UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành kế hoạch xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị trên địa bàn tỉnh năm 2026. Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tại địa phương ngày càng tăng.
Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, các nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, tiêu chuẩn đơn vị hành chính, cùng các nghị định và văn bản hướng dẫn của Chính phủ, Bộ Nội vụ liên quan đến việc thành lập đơn vị hành chính đô thị.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, việc xây dựng đề án không chỉ nhằm điều chỉnh mô hình quản lý hành chính cho phù hợp với quy hoạch phát triển, mà còn phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Một góc tỉnh Lâm Đồng hiện nay. Ảnh: Báo Lâm Đồng
Khi các khu vực đủ điều kiện được chuyển đổi thành đơn vị hành chính đô thị, công tác quản lý về quy hoạch, đất đai, dân cư, trật tự đô thị, môi trường và hạ tầng kỹ thuật được kỳ vọng sẽ đồng bộ, hiệu quả hơn.
Việc thành lập các đơn vị hành chính đô thị cũng được xem là một phần trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, gắn với cải cách hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Theo kế hoạch, mô hình đô thị mới hướng tới tiêu chí văn minh, hiện đại, thông minh và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Để được thành lập phường, đơn vị hành chính đô thị phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn cụ thể.
Theo quy định, khu vực dự kiến thành lập phường phải có dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5km2 trở lên và giữ vai trò là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp tỉnh, cấp tiểu vùng.
Ngoài ra, tỷ lệ dân số đô thị phải đạt từ 50% trở lên. Cơ cấu kinh tế cũng phải chuyển dịch theo hướng đô thị, trong đó tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đạt tối thiểu 70%; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên.
Các tiêu chí về tài chính - xã hội cũng được đặt ra, gồm khả năng cân đối thu ngân sách địa phương, thu nhập bình quân cao hơn mức bình quân chung của tỉnh và tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn bình quân chung.
Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị sẽ gồm 5 phần chính: căn cứ pháp lý, hiện trạng phát triển, phương án thành lập, đánh giá tác động và phần kết luận, kiến nghị.
Hồ sơ kèm theo sẽ bao gồm phụ lục, bản đồ địa giới, số liệu thống kê và phim tư liệu phục vụ quá trình thẩm định. Quy trình xây dựng đề án được triển khai theo nhiều bước. Trước hết, các xã phải rà soát hiện trạng, đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chuẩn đô thị, xây dựng báo cáo và xin chủ trương.
Sau đó, địa phương tổ chức lấy ý kiến cử tri, hoàn thiện hồ sơ và trình cấp có thẩm quyền xem xét. Theo kế hoạch, toàn bộ hồ sơ dự kiến được hoàn thành để trình Chính phủ và Bộ Nội vụ trước ngày 15/6/2026.
UBND tỉnh giao Sở Nội vụ làm cơ quan đầu mối, chủ trì tổng hợp và xây dựng đề án chung, đồng thời theo dõi, đôn đốc quá trình thực hiện.
Các Sở, ngành như Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Công an tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thống kê tỉnh cùng các đơn vị liên quan có trách nhiệm cung cấp số liệu, hướng dẫn tiêu chí và phối hợp xây dựng hồ sơ.
UBND các xã được yêu cầu rà soát tiêu chuẩn đô thị, tổ chức lấy ý kiến cử tri và hoàn thiện đề án theo đúng tiến độ. Đối với các địa phương đã đủ điều kiện như Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút, tỉnh sẽ tập trung hoàn thiện đề án thành lập phường theo chủ trương đã được phê duyệt.
Việc chuẩn bị thành lập các đơn vị hành chính đô thị mới được xem là bước đi quan trọng trong quá trình sắp xếp không gian phát triển của Lâm Đồng, đặc biệt khi tỉnh đang hướng tới mô hình quản lý đô thị hiện đại hơn, phù hợp với tốc độ đô thị hóa và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính với Bình Thuận cũ, tỉnh Lâm Đồng mới dự kiến là địa phương có diện tích lớn nhất cả nước (24.233,1km2) với quy mô dân số khoảng 3,3 triệu người.