Từ bây giờ, thêm nhiều trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

Từ ngày 1/1/2026, Nghị quyết số 254/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), trong đó đáng chú ý là việc mở rộng thêm các trường hợp được xem xét cấp sổ đỏ lần đầu.

Theo quy định mới, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời từ sau ngày 15/10/1993 sẽ được xem xét cấp Giấy chứng nhận chính thức nếu đáp ứng điều kiện theo Luật Đất đai 2024. Bên cạnh đó, các trường hợp đất được Nhà nước giao để quản lý nhưng thực tế đang sử dụng đúng mục đích, ổn định và đủ điều kiện pháp lý cũng được đưa vào diện xem xét cấp sổ đỏ.

Nghị quyết cũng làm rõ một số nội dung liên quan đến đăng ký biến động đất đai. Cụ thể, các trường hợp chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp có liên quan đến quyền sử dụng đất sẽ thực hiện đăng ký biến động thay vì cấp mới. Việc đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất cũng được đơn giản hóa khi chỉ cần cập nhật trên cơ sở dữ liệu đất đai mà không bắt buộc ghi nhận trực tiếp trên Giấy chứng nhận.

Đáng chú ý, trong trường hợp có sự khác biệt giữa quy định của Luật Đất đai với Luật Nhà ở hoặc Luật Kinh doanh bất động sản về thời hạn nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cho bên mua tài sản, sẽ ưu tiên áp dụng theo các luật chuyên ngành này.

Song song với việc mở rộng đối tượng cấp sổ đỏ, thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cũng được điều chỉnh theo hướng phân cấp rõ ràng hơn từ ngày 31/1/2026, theo Nghị định 49/2026/NĐ-CP.

Theo đó, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh sẽ thực hiện cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận biến động đối với các trường hợp do cấp tỉnh quyết định như giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc phê duyệt phương án sử dụng đất.

Ở cấp cơ sở, Chủ tịch UBND cấp xã được trao thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền quyết định của cấp xã, bao gồm giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc xác định lại diện tích đất ở.

Đối với các trường hợp còn lại, Văn phòng đăng ký đất đai sẽ đảm nhiệm việc cấp sổ đỏ lần đầu, đăng ký đất đai lần đầu cũng như thực hiện các thủ tục đăng ký biến động.

Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ vướng mắc trong cấp Giấy chứng nhận, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai.