TS. KTS. Trương Văn Quảng: Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II truyền cảm hứng cho tiến trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của thị trường

Theo TS. KTS. Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển Đô thị Việt Nam, thị trường bất động sản đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc theo hướng xanh và bền vững, theo đó, động lực phát triển không chỉ nằm ở sự nâng cấp tự thân của mỗi doanh nghiệp, mà cần một hệ quy chiếu đủ rõ ràng để định hình chuẩn mực chung. Sự khởi động của Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II mang ý nghĩa như một "bộ lọc giá trị", là "ngọn hải đăng" dẫn dắt thị trường. Giải thưởng không chỉ nhận diện và lan tỏa những mô hình phát triển tiên phong, mà còn tạo ra áp lực tích cực, thúc đẩy các doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chiến lược, hướng tới giá trị dài hạn và hài hòa lợi ích xã hội.

TS. KTS. Trương Văn Quảng nhấn mạnh với Reatimes, trong một thị trường đang chuyển dịch mạnh mẽ như hiện nay, những giải thưởng được thiết kế bài bản, minh bạch và đặt trọng tâm vào yếu tố xanh, bền vững như Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp thị trường phát triển lành mạnh và hội nhập sâu hơn với các chuẩn mực quốc tế.

❃ ❃ ❃

- Thưa TS. KTS. Trương Văn Quảng, nhìn vào quá trình phát triển của thị trường bất động sản Việt Nam trong những năm qua dưới góc độ bền vững, chuyên gia có bình luận, đánh giá gì?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Trong suốt một thời gian dài, thị trường bất động sản ở Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy theo hướng mở rộng quy mô, dựa nhiều vào khai thác đất đai và tài nguyên. Cách tiếp cận này ở giai đoạn đầu đóng vai trò nhất định trong việc tạo động lực tăng trưởng, đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng và góp phần vào chỉ tiêu đô thị hóa. Song, khi quy mô thị trường ngày càng lớn, những hạn chế của mô hình phát triển theo chiều rộng bắt đầu bộc lộ.

Việc tăng trưởng chủ yếu dựa trên mở rộng diện tích đất xây dựng, gia tăng số lượng dự án và thâm dụng tài nguyên đất đai đã dẫn đến tình trạng sử dụng đất kém hiệu quả, mật độ xây dựng cao nhưng thiếu chiều sâu về chất lượng không gian sống. Nhiều đô thị phát triển nhanh về quy mô dân số và diện tích nhưng hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội không theo kịp, tạo áp lực lớn lên giao thông, môi trường, hệ thống thoát nước và các dịch vụ công.

Bên cạnh đó, cách tiếp cận này cũng bộc lộ rõ sự thiếu bền vững về mặt kinh tế. Khi tăng trưởng thị trường phụ thuộc nhiều vào việc mở rộng nguồn cung và khai thác đất đai, bất động sản dễ trở thành kênh tích lũy và đầu cơ, dẫn đến chu kỳ "nóng - lạnh" thất thường. Thực tế cho thấy, sau các giai đoạn phát triển nóng, thị trường thường rơi vào tình trạng dư thừa cục bộ, tồn kho lớn ở những phân khúc không gắn với nhu cầu thực, trong khi hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội suy giảm và rủi ro cho hệ thống tài chính gia tăng.

Đặc biệt, việc thu hẹp không gian xanh, gia tăng bê tông hóa, khai thác tài nguyên đất thiếu kiểm soát đã làm suy giảm khả năng cân bằng sinh thái của đô thị, khiến các vấn đề ngập úng, ô nhiễm ngày càng trở nên nghiêm trọng. Điều này không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống người dân, mà còn làm giảm sức hấp dẫn và giá trị dài hạn của chính các đô thị và dự án bất động sản.

- Từ những phân tích từ chuyên gia, có thể thấy mô hình phát triển theo chiều rộng đã không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn hiện nay. Vậy trong giai đoạn tới, thị trường bất động sản Việt Nam cần chuyển dịch sang mô hình phát triển như thế nào để vừa khắc phục những bất cập, vừa bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, chất lượng không gian sống và mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Đúng vậy. Việc tiếp tục vận hành thị trường theo mô hình cũ không chỉ làm suy giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội, mà còn đặt ra những rủi ro dài hạn cho chất lượng sống đô thị và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Chính vì vậy, đã đến lúc cần khẳng định một quan điểm nhất quán rằng, không thể tiếp tục phát triển bất động sản bằng tư duy cũ, mà bắt buộc phải chuyển sang mô hình phát triển xanh, bền vững, lấy chất lượng, hiệu quả dài hạn và trách nhiệm xã hội làm nền tảng. Phát triển xanh không chỉ là câu chuyện gia tăng diện tích cây xanh hay áp dụng một vài giải pháp kỹ thuật thân thiện môi trường, mà là sự thay đổi căn bản trong tư duy quy hoạch, thiết kế, đầu tư và vận hành dự án, hướng tới việc hài hòa giữa lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội và bảo vệ môi trường sống.

Ở bình diện chính sách và cam kết quốc gia, yêu cầu chuyển đổi sang mô hình bất động sản xanh không còn là vấn đề lựa chọn. Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ tại COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, đồng thời ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050. Trong đó, lĩnh vực xây dựng và bất động sản được xác định là một trong những ngành phát thải lớn, cần ưu tiên chuyển đổi thông qua tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường và phát triển đô thị bền vững. Điều này đồng nghĩa với việc, trong tương lai không xa, các dự án không đáp ứng tiêu chuẩn xanh sẽ gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng, dòng vốn đầu tư, cũng như các thị trường tài chính quốc tế.

Ngoài ra, chuyển đổi sang phát triển xanh, bền vững còn tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của các đô thị Việt Nam, đáp ứng ngày càng tốt hơn những yêu cầu khắt khe của xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.

Để làm được điều đó, điểm mấu chốt của giai đoạn chuyển đổi hiện nay không chỉ nằm ở nhận thức của từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà là ở việc thị trường cần được dẫn dắt bởi một hệ chuẩn mực đủ rõ ràng, đủ thống nhất và có sức nặng.

- Rõ ràng, quá trình chuyển dịch sang mô hình bất động sản xanh, bền vững không chỉ đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy của từng doanh nghiệp, mà còn cần những chuẩn mực đủ rõ ràng để dẫn dắt toàn thị trường cùng đi theo một hướng. Trong bối cảnh đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II vừa được Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phát động, bao hàm các tiêu chí về phát triển xanh, bền vững, hiệu quả dài hạn và trách nhiệm xã hội. Theo ông, giải thưởng này sẽ có ý nghĩa như thế nào đối với sự vận hành của thị trường trong thời gian tới?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đang đảm nhiệm đúng vai trò mà thị trường bất động sản Việt Nam đang rất cần ở thời điểm hiện nay. Không chỉ là một sự kiện tôn vinh, giải thưởng có thể được nhìn nhận như một bộ khung chuẩn mực, đồng thời là "ngọn hải đăng" định hướng cho sự phát triển của toàn thị trường. Giải thưởng không chỉ tôn vinh những dự án xuất sắc mà còn góp phần định hình các giá trị cốt lõi, tạo ra thước đo tham chiếu minh bạch và uy tín.

Thông qua bộ tiêu chí khắt khe, giải thưởng đã tạo ra một bộ tiêu chí chung, giúp doanh nghiệp, nhà phát triển dự án có cơ sở để soi chiếu lại cách tiếp cận của mình, chú trọng hàng đầu đến chất lượng quy hoạch, thiết kế, vận hành và kiến tạo giá trị bền vững cho dự án. Ở góc độ này, Giải thưởng còn góp phần định hình lại hành vi thị trường và nâng cao chuẩn mực phát triển bất động sản Việt Nam trong giai đoạn mới.

- Từ bộ khung chuẩn mực mà Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đang thiết lập, có thể thấy yếu tố xanh và bền vững được đặt ở vị trí trung tâm. Theo ông, việc hiện thực hóa những tiêu chí này trong từng dự án cụ thể, đặc biệt từ khâu quy hoạch đến thiết kế, có ý nghĩa như thế nào để các giá trị mà giải thưởng hướng tới thực sự tạo ra chất lượng sống và hiệu quả dài hạn cho đô thị?

TS. KTS. Trương Văn Quảng: Chính bộ khung mà Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam xây dựng đã gửi đi một thông điệp rất rõ ràng rằng phát triển xanh phải bắt đầu từ gốc, tức là đóng vai trò cốt tử ngay từ khâu quy hoạch và thiết kế. Quy hoạch xanh không chỉ là việc tăng diện tích cây xanh hay mặt nước một cách cơ học, mà là việc tối ưu hóa sự tương tác giữa công trình với hệ sinh thái tự nhiên. Một bản quy hoạch xanh đúng nghĩa phải đảm bảo được sự tuần hoàn của dòng năng lượng, quản lý hiệu quả nguồn nước và giảm thiểu hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Khi chúng ta thiết lập được một hạ tầng quy hoạch thông minh và nhân văn, dự án đó mới có thể trở thành một thực thể sống động, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tiếp nối quy hoạch là thiết kế xanh, theo đó, mỗi chi tiết kiến trúc đều phải hướng tới việc tiết kiệm năng lượng và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường. Thiết kế xanh đòi hỏi người kiến trúc sư phải tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, thông gió tự nhiên, đồng thời ứng dụng các công nghệ tiên tiến như năng lượng tái tạo hay hệ thống quản lý tòa nhà thông minh. Việc tích hợp các giải pháp xanh từ giai đoạn "phôi thai" của dự án không chỉ giúp giảm chi phí vận hành cho cư dân mà còn gia tăng giá trị tài sản theo thời gian. Đây chính là minh chứng rõ nhất cho mối quan hệ hữu cơ giữa trách nhiệm môi trường và hiệu quả kinh tế dài hạn mà mọi nhà phát triển bất động sản chuyên nghiệp đều phải hướng tới.

Tôi cho rằng Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II là một "bản lề" quan trọng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi của toàn bộ hệ sinh thái bất động sản từ tư duy khai thác ngắn hạn sang tư duy kiến tạo giá trị bền vững.

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng và áp lực phát triển ngày càng lớn, giải thưởng đóng vai trò như một bộ lọc khắt khe, góp phần nhận diện và tôn vinh những dự án và doanh nghiệp kiến tạo giá trị thực.

Thông qua hệ thống tiêu chí chú trọng đến quy hoạch xanh, kiến trúc bền vững, sự hài hòa với bối cảnh văn hóa bản địa và đặc biệt là khả năng đáp ứng các chuẩn mực ESG/ESG++, Giải thưởng nêu cao triết lý: Đầu tư nghiêm túc vào chất lượng quy hoạch và thiết kế bền vững chính là khoản đầu tư sinh lời dài hạn và bền vững nhất.

Tôi tin rằng, những dự án được vinh danh tại Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II chính là những hình mẫu tiêu biểu cho xu hướng phát triển xanh mà Việt Nam đang theo đuổi. Đây không chỉ là niềm tự hào của doanh nghiệp, mà còn là lời cam kết của ngành bất động sản đối với chiến lược tăng trưởng xanh toàn cầu. Giải thưởng đã thành công trong việc lan tỏa thông điệp: Bất động sản bền vững không phải là một sự lựa chọn xa xỉ, mà là một yêu cầu sinh tồn để bảo vệ tương lai Việt Nam.

- Xin cảm ơn chuyên gia về cuộc trò chuyện!