Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Từ không gian phát triển mới đến khát vọng thành phố toàn cầu

"Để đạt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao, Hà Nội phải giữ vai trò đi đầu, dẫn dắt", đó là nhận định của TS. Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ) tại Chương trình thời sự với chủ đề "Quy hoạch tầm nhìn 100 năm: Tư duy mới trong phát triển Thủ đô" do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện. Theo ông, trong chiến lược phát triển quốc gia cũng như quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, Hà Nội được xác định là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm khoa học và một cực tăng trưởng kinh tế lớn của cả nước.

Trong bối cảnh đó, việc UBND TP. Hà Nội vừa phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ đánh dấu việc hoàn thiện một đồ án quy hoạch có quy mô và tầm nhìn dài hạn chưa từng có, mà còn cho thấy bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển đô thị của Thủ đô. Lần đầu tiên, Hà Nội không còn được định vị chủ yếu như một đô thị trung tâm mở rộng theo chiều ngang, mà được đặt trong tầm nhìn của một đô thị vùng quy mô lớn, một cực tăng trưởng quốc gia và trung tâm kết nối quốc tế với cấu trúc phát triển "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm".

Theo quy hoạch vừa được phê duyệt, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình đô thị mở, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đồng thời gắn chặt với các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế, vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Trung du, miền núi phía Bắc. Quan điểm xuyên suốt được xác định là phát triển nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, lấy con người làm trung tâm; gắn tăng trưởng đô thị với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và thích ứng biến đổi khí hậu.

Ở góc độ rộng hơn, trao đổi với Reatimes, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, nhiều đô thị lớn trên thế giới đã phát triển thịnh vượng nhờ "quay mặt ra sông" và biến các dòng sông thành không gian văn hóa, sinh thái và hạnh phúc cho người dân. Theo chuyên gia, với Hà Nội, sông Hồng không nên chỉ được nhìn như một yếu tố hạ tầng hay ranh giới tự nhiên, mà cần trở thành "dòng sông của hạnh phúc và thịnh vượng", nơi con người có thể kết nối với thiên nhiên, văn hóa và chất lượng sống đô thị.

Đáng chú ý, quy hoạch lần này cũng đặt ra tầm nhìn phát triển rất dài hạn cho Thủ đô. Theo định hướng, đến năm 2035 Hà Nội phải trở thành thành phố xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao; đến năm 2045 trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu trong khu vực và quốc tế; đến năm 2065 hướng tới vị thế thành phố toàn cầu. Xa hơn, trong tầm nhìn 100 năm, Hà Nội được định hướng trở thành trung tâm có tầm ảnh hưởng lớn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trên toàn cầu.

Quy hoạch cũng cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ tư duy "mở rộng đô thị" sang tư duy "kiến tạo hệ sinh thái phát triển". Hà Nội không chỉ đặt mục tiêu phát triển hạ tầng hay gia tăng quy mô dân số, mà hướng tới xây dựng một đô thị "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", lấy chất lượng sống và con người làm trung tâm. Các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), phát triển không gian ngầm, tái thiết các dòng sông và hình thành các trục cảnh quan - kinh tế mới cho thấy Hà Nội đang tiếp cận theo hướng của các đại đô thị hiện đại trên thế giới.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân, điểm khác biệt lớn nhất của quy hoạch Hà Nội lần này không nằm ở quy mô không gian hay số lượng dự án mà ở nội dung, phương pháp và cách tiếp cận phát triển dài hạn. Một trong những đột phá nổi bật là việc tích hợp quy hoạch tổng thể phát triển Thủ đô và quy hoạch chung xây dựng Hà Nội thành một quy hoạch thống nhất.

"Trên một lãnh thổ chỉ nên có một quy hoạch để tránh chồng chéo, xung đột, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện. Đây cũng có thể là kinh nghiệm để các địa phương khác nghiên cứu áp dụng trong thời gian tới", TS. Nguyễn Bá Ân nhận định.

Theo ông, thay vì tư duy nhiệm kỳ hay phát triển theo các giai đoạn ngắn hạn, quy hoạch lần này đã mở rộng tư duy dài hạn với tầm nhìn phát triển kéo dài tới 100 năm, hướng tới xây dựng một Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".

Trong đó, "Văn hiến" thể hiện chiều sâu văn hóa dân tộc được kết tinh tại Hà Nội; "Văn minh" là quá trình tiếp thu tinh hoa nhân loại; "Hiện đại" phản ánh yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới; còn "Hạnh phúc" đặt con người vào vị trí trung tâm, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.

TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng, với tầm nhìn phát triển 100 năm, quy hoạch không chỉ hướng tới các mục tiêu trước mắt mà còn xác lập không gian phát triển mới, cơ cấu kinh tế mới và mở rộng dư địa tăng trưởng cho Hà Nội. Theo ông, Hà Nội không chỉ được đặt trong phạm vi của riêng Thủ đô, mà phải được nhìn trong tổng thể liên kết vùng và cả nước để phát huy vai trò trung tâm, động lực và dẫn dắt phát triển.

"Nếu mô hình quy hoạch tích hợp của Hà Nội phát huy hiệu quả, tôi mong rằng đây sẽ là cơ sở để nghiên cứu sửa đổi Luật Quy hoạch và Luật Quy hoạch đô thị theo hướng thống nhất một quy hoạch trên một địa bàn như Hà Nội đi đầu", TS. Nguyễn Bá Ân bày tỏ kỳ vọng.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội cho rằng, đột phá lớn nhất của quy hoạch lần này là lần đầu tiên Hà Nội định hình mô hình phát triển "đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm".

Theo ông, đồ án quy hoạch được xây dựng trên bốn quan điểm phát triển chủ đạo. Thứ nhất, xây dựng và phát triển Thủ đô theo hướng xanh, văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc, lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển. Thứ hai, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm, là nền tảng và chiến lược phát triển xã hội. Thứ ba, phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và thông minh. Thứ tư, giữ vững quốc phòng, an ninh và bảo đảm an sinh xã hội.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, ông Hùng cho rằng quy hoạch lần này được xây dựng theo cách tiếp cận mới, chuyển từ mô hình quy hoạch truyền thống sang mô hình quy hoạch mở, mang tính tích hợp, cấu trúc đa cực và gắn với quản trị số.

Theo Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, có bốn đột phá lớn trong tư duy quy hoạch lần này. Trước hết là đột phá về tầm nhìn khi quy hoạch chuyển từ tư duy ngắn hạn sang dài hạn, xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ để tạo điều kiện cho đầu tư dài hạn và phát triển bền vững.

Thứ hai là đột phá về mô hình phát triển, nổi bật là chuyển từ mô hình đơn cực sang đa cực; tái định hình cấu trúc đô thị theo hướng đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Theo định hướng này, Hà Nội sẽ hình thành 9 trung tâm, 9 cực phát triển và 9 không gian tăng trưởng mới, được liên kết bằng các hành lang phát triển đồng bộ.

Thứ ba là đột phá về công cụ thực thi, trong đó thành phố sẽ triển khai các mô hình đô thị mới, gắn nguồn lực phát triển với hệ thống đô thị và khu dân cư nhằm tạo sự kết nối đồng bộ.

Thứ tư là đột phá về công tác quản trị với định hướng xây dựng mô hình quản trị thông minh, ứng dụng AI và nền tảng số trong quản lý đô thị, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi không gian đô thị theo hướng xanh, hiện đại và phát triển bền vững.

Cùng với việc thay đổi tư duy quy hoạch, Hà Nội cũng đang định hình lại cấu trúc không gian phát triển với các cực tăng trưởng mới gắn với liên kết vùng, khoa học công nghệ và các hành lang kinh tế quan trọng.

Theo ông Nguyễn Đức Hùng, từ các tiêu chí về thể chế, khoa học công nghệ, công nghiệp văn hóa, liên kết vùng, khai thác không gian quy hoạch cũng như yêu cầu bảo tồn lịch sử gắn với phát triển, Hà Nội đang định hình bốn cực tăng trưởng có khả năng tạo đột phá lớn trong giai đoạn tới.

Trong đó, cực phía Bắc gồm: Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn được định hướng phát triển gắn với sân bay quốc tế Nội Bài và mô hình "thành phố sân bay", đóng vai trò cửa ngõ hội nhập quốc tế của Thủ đô.

Cực phía Tây với trung tâm là Hòa Lạc - nơi được định hướng trở thành thủ phủ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia. Khu vực này đã hình thành các nền tảng hạ tầng và hệ sinh thái phục vụ phát triển công nghệ cao.

Trong khi đó, trục Bắc - Nam sông Hồng được xem là không gian động lực quan trọng bậc nhất để hình thành diện mạo đô thị mới của Hà Nội, đồng thời mở rộng không gian phát triển về hai bên sông.

Cuối cùng là cực phía Đông - hướng biển, kết nối với Hải Phòng và Quảng Ninh, nơi có thể sẽ hình thành các trung tâm logistics, cửa ngõ giao thương và liên kết vùng giữa Hà Nội với hệ thống cảng biển và khu vực trung du, miền núi phía Bắc.

"Bốn cực tăng trưởng này được kỳ vọng sẽ tạo bứt phá, không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn hình thành các động lực tăng trưởng mới, nâng cao khả năng liên kết vùng và tái định hình cấu trúc phát triển của Hà Nội trong dài hạn", ông nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Hà Nội đang thể hiện quyết tâm khôi phục và phát huy giá trị của dòng sông Hồng như một trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo trong chiến lược phát triển mới của Thủ đô. Điểm cốt lõi trong tư duy quy hoạch lần này là hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống và tạo dựng "không gian hạnh phúc" cho người dân.

Vì vậy, quy hoạch sông Hồng không chỉ dừng ở việc chỉnh trang đô thị, mà hướng tới nhiều mục tiêu đồng thời: Tái kết nối dòng sông với các khu vực đô thị xung quanh; mở rộng không gian phát triển kinh tế; gia tăng giá trị đất đai, bất động sản; đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử gắn với dòng sông.

"Giá trị cốt lõi của quy hoạch lần này là phải coi sông Hồng là mặt tiền của Thủ đô thay vì vùng đất bị lãng quên", ông Hùng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Hà Nội cần chấm dứt tư duy "quay lưng với dòng sông" để mở ra một không gian kinh tế, sinh thái và văn hóa mới.

Trên cơ sở đó, ông Hùng cho rằng quy hoạch hướng tới xây dựng cấu trúc phát triển cân bằng giữa bờ Bắc và bờ Nam sông Hồng, lấy dòng sông làm trục cảnh quan chủ đạo để kết nối thay vì chia cắt không gian đô thị như trước đây. Một trong những điểm đáng chú ý là việc trả lại không gian sinh thái và không gian công cộng cho người dân. Theo quy hoạch, hơn 3.000ha sẽ được dành cho hệ thống công viên cây xanh và không gian mở dọc sông Hồng.

Bên cạnh yếu tố cảnh quan và đô thị, quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển thích ứng với điều kiện tự nhiên và biến đổi khí hậu. Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Hà Nội sẽ phải xây dựng mô hình "sống chung với lũ", bảo đảm hành lang thoát lũ và kiểm soát ngập lụt trong quá trình phát triển.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội nhìn nhận, trục cảnh quan sông Hồng chính là dự án hiện thực hóa khát vọng "quay mặt ra sông" của Thủ đô. Theo ông, quy hoạch này có thể tạo ra 5 chuyển biến lớn cho Hà Nội.

Trước hết là thay đổi cấu trúc đô thị, chuyển từ mô hình phát triển đơn tâm sang đa cực, đa trung tâm, trong đó sông Hồng trở thành trục lõi của đô thị lịch sử ngàn năm.

Thứ hai là tái thiết toàn diện không gian ven sông, từ hành lang bờ bãi, hệ thống đê điều đến các khu dân cư và đô thị xung quanh.

Thứ ba là tạo đột phá về hạ tầng giao thông, góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô hiện hữu.

Thứ tư là hình thành một "lá phổi xanh" quy mô lớn cùng mạng lưới không gian công cộng kết nối toàn đô thị.

Và cuối cùng, cốt lõi của quy hoạch là dung hòa giữa phát triển đô thị với an toàn sinh thái trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Trong đó, đặc biệt chú trọng bảo vệ hành lang thoát lũ, kiểm soát ngập lụt và xây dựng các giải pháp thích ứng.

Dưới góc độ chiến lược phát triển, TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng Hà Nội hiện đang hội tụ "thiên thời, địa lợi và nhân hòa" để phát triển trục cảnh quan sông Hồng. Với lợi thế tự nhiên, chiều sâu văn hóa và không gian lịch sử đặc sắc, việc khai thác hành lang sông Hồng là cơ hội để tái cấu trúc không gian phát triển của Thủ đô.

Ông Ân cho rằng, trong nhiều thế kỷ, Hà Nội chủ yếu phát triển về một phía của dòng sông, trong khi bản thân sông Hồng lại tạo ra sự chia cắt về không gian. Tuy nhiên, định hướng phát triển lần này sẽ góp phần xóa nhòa ranh giới đó, kết nối hai bên bờ và mở rộng dư địa phát triển mới cho Thủ đô.

"Việc phát triển hành lang sông Hồng không chỉ giúp khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên bờ mà còn đưa dòng sông trở thành động lực phát triển của Hà Nội", TS. Nguyễn Bá Ân nhấn mạnh. Theo ông, đây cũng là cơ sở để khẳng định vị thế của một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, đồng thời tạo điều kiện hình thành các công trình công cộng quy mô lớn, mang tầm quốc tế dọc hai bên hành lang sông.

Ông Ân cũng cho biết khu vực sông Hồng sở hữu mật độ dày đặc các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan đặc sắc, tạo dư địa lớn cho phát triển du lịch, dịch vụ và không gian đô thị. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh hai tuyến đường ven sông dài khoảng 80km, Hà Nội đang triển khai nhiều cây cầu mới kết nối các tuyến Vành đai 2, Vành đai 2,5, Vành đai 3, Vành đai 4 và Vành đai 5. Hệ thống hạ tầng này được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển du lịch, đô thị và các khu vực dự trữ phát triển phía bên kia sông, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho Hà Nội trong dài hạn.

Trao đổi với Reatimes, TS. KTS. Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển Đô thị Việt Nam nhận định rằng, quy hoạch sông Hồng không chỉ đơn thuần là một dự án chỉnh trang hay khai thác không gian ven sông, mà thực chất là một quyết định mang tính chiến lược về tái cấu trúc không gian phát triển của toàn bộ Thủ đô. Khi sông Hồng được xác lập lại như một trục cảnh quan - văn hóa - sinh thái trung tâm, thì điều thay đổi không chỉ là hình thái đô thị, mà là cách thức tạo lập và phân bổ giá trị đô thị gắn với giá trị mặt nước, cảnh quan - một xu thế phổ biến của các thành phố lớn trên thế giới.

Nếu trục cảnh quan sông Hồng được xem là lõi không gian mới của Thủ đô, thì hạ tầng giao thông và hệ thống cầu vượt sông chính là điều kiện để hiện thực hóa cấu trúc phát triển đó. Từ câu chuyện "quay mặt ra sông", Hà Nội đang mở rộng hơn tới bài toán liên kết vùng và tổ chức lại không gian kinh tế của toàn Thủ đô.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân, trong quy hoạch lần này, Hà Nội không còn được nhìn như một đô thị phát triển khép kín trong phạm vi nội đô, mà được đặt trong vai trò trung tâm liên kết vùng và cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc.

Trong cấu trúc phát triển đó, hạ tầng giao thông được xem là yếu tố giữ vai trò then chốt. "Giao thông luôn là "huyết mạch" của mỗi quốc gia và mỗi địa phương. Vì vậy, trong cấu trúc phát triển mới, hạ tầng giao thông không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn đóng vai trò "xương sống" để tổ chức lại không gian kinh tế và mở rộng dư địa phát triển đô thị", ông Ân nhận định.

Những năm gần đây, Hà Nội đã tập trung đầu tư mạnh cho hệ thống hạ tầng giao thông khung với các tuyến cao tốc và vành đai quan trọng. Trong đó có các trục kết nối chiến lược như tuyến Lạng Sơn - Hà Nội gắn với hành lang Bắc - Nam; tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh kết nối với hành lang kinh tế Trung Quốc; cùng các tuyến hướng Tây Bắc và hệ thống vành đai liên vùng.

TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng các trục giao thông và hành lang kết nối này sẽ tạo nền tảng để Hà Nội mở rộng không gian phát triển ra toàn vùng Thủ đô và tăng cường liên kết với vùng Đồng bằng sông Hồng cũng như trung du, miền núi phía Bắc. Trên nền tảng đó, Hà Nội định hình 6 tiểu vùng kinh tế và 9 vùng động lực phát triển, bao gồm cả các khu vực trung tâm truyền thống lẫn những cực tăng trưởng mới.

Để hiện thực hóa mô hình "thành phố bên sông", TS. Nguyễn Bá Ân đánh giá Hà Nội đang đi đúng hướng khi thúc đẩy phát triển hệ thống cầu và hạ tầng kết nối vượt sông Hồng. Các cây cầu chiến lược như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo hay Ngọc Hồi không chỉ đóng vai trò kết nối giao thông, mà còn tạo động lực tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển mới cho toàn thành phố.

"Hà Nội đang từng bước hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông khung với những tuyến vành đai quan trọng, hệ thống này kết hợp với các cây cầu vượt sông Hồng sẽ tạo nên mạng lưới kết nối liên hoàn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và hình thành thêm nhiều không gian đô thị mới", TS. Nguyễn Bá Ân nhận định.

Tuy nhiên, để các định hướng phát triển này có thể vận hành hiệu quả trong thực tế, bài toán hạ tầng đô thị vẫn được xem là thách thức rất lớn đối với Hà Nội trong giai đoạn tới. Chia sẻ với Reatimes, KTS. Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, một trong những vấn đề cốt lõi mà Hà Nội phải tập trung giải quyết trong giai đoạn tới vẫn là hạ tầng đô thị, đặc biệt là giao thông. "Nếu không giải được bài toán giao thông, nhất là hệ thống vận tải công cộng, ùn tắc sẽ tiếp tục là điểm nghẽn lớn của Thủ đô", ông Chính nhận định. Theo ông, cùng với giao thông, các vấn đề về thoát nước, ô nhiễm môi trường cũng cần được xử lý đồng bộ với lộ trình và nguồn lực phù hợp.

Để những định hướng phát triển mới có thể đi vào thực tế, Hà Nội sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về thể chế, nguồn lực và năng lực tổ chức thực hiện.

Dù đánh giá cao tầm nhìn của quy hoạch lần này, TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng quy hoạch tổng thể hiện mới dừng ở định hướng chung, trong khi để đi vào thực tế cần sớm triển khai các quy hoạch chi tiết và cụ thể hóa các mục tiêu phát triển. Theo ông, đây sẽ là thách thức rất lớn trong giai đoạn triển khai tiếp theo.

Trong đó, một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô thông qua Luật Thủ đô năm 2026 và các nghị quyết liên quan. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội có thể triển khai các mô hình phát triển mới trong giai đoạn tới.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân, các mục tiêu như "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc" hay phát triển xanh cần được lượng hóa bằng những tiêu chí cụ thể về môi trường, không gian xanh, chất lượng sống và quản trị đô thị để có cơ sở kiểm soát, đánh giá và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Ở góc độ huy động nguồn lực cho các không gian động lực mới của Thủ đô, trao đổi với Reatimes, PGS. TS. KTS. Đỗ Tú Lan, Ủy viên BCH Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho rằng, để hiện thực hóa các định hướng phát triển quy mô lớn như trục sông Hồng, Hà Nội sẽ phải xây dựng cơ chế triển khai và huy động nguồn lực phù hợp. Theo bà, việc huy động khu vực tư nhân tham gia là cần thiết, song cần có sự "phân vai" rõ ràng giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, ổn định về cơ chế và sự đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai.

Từ góc độ quản trị và thực thi quy hoạch, ông Nguyễn Đức Hùng cho rằng để Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm thực sự đi vào cuộc sống, Hà Nội cần tập trung vào một số nhiệm vụ ưu tiên trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị đến huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực phát triển.

Theo ông Hùng, nhiệm vụ đầu tiên là xây dựng và triển khai kế hoạch đầu tư, kế hoạch hành động cụ thể cho từng giai đoạn nhằm tạo cơ sở hiện thực hóa các định hướng quy hoạch. Cùng với đó, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư hệ thống hạ tầng, đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh bài toán hạ tầng, Hà Nội cũng được yêu cầu nâng cao năng lực quản lý và điều hành trong quá trình thực hiện quy hoạch. Theo ông Nguyễn Đức Hùng, thành phố sẽ đẩy mạnh đồng bộ hóa hệ thống pháp lý, rà soát và làm sạch dữ liệu các dự án, công khai quy hoạch, kiểm tra sự phù hợp của các dự án với định hướng phát triển mới, đồng thời siết chặt kỷ cương trong quản lý đất đai và đầu tư.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm khác là ưu tiên giải phóng nguồn lực đất đai và thúc đẩy các công trình hạ tầng trọng điểm. Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội cho rằng, Hà Nội sẽ tập trung hiện thực hóa trục động lực sông Hồng, được xác định là không gian trọng tâm để hình thành diện mạo phát triển mới cho Thủ đô.

Đáng chú ý, Hà Nội cũng định hướng đẩy mạnh cơ chế vốn hóa đất đai theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các tuyến metro và huy động đa dạng nguồn lực đầu tư từ ngân sách, khu vực tư nhân và vốn ODA, đồng thời nghiên cứu cơ chế thí điểm nhượng quyền phát triển tại khu vực quanh các nhà ga metro nhằm tạo thêm động lực phát triển đô thị.

Theo ông Hùng, để tránh lặp lại tình trạng "quy hoạch treo", thành phố cần xây dựng cơ chế quản lý đồng bộ, bảo đảm nguồn lực thực hiện, đồng thời tăng cường tính minh bạch và sự tham gia của người dân trong toàn bộ quá trình triển khai. Từ khâu lập quy hoạch, xây dựng kế hoạch đến kiểm soát thực hiện đều cần được công khai, giám sát chặt chẽ.

Về thể chế, đại diện Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội nhấn mạnh cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý, bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và các quy định pháp luật liên quan; đồng thời kịp thời điều chỉnh kế hoạch hành động phù hợp với yêu cầu phát triển thực tiễn của Thủ đô trong từng giai đoạn, qua đó bảo đảm quy hoạch không chỉ dừng ở tầm nhìn, mà thực sự trở thành động lực phát triển dài hạn của Hà Nội.

Có thể thấy, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm không chỉ mở ra một không gian phát triển mới cho Hà Nội mà còn đặt ra yêu cầu về một năng lực quản trị mới, cơ chế thực thi mới và tư duy phát triển dài hạn hơn. Từ tầm nhìn đến hiện thực sẽ là một chặng đường rất dài, nhưng nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành bước ngoặt quan trọng định hình diện mạo và vị thế mới của Hà Nội trong thế kỷ tới./.