Trước 30/6, Việt Nam sẽ hoàn thành sáp nhập thôn và tổ dân phố

Thủ tướng Chính phủ vừa yêu cầu các địa phương trên cả nước khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp, sáp nhập thôn và tổ dân phố trước ngày 30/6, trong bối cảnh hệ thống chính quyền cơ sở chuẩn bị bước vào giai đoạn tổ chức lại sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và kết thúc hoạt động của cấp huyện từ giữa năm 2025.

Theo chỉ thị ban hành ngày 20/5, Chính phủ đánh giá việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong những năm gần đây đã mang lại nhiều kết quả tích cực khi số lượng đơn vị ở cơ sở giảm đáng kể, nhiều nơi đã đáp ứng tiêu chuẩn về quy mô hộ gia đình theo quy định hiện hành.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít thôn và tổ dân phố chưa đạt tiêu chí tối thiểu. Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã và bỏ cấp huyện, số lượng thôn, tổ dân phố trong mỗi đơn vị hành chính cơ sở dự kiến sẽ tăng lên đáng kể, kéo theo áp lực quản lý ngày càng lớn đối với chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát, xây dựng phương án sắp xếp lại thôn và tổ dân phố theo hướng phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý cũng như yêu cầu về quốc phòng, an ninh và tính gắn kết cộng đồng dân cư.

Chính phủ lưu ý quá trình sắp xếp cần đặc biệt thận trọng tại các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc địa bàn có yếu tố tôn giáo đặc thù nhằm bảo đảm ổn định đời sống dân cư và thuận lợi trong công tác quản lý.

Theo yêu cầu của Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố phải xây dựng phương án tổng thể sắp xếp toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn, đồng thời kèm theo phương án kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở để báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 10/6.

Sau đó, các xã và phường sẽ tổ chức lấy ý kiến người dân, trình Hội đồng nhân dân xem xét thông qua đề án sáp nhập trước ngày 30/6.

Theo quy định hiện hành, tại khu vực xã, các đơn vị dân cư cơ sở được tổ chức dưới nhiều tên gọi như thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum hoặc sóc. Trong khi đó, tại các phường, mô hình tổ dân phố có thể mang tên khu phố, khối phố, khóm hoặc tiểu khu tùy từng địa phương.

Số liệu của Bộ Nội vụ cho thấy đến cuối năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn và tổ dân phố, trong đó khoảng 69.500 thôn và gần 20.900 tổ dân phố, với tổng số gần 297.800 người hoạt động không chuyên trách ở cấp cơ sở.

Trong hơn một thập niên qua, việc sắp xếp lại các đơn vị dân cư nhỏ đã được triển khai mạnh mẽ theo tinh thần Nghị quyết 18 về tinh gọn bộ máy. Nếu như năm 2015 cả nước có 136.824 thôn và tổ dân phố thì đến năm 2025 con số này còn khoảng 89.574 đơn vị, giảm hơn 47.200 đơn vị, tương đương mức giảm khoảng 34,5%.

Hiện nay, quy mô tối thiểu của thôn và tổ dân phố được xác định khác nhau tùy theo từng vùng miền.

Theo quy định của Bộ Nội vụ, tại khu vực đồng bằng sông Hồng, một thôn phải có tối thiểu 300 hộ dân, miền Trung tối thiểu 250 hộ, miền Nam 350 hộ và Tây Nguyên từ 200 hộ trở lên. Riêng các khu vực biên giới, xã đảo hoặc huyện đảo, quy mô tối thiểu được áp dụng từ 100 hộ.

Đối với tổ dân phố, quy mô dao động từ 150 đến 450 hộ tùy từng khu vực. Trong đó, đồng bằng sông Hồng yêu cầu tối thiểu 350 hộ, riêng Hà Nội là 450 hộ; miền Trung tối thiểu 300 hộ; miền Nam 400 hộ, riêng TP.HCM tối thiểu 450 hộ; Tây Nguyên 250 hộ và khu vực biên giới, hải đảo từ 150 hộ trở lên.

Theo định hướng của Chính phủ, việc tiếp tục sắp xếp thôn và tổ dân phố không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy ở cơ sở mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý hành chính, giảm áp lực vận hành cho chính quyền cấp xã trong giai đoạn tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính trên toàn quốc.