Thích
Sau nhiều năm nằm trên quy hoạch, dự án đường sắt TP. HCM - Cần Thơ đang bước thêm một bước quan trọng trong quá trình chuẩn bị đầu tư. Bộ Xây dựng vừa yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi để báo cáo trong tháng 7, tạo cơ sở cho việc xem xét triển khai một trong những tuyến đường sắt có ý nghĩa chiến lược nhất đối với khu vực phía Nam.
Đây là dự án được kỳ vọng sẽ mở ra một phương thức vận tải hoàn toàn mới giữa TP. HCM - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và Cần Thơ - đô thị trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), qua đó góp phần tái cấu trúc mạng lưới giao thông và logistics của toàn vùng.
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và liên danh tư vấn thực hiện, tuyến đường sắt có chiều dài khoảng 175,2km.
Ban QLDA Mỹ Thuận cùng đơn vị tư vấn được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Bộ Xây dựng nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ trong tháng 7. Ảnh minh họa
Điểm đầu dự kiến đặt tại ga An Bình thuộc phường Dĩ An, TP. HCM, trong khi điểm cuối nằm tại ga Cần Thơ ở phường Hưng Phú. Tuyến đi qua 5 địa phương gồm TP. HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ.
Dự án được nghiên cứu theo mô hình đường sắt điện khí hóa, phục vụ đồng thời vận tải hành khách và hàng hóa. Trong giai đoạn đầu, tuyến sẽ được đầu tư đường đơn khổ tiêu chuẩn 1.435mm với tốc độ thiết kế tối đa 160km/h. Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 nhà ga cùng 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ.
Theo đơn vị tư vấn, phương án đầu tư đường đơn trước được xem là phù hợp với nhu cầu vận tải dự báo trong nhiều năm tới. Nếu triển khai đường đôi ngay từ đầu, tổng mức đầu tư có thể tăng thêm gần 16.000 tỷ đồng.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của nghiên cứu tiền khả thi là phương án vượt sông Hậu - công trình được xem là nút kỹ thuật phức tạp nhất trên toàn tuyến.
Hiện đơn vị tư vấn đang đưa ra hai kịch bản.
Phương án được ưu tiên là đường sắt đi chung cầu đường bộ tại vị trí vượt sông Hậu với chiều dài khoảng 4,7km. Nếu lựa chọn phương án này, tổng vốn đầu tư sơ bộ của dự án vào khoảng 171.300 tỷ đồng, tương đương 6,47 tỷ USD.
Trong khi đó, trường hợp xây dựng cầu đường sắt độc lập tách biệt với cầu đường bộ, tổng mức đầu tư sẽ tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng, tương đương hơn 6,6 tỷ USD.
Khoảng chênh lệch gần 4.000 tỷ đồng khiến phương án dùng chung công trình vượt sông đang được đánh giá có nhiều lợi thế hơn về hiệu quả đầu tư.
Tại cuộc họp với Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn mới đây, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh đây là công trình có quy mô đặc biệt lớn, đi qua khu vực có nền địa chất yếu và tác động trực tiếp đến không gian phát triển của toàn vùng ĐBSCL, theo báo Thanh Niên.
Do đó, Bộ Xây dựng yêu cầu quá trình chuẩn bị đầu tư phải được thực hiện kỹ lưỡng, với hệ thống số liệu đầy đủ và có tính thuyết phục cao.
Một trong những vấn đề được lãnh đạo Bộ đặc biệt lưu ý là dự báo nhu cầu vận tải. Theo đó, các đơn vị phải làm rõ khả năng cạnh tranh của đường sắt so với đường bộ và đường thủy - hai loại hình đang chiếm thị phần áp đảo trên hành lang TP. HCM - Cần Thơ hiện nay.
Các cơ quan chuyên ngành như Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Hàng hải và Đường thủy nội địa Việt Nam cùng Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sẽ được huy động để cung cấp dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu.
Ngoài vai trò vận tải, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu nghiên cứu tích hợp mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) vào dự án.
Theo định hướng này, quỹ đất xung quanh các nhà ga sẽ được quy hoạch để phát triển các khu đô thị, trung tâm thương mại, logistics và dịch vụ. Đây được xem là nguồn lực quan trọng giúp gia tăng hiệu quả đầu tư, đồng thời tạo động lực phát triển mới cho các địa phương mà tuyến đường sắt đi qua.
Đối với khu vực ĐBSCL, nơi đang thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn và phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ, mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành các cực tăng trưởng mới dọc hành lang TP. HCM - Cần Thơ.
Trong nhiều năm qua, hàng loạt tuyến cao tốc như TP. HCM - Trung Lương, Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ hay Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng đã và đang được đầu tư mạnh mẽ, giúp thay đổi diện mạo hạ tầng giao thông vùng ĐBSCL. Tuy nhiên, đường sắt vẫn là loại hình vận tải còn bỏ ngỏ.
Nếu được triển khai, tuyến TP. HCM - Cần Thơ sẽ trở thành tuyến đường sắt đầu tiên kết nối trực tiếp trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với đô thị trung tâm của miền Tây Nam Bộ. Không chỉ giúp giảm áp lực cho đường bộ, dự án còn mở ra khả năng vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn với chi phí thấp hơn, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn vùng.
Bởi vậy, việc đẩy nhanh nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ trong giai đoạn hiện nay được xem là bước đi quan trọng để hiện thực hóa một trong những dự án hạ tầng được chờ đợi nhất tại ĐBSCL trong nhiều thập niên qua.
