Từ nay, có 8 trường hợp được miễn giấy phép xây dựng

Theo quy định của Luật Xây dựng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026), nguyên tắc chung là trước khi khởi công, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, luật cũng quy định 8 nhóm trường hợp được miễn giấy phép nhằm đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư xây dựng.

1. Nhóm công trình đặc thù về quốc gia, an ninh và tình huống khẩn cấp 

Bao gồm: công trình bí mật Nhà nước; công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; dự án thực hiện theo thủ tục đầu tư đặc biệt; công trình xây dựng tạm theo quy định của luật; và công trình trên đất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh theo pháp luật về đất đai. 

2. Công trình thuộc dự án đầu tư công do cơ quan có thẩm quyền quyết định 

Các công trình nằm trong dự án đầu tư công đã được quyết định đầu tư bởi Thủ tướng Chính phủ hoặc người đứng đầu các cơ quan trung ương như: cơ quan của tổ chức chính trị, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, cũng như Chủ tịch UBND các cấp. 

3. Công trình xây dựng theo tuyến 

Gồm các công trình theo tuyến đi qua từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; hoặc công trình theo tuyến nằm ngoài khu vực định hướng phát triển đô thị, đã được xác định trong quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn, quy hoạch ngành hoặc đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận phương án tuyến. 

4. Công trình ngoài khơi và lĩnh vực hàng không 

Bao gồm công trình trên biển thuộc dự án xây dựng ngoài khơi đã được giao khu vực biển; cảng hàng không, các công trình trong cảng hàng không và công trình bảo đảm hoạt động bay ngoài cảng hàng không. 

5. Công trình quảng cáo và hạ tầng viễn thông thụ động 

Các công trình quảng cáo không thuộc diện phải xin phép theo pháp luật về quảng cáo, cùng với công trình hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động, cũng được miễn giấy phép xây dựng. 

6. Công trình đã được thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi 

Trường hợp dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi (hoặc báo cáo điều chỉnh) và được phê duyệt theo đúng quy định thì không phải xin giấy phép xây dựng. 

7. Nhà ở riêng lẻ và công trình quy mô nhỏ 

Công trình cấp IV; nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m2, được miễn giấy phép nếu không thuộc các khu vực quản lý chặt về quy hoạch và kiến trúc như: khu chức năng, khu phát triển đô thị theo quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu phát triển đô thị thuộc tỉnh; khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực theo quy hoạch chung xã; hoặc nơi đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc. 

8. Công trình sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi kết cấu 

Việc sửa chữa, cải tạo bên trong công trình; hoặc cải tạo mặt ngoài nhưng không tiếp giáp đường trong đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc, sẽ được miễn giấy phép nếu không làm thay đổi công năng sử dụng, không ảnh hưởng kết cấu chịu lực, đồng thời vẫn bảo đảm các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và kết nối hạ tầng kỹ thuật.

Như vậy, dù nguyên tắc chung vẫn là phải có giấy phép xây dựng trước khi khởi công, nhưng Luật Xây dựng 2025 đã mở rộng đáng kể các trường hợp được miễn phép, đặc biệt với dự án đầu tư công, công trình hạ tầng theo tuyến và nhà ở quy mô nhỏ. Điều này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy tiến độ đầu tư trong giai đoạn tới.