu tiên sử dụng các khu đất này cho hạ tầng xã hội thiết yếu như trường học công lập, cơ sở y tế, bãi đỗ xe và công viên.
Đáng chú ý, thành phố nhấn mạnh quan điểm kiên quyết không chuyển đổi các khu đất này sang phát triển nhà ở thương mại - vấn đề từng gây nhiều tranh luận trong thời gian qua.
Bảo tồn di sản theo hướng "sống", không biến thành bảo tàng tĩnh
Liên quan đến bảo tồn di sản, đặc biệt là khu vực nội đô lịch sử, Hà Nội cho biết sẽ tiếp cận theo hướng bảo tồn gắn với chức năng sử dụng thực tế.
Đối với các công trình có giá trị lịch sử như Trường Đại học Dược Hà Nội, nhiều ý kiến từ giới trí thức và sinh viên đề xuất giữ lại chức năng đào tạo, thay vì chuyển đổi hoàn toàn sang không gian trưng bày.
Theo UBND TP. Hà Nội, việc chỉ bảo tồn dưới dạng bảo tàng tĩnh có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực tri thức và làm giảm sức sống của di sản. Vì vậy, đồ án sẽ ưu tiên phương án "bảo tồn động", duy trì hoạt động gắn với giá trị gốc của công trình.
Chuẩn bị không gian hành chính và tái định cư đồng bộ
Bên cạnh các định hướng lớn về không gian và di sản, quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu tổ chức lại hệ thống hành chính sau khi sáp nhập các đơn vị cấp xã, phường.
Theo đó, Hà Nội sẽ bố trí quỹ đất phù hợp cho các trung tâm hành chính mới, đồng thời quy hoạch các khu tái định cư tập trung, đồng bộ nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm trong tương lai.
Với những điều chỉnh quan trọng này, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm không chỉ là bài toán phát triển không gian, mà còn là nỗ lực cân bằng giữa tăng trưởng và bảo tồn, giữa hiện đại hóa và gìn giữ bản sắc - trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách.