Thích
Kể từ ngày 1/1/2026, phạm vi các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng sẽ được mở rộng, theo quy định tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội. Đây là một trong những nội dung quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai, đồng thời tạo dư địa pháp lý cho các mô hình phát triển mới.
Theo Nghị quyết 254/2025/QH15, Nhà nước bổ sung 3 trường hợp được thu hồi đất.
Thêm 3 trường hợp thu hồi đất từ năm 2026. Ảnh minh họa
Thứ nhất, thu hồi đất để thực hiện các dự án trong khu thương mại tự do và các dự án thuộc trung tâm tài chính quốc tế. Đây là nhóm dự án được định hướng trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ hai, đối với các dự án được triển khai thông qua hình thức thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất nhưng đã hết thời hạn hoặc hết thời gian gia hạn mà vẫn chưa hoàn tất, trong trường hợp nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ xem xét, quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất hoặc cho thuê đất cho chủ đầu tư thực hiện dự án.
Thứ ba, Nhà nước thu hồi đất nhằm tạo quỹ đất để thanh toán cho các dự án thực hiện theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT). Đồng thời, trong một số trường hợp cụ thể, đất thu hồi vẫn có thể được cho thuê tiếp để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của các tổ chức đang sử dụng đất theo quy định tại Điều 78 và Điều 79 của Luật Đất đai.
Theo Luật Đất đai hiện hành, có 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, được phân thành ba nhóm chính gồm: xây dựng công trình công cộng; xây dựng trụ sở cơ quan Nhà nước; và thực hiện các dự án quan trọng như khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc các dự án lấn biển.
Về trình tự, thủ tục thu hồi đất, Nghị quyết 254/2025/QH15 tiếp tục giữ nguyên yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất. Cụ thể, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất ít nhất 60 ngày đối với đất nông nghiệp và 120 ngày đối với đất phi nông nghiệp. Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được niêm yết công khai trong thời gian tối thiểu 10 ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Trường hợp còn ý kiến không đồng thuận, cơ quan quản lý phải tổ chức đối thoại trong vòng 30 ngày kể từ khi kết thúc việc lấy ý kiến.
Một điểm mới đáng chú ý là việc xác định căn cứ bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Theo Nghị quyết 254, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất sẽ được sử dụng làm căn cứ tính bồi thường. Bảng giá đất được xây dựng theo loại đất, vị trí và khu vực, do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định và chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2026; đồng thời được điều chỉnh, bổ sung khi cần thiết. Trước đây, việc bồi thường chủ yếu dựa trên giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
