Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh: Xanh hóa ngành vật liệu xây dựng là yêu cầu cấp thiết

Vật liệu xanh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc

Chiều ngày 5/5/2026, tại Hội thảo "Vật liệu xây dựng xanh, xu thế phát triển bền vững" do Báo Xây dựng tổ chức, các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng phân tích thực trạng, nhận diện cơ hội - thách thức và đề xuất các giải pháp thiết thực, góp phần thúc đẩy phát triển vật liệu xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của ngành xây dựng.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhìn nhận, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện hơn. Trong đó, lĩnh vực vật liệu xây dựng có vị trí đặc biệt quan trọng, bởi đây là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội; đồng thời cũng là lĩnh vực sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải.

"Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là một xu hướng, mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết của phát triển", Thứ trưởng khẳng định.

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều chính sách, văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển, khuyến khích sản xuất, sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp và các sản phẩm vật liệu xây dựng thân thiện môi trường. 

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng đã có nhiều hoạt động cụ thể như tổ chức Tuần lễ xanh với nhiều nội dung phát triển vật liệu xanh, giao thông xanh... Qua đó, hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc sản xuất, phát triển vật liệu xây dựng xanh.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, hiện nay, cả nước đã có khoảng 2.900 cơ sở sản xuất vật liệu xây không nung đang hoạt động với tổng công suất thiết kế khoảng 12,4 tỷ viên/năm, chiếm khoảng 40% tổng công suất thiết kế vật liệu xây. Năm 2025, sản lượng sản xuất đạt trên 7,2 tỷ viên quy tiêu chuẩn, tiêu thụ khoảng 6,7 tỷ viên.

Nhóm sản phẩm này giúp giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch, hạn chế phát thải và góp phần xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao từ các ngành công nghiệp làm nguyên liệu sản xuất.

Bên cạnh đó, một số dòng vật liệu hoàn thiện và bao che công trình có tính năng tiết kiệm năng lượng cũng được nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng. Tiêu biểu là các sản phẩm kính tiết kiệm năng lượng như kính Low-E, kính Solar Control giảm truyền nhiệt qua hệ bao che, hạn chế bức xạ mặt trời...

"Những kết quả nêu trên cho thấy, phát triển vật liệu xây dựng xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường không còn là định hướng mang tính khuyến khích đơn thuần, mà đã từng bước đi vào thực tiễn sản xuất và thị trường", Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhìn nhận. 

Đồng bộ giải pháp để khơi thông thị trường vật liệu xanh

Dù đạt được nhiều kết quả bước đầu, quá trình chuyển đổi xanh trong ngành vật liệu xây dựng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ mới còn cao, trong khi thị trường tiêu thụ chưa thực sự sẵn sàng do thói quen sử dụng vật liệu truyền thống vẫn phổ biến.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho một số loại vật liệu mới chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc triển khai sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Các cơ chế ưu đãi về tín dụng xanh, thuế và hỗ trợ đầu tư cũng chưa đủ mạnh để tạo động lực chuyển đổi trên diện rộng.

Vì vậy, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh trong giai đoạn tới, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức, cơ sở dữ liệu, cơ chế chứng nhận và công cụ thị trường để thúc đẩy sản xuất, sử dụng vật liệu xanh.

"Điều thị trường cần lúc này không chỉ là nỗ lực đơn lẻ của từng doanh nghiệp, mà là một khung thể chế đủ mạnh để dẫn dắt đầu tư, định hướng tiêu dùng và thúc đẩy đổi mới công nghệ", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Ông cho rằng, quá trình chuyển đổi xanh của ngành Xây dựng nói chung, lĩnh vực vật liệu xây dựng nói riêng, sẽ còn nhiều việc phải làm. Đó là quá trình đòi hỏi sự đồng hành và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, các hiệp hội nghề nghiệp và cả người tiêu dùng trong việc hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ, xây dựng thị trường, thay đổi thói quen tiêu dùng và thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh trong thực tiễn.

Tại Hội thảo, ông Lê Văn Kế, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cũng cho rằng, để thúc đẩy quá trình "xanh hóa" ngành vật liệu xây dựng, Nhà nước cần có các cơ chế hỗ trợ đủ mạnh. Theo ông, chính sách không chỉ dừng ở định hướng mà phải đảm bảo tính khả thi, thực sự đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Cảnh Hồng, Tổng giám đốc Công ty CP Eurowindow, đề xuất Nhà nước sớm ban hành hệ thống tem nhãn xanh nhằm giúp các sản phẩm thân thiện môi trường được nhận diện rõ ràng và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

"Hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, công trình xanh được dự báo sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc đối với các chủ đầu tư. Theo đó, Nhà nước cần từng bước áp dụng tem nhãn xanh cho vật liệu, thiết kế và tiến tới chuẩn hóa công trình xanh theo các tiêu chuẩn cụ thể. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất, đơn vị thiết kế và chủ đầu tư", ông Hồng bày tỏ. 

Trong khi đó, ông Dương Văn Tú, Giám đốc Kinh doanh miền Bắc, Công ty TNHH Cách âm, cách nhiệt Phương Nam, bày tỏ kỳ vọng rằng nếu các chính sách sớm được cụ thể hóa, đặc biệt là các ưu đãi về đầu tư, tín dụng xanh và hệ thống tiêu chuẩn, ngành vật liệu xây dựng xanh Việt Nam sẽ nâng cao vị thế, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu./.