Được khởi công năm 2012 và đưa vào khai thác từ tháng 8/2017, hầm Đèo Cả không chỉ kết nối hai tỉnh Khánh Hòa và Đắk Lắk mà còn đánh dấu bước ngoặt của ngành hạ tầng giao thông Việt Nam khi lần đầu tiên một công trình hầm xuyên núi quy mô lớn được thực hiện hoàn toàn bởi kỹ sư và doanh nghiệp trong nước.
Với chiều dài hơn 4,12km, đây hiện là hầm đường bộ dài thứ hai trên trục Bắc - Nam. Công trình do Tập đoàn Đèo Cả làm chủ đầu tư và là nhà thầu thi công chính.

Hầm Đèo Cả nhìn từ trên cao. Ảnh: Đèo Cả
Ngày 16/5, đại diện doanh nghiệp cho biết sau gần 9 năm vận hành, hầm Đèo Cả đã phục vụ an toàn hơn 21 triệu lượt phương tiện. Riêng 4 tháng đầu năm nay, lưu lượng xe qua hầm đạt trung bình 10.964 lượt/ngày đêm, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 8.908 lượt/ngày đêm của năm 2025.
Từ năm 2022 đến nay, lưu lượng phương tiện qua hầm tăng trung bình khoảng 9%/năm. Trong khi đó, lượng xe đi theo cung đường đèo cũ giảm mạnh, từ khoảng 22% xuống chỉ còn 4%, cho thấy hầm Đèo Cả đã dần thay thế hoàn toàn tuyến đường đèo nguy hiểm trước đây.
Đáng chú ý, từ ngày 30/4, hàng loạt đoạn cao tốc như Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh và Chí Thạnh - Vân Phong chính thức thông xe đã giúp lưu lượng phương tiện qua hầm tăng thêm khoảng 7,3%.
Trước khi có hầm xuyên núi, việc di chuyển qua đèo Cả vốn được xem là nỗi ám ảnh với nhiều tài xế. Đây là một trong những cung đường hiểm trở nhất cả nước, dài khoảng 12km, cao hơn 333m với nhiều khúc cua gấp, nhưng lại là tuyến độc đạo nối Khánh Hòa với Phú Yên cũ, nay thuộc Đắk Lắk.

Cung đường đèo Cả Phú Yên là tọa độ check-in của nhiều bạn trẻ. Ảnh: Internet
Ý tưởng xây dựng hầm đường bộ xuyên Đèo Cả đã được địa phương đặt ra từ sớm nhằm phá thế chia cắt giao thông và tạo động lực phát triển kinh tế khu vực miền Trung.
Trước đó, năm 2005, Việt Nam đưa vào khai thác hầm Hải Vân dài hơn 6,28km - công trình xuyên núi lớn nhất Đông Nam Á thời điểm đó. Tuy nhiên, dự án sử dụng vốn vay nước ngoài, thiết kế Nhật Bản và do các nhà thầu ngoại đứng đầu liên danh thực hiện.
Đến hầm Đèo Cả, toàn bộ quá trình từ khảo sát, thiết kế, thi công đến huy động vốn đều do doanh nghiệp Việt Nam đảm nhiệm. Đây được xem là bước tiến lớn trong năng lực làm chủ công nghệ thi công hầm đường bộ của kỹ sư Việt.
Theo đại diện Tập đoàn Đèo Cả, thay vì "sao chép" mô hình hầm Hải Vân, đội ngũ thực hiện đã nghiên cứu để cải tiến thiết kế. Nếu áp dụng mô hình cũ, hầm Đèo Cả sẽ chỉ có một ống hầm lưu thông hai chiều cùng một hầm thoát hiểm, còn ống hầm thứ hai phải chờ thêm 10-20 năm mới đầu tư khi lưu lượng xe tăng cao.
Tuy nhiên, các kỹ sư đã lựa chọn phương án hiện đại hơn với hai ống hầm song song, mỗi hầm phục vụ một chiều xe chạy theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN 5729-1997. Hai trục hầm cách nhau khoảng 30m, kết nối với hệ thống đường dẫn dài 8,6km.
Thiết kế này giúp tốc độ khai thác trong hầm đạt 80km/h, cao hơn mức 70km/h của hầm Hải Vân, đồng thời tối ưu chi phí vận hành, giảm tiêu hao điện năng và chi phí bảo trì hệ thống kỹ thuật.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, xét về tổng thể thiết kế và công nghệ, hầm Đèo Cả được xem là bước tiến vượt bậc so với thế hệ hầm đường bộ trước đó tại Việt Nam.
Từ khi đưa vào khai thác, công trình đã rút ngắn thời gian vượt đèo từ khoảng 60 phút xuống còn 10 phút, xóa bỏ nhiều điểm đen tai nạn và góp phần thúc đẩy liên kết giao thương, phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Trung.