Thích
Bộ Xây dựng vừa có văn bản phản hồi hàng loạt kiến nghị của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải liên quan đến cơ chế bảo hành công trình giao thông, trong đó không đồng tình với đề xuất kéo dài thời gian bảo hành tối thiểu từ 2 năm lên 10 năm, cũng như việc cắm biển công khai tên nhà thầu sau khi dự án hoàn thành.
Trước đó, Tập đoàn Sơn Hải đã có kiến nghị, đề xuất nâng thời gian bảo hành công trình giao thông lên tối thiểu 10 năm thay cho mức 24 tháng hiện hành đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công.
Theo doanh nghiệp này, việc kéo dài thời gian bảo hành có thể giúp giảm đáng kể chi phí bảo trì công trình giao thông. Sơn Hải cho rằng nếu chỉ tăng thêm một năm bảo hành, riêng Cục Đường bộ Việt Nam có thể tiết kiệm hơn 12.500 tỷ đồng chi phí bảo trì mỗi năm; còn nếu kéo dài thêm 8 năm, số tiền tiết kiệm có thể vượt 100.000 tỷ đồng.
Tập đoàn Sơn Hải từng gắn hàng chữ "Vào đường Sơn Hải bảo hành 10 năm” trên biển báo hiệu đường bộ cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu và đã bị xóa bỏ. Ảnh: Báo VOV
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng nhận định cách tính trên chưa phản ánh đúng bản chất kỹ thuật và pháp lý giữa "bảo hành" và "bảo trì" công trình.
Theo cơ quan này, bảo hành là trách nhiệm của nhà thầu trong việc sửa chữa các khiếm khuyết phát sinh do lỗi thi công trong một khoảng thời gian nhất định sau khi bàn giao. Trong khi đó, bảo trì là hoạt động diễn ra xuyên suốt vòng đời công trình nhằm duy trì khả năng khai thác, vận hành an toàn và kéo dài tuổi thọ công trình.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh hai khái niệm này có mục tiêu và phạm vi hoàn toàn khác nhau nên không thể đồng nhất chi phí bảo trì với trách nhiệm bảo hành của nhà thầu.
Theo phân tích của Bộ, khoản kinh phí hơn 12.500 tỷ đồng dự kiến dành cho công tác bảo trì quốc lộ trong năm 2025 không chỉ phục vụ sửa chữa lỗi thi công mà còn bao gồm duy tu định kỳ, xử lý hư hỏng phát sinh trong quá trình khai thác, khắc phục hậu quả thiên tai, xử lý điểm đen tai nạn giao thông và duy trì vận hành hệ thống quốc lộ. Vì vậy, cơ quan này cho rằng chưa có cơ sở để khẳng định kéo dài bảo hành sẽ giúp tiết kiệm hàng trăm nghìn tỷ đồng ngân sách như đề xuất của doanh nghiệp.
Bộ Xây dựng cũng lưu ý việc áp dụng cứng thời hạn bảo hành 10 năm đối với mọi dự án giao thông có thể làm tăng mạnh chi phí bảo lãnh, bảo hiểm và dự phòng rủi ro của nhà thầu, từ đó kéo theo giá dự thầu và tổng mức đầu tư tăng lên.
Trong bối cảnh doanh nghiệp xây dựng đang chịu áp lực lớn từ giá vật liệu, chi phí nhiên liệu, vận tải và lãi vay, quy định này được cho là có thể tạo thêm gánh nặng tài chính cho thị trường xây dựng hạ tầng.
Một trong những lý do khác được Bộ Xây dựng đưa ra là đề xuất bảo hành 10 năm không phù hợp với chu kỳ sửa chữa của công trình giao thông hiện nay. Theo quy trình bảo trì, mặt đường bê tông nhựa thường thực hiện trung tu sau khoảng 5 năm khai thác và sau hai lần trung tu sẽ bước vào giai đoạn đại tu. Nếu kéo dài thời gian bảo hành vượt quá chu kỳ sửa chữa định kỳ sẽ dẫn tới chồng lấn trách nhiệm giữa nhà thầu thi công và đơn vị quản lý khai thác.
Cơ quan này đồng thời cho biết đặc điểm kỹ thuật, quy mô và tính chất của từng loại công trình là khác nhau nên khó áp dụng một mức bảo hành thống nhất cho tất cả dự án.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, Bộ Xây dựng cho biết tại Nhật Bản, trách nhiệm hợp đồng đối với công trình xây dựng thông thường thường kéo dài khoảng 2 năm kể từ thời điểm bàn giao; riêng thiết bị và máy móc thường là một năm. Mốc 10 năm chủ yếu áp dụng cho nhà ở mới và tập trung vào các hạng mục kết cấu hoặc chống thấm, không phải tiêu chuẩn chung với công trình giao thông.
Ngoài vấn đề thời gian bảo hành, Bộ Xây dựng cũng không đồng tình với đề xuất bắt buộc cắm biển công khai tên nhà thầu trên tuyến đường để người dân giám sát chất lượng công trình.
Theo Bộ, pháp luật hiện hành đã yêu cầu chủ đầu tư lắp đặt biển thông tin trong quá trình thi công, bao gồm thông tin về chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị thiết kế và giám sát. Tuy nhiên, việc duy trì biển tên nhà thầu sau khi công trình hoàn thành là chưa cần thiết.
Cơ quan này cho rằng việc nâng cao chất lượng công trình cần được thực hiện đồng bộ thông qua hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, siết chặt quản lý thi công, tăng cường giám sát thực tế và nâng cao năng lực nhà thầu, thay vì chỉ dựa vào giải pháp mang tính hình thức như cắm biển công khai.
Bộ Xây dựng cũng lưu ý việc bổ sung các biển thông tin trên tuyến đường có thể gây nhiễu đối với người tham gia giao thông do không thuộc nhóm biển phục vụ an toàn đường bộ. Hiện Bộ chưa ghi nhận quốc gia nào áp dụng bắt buộc hình thức này sau khi công trình hoàn thành.
Tuy vậy, Bộ cho biết sẽ nghiên cứu phương án công khai thông tin về nhà thầu, chất lượng công trình và thời gian bảo hành trên hệ thống dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và các cổng thông tin điện tử.
Đối với đề xuất không giữ lại tiền hoặc bảo lãnh bảo hành trong trường hợp nhà thầu tự nguyện kéo dài thời gian bảo hành, Bộ Xây dựng cho biết phần lớn cơ quan quản lý, chủ đầu tư và doanh nghiệp đều cho rằng việc giữ tiền hoặc bảo lãnh ngân hàng vẫn là cần thiết để bảo đảm trách nhiệm của nhà thầu nếu phát sinh khiếm khuyết công trình.
Theo quy định hiện hành, mức bảo đảm bảo hành dao động từ 3 - 5% giá trị hợp đồng tùy loại công trình và chỉ được hoàn trả sau khi kết thúc thời gian bảo hành. Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc không có cơ chế ràng buộc tài chính có thể làm gia tăng rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt với các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn như cao tốc.
