Sắp xây dựng sân vận động 63.000 chỗ phục vụ Olympic: Kiến trúc đậm chất bản địa, phương án xây dựng gây tranh cãi lớn

Chính quyền bang Queensland (Australia) vừa công bố phương án thiết kế sân vận động trung tâm phục vụ Thế vận hội Olympic và Paralympic Brisbane 2032. Công trình trị giá khoảng 3,4 tỷ AUD (tương đương 2,3 tỷ USD), dự kiến được xây dựng tại Victoria Park, công viên rộng khoảng 64ha nằm ngay phía Bắc trung tâm thành phố Brisbane.

Theo kế hoạch, sân vận động có sức chứa khoảng 63.000 chỗ ngồi và sẽ là địa điểm tổ chức các nội dung điền kinh của Olympic và Paralympic, đồng thời đăng cai lễ khai mạc và bế mạc Thế vận hội. Phối cảnh công trình được công bố sau khi cuộc thi thiết kế quốc tế kết thúc, với phương án chiến thắng thuộc về liên danh hai hãng kiến trúc Australia là Cox Architecture và Hassell.

Thiết kế sân vận động được lấy cảm hứng từ kiểu nhà ở truyền thống của bang Queensland, còn gọi là "Queenslander". Điểm đặc trưng của phong cách này là hệ hiên bao quanh công trình, giúp tạo ra không gian chuyển tiếp giữa trong nhà và ngoài trời, đồng thời tận dụng thông gió tự nhiên phù hợp với khí hậu cận nhiệt đới của Brisbane.

Dự án được kỳ vọng trở thành trung tâm thể thao lớn của thành phố sau Olympic. Theo chính quyền Queensland, sân vận động sẽ là sân nhà lâu dài của đội bóng bầu dục Brisbane Lions cùng các đội cricket địa phương, qua đó tránh tình trạng các công trình Olympic bị bỏ hoang sau khi sự kiện kết thúc – điều từng xảy ra tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, quyết định xây dựng một sân vận động hoàn toàn mới tại Victoria Park đang gây tranh cãi trong cộng đồng địa phương. Trước đó, chính quyền bang từng loại trừ phương án xây mới và ưu tiên nâng cấp các cơ sở hiện có để hạn chế chi phí và giảm tác động đến môi trường.

Nhiều tổ chức bảo tồn và nhóm vận động xã hội lo ngại dự án có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến không gian xanh quan trọng của Brisbane. Victoria Park được xem là một trong số ít công viên lớn nằm gần khu vực trung tâm thành phố và có ý nghĩa lịch sử đối với cộng đồng.

Nhóm vận động Save Victoria Park cho rằng các hình ảnh phối cảnh công bố gần đây chỉ mang tính minh họa và chưa phản ánh đầy đủ tác động thực tế của dự án. Theo một báo cáo độc lập do nhà nghiên cứu phát triển bền vững Neil Peach thực hiện, trong quá trình xây dựng có thể phải chặt bỏ hơn 1.200 cây xanh và diện tích bị ảnh hưởng có thể lên tới 2/3 công viên.

Trong khi đó, các nghiên cứu ban đầu của hội đồng thẩm định độc lập cho rằng công trình chỉ chiếm khoảng 12-13% diện tích đất của công viên.

Trước những lo ngại này, lãnh đạo Cơ quan Điều phối và Hạ tầng Olympic Brisbane (GIICA) khẳng định dự án được thiết kế nhằm tối ưu hóa việc sử dụng không gian công viên, đồng thời giúp nhiều người tiếp cận và sử dụng khu vực này hơn trong tương lai.

Sân vận động Brisbane được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) trao quyền đăng cai Olympic 2032 từ năm 2021, với khoảng thời gian chuẩn bị hơn 11 năm, dài nhất trong lịch sử các thành phố chủ nhà. Ban đầu, chính quyền địa phương từng cân nhắc cải tạo sân vận động cricket Gabba, nhưng phương án này bị phản đối vì chi phí lớn.

Sau cuộc rà soát độc lập năm 2023, chính quyền bang chuyển sang phương án xây dựng sân vận động mới tại Victoria Park, khiến tranh luận về chi phí và tác động môi trường kéo dài trong nhiều năm.

Theo kế hoạch, sân vận động Olympic Brisbane sẽ khởi công trong năm nay và hoàn thành vào năm 2031, 1 năm trước khi Thế vận hội diễn ra. Trong khi đó, các nhóm vận động bảo vệ công viên cho biết sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động phản đối và vận động pháp lý, với hy vọng dự án có thể được xem xét lại khi các đề nghị bảo vệ Victoria Park vẫn đang được Chính phủ Liên bang đánh giá.