Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai vừa ký quyết định chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia Bát Xát. Đây là vườn quốc gia thứ 36 của Việt Nam và là vườn quốc gia thứ hai trên địa bàn tỉnh, sau Vườn quốc gia Hoàng Liên.
Vườn quốc gia Bát Xát có tổng diện tích khoảng 18.510ha, trải rộng trên địa bàn ba xã Mường Hum, Dền Sáng và Y Tý, giáp ranh tỉnh Lai Châu và Trung Quốc. Khu vực này sở hữu hệ sinh thái rừng tự nhiên còn tương đối nguyên vẹn, giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường đầu nguồn.
Theo quy hoạch, vườn được phân thành ba phân khu chức năng, gồm: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt khoảng 14.686ha, phân khu phục hồi sinh thái khoảng 3.441ha và phân khu dịch vụ - hành chính khoảng 382ha. Vùng đệm bao gồm 32 thôn, bản thuộc ba xã Mường Hum, Dền Sáng và Y Tý.
UBND tỉnh Lào Cai cho biết, Vườn quốc gia Bát Xát có chức năng bảo vệ tính toàn vẹn của hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và nguồn gene sinh vật, đồng thời phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Bên cạnh đó, khu vực này còn góp phần duy trì nguồn nước, phát triển du lịch sinh thái, cải thiện sinh kế cho người dân vùng đệm, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh.

Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát được xác lập năm 2016. Ảnh: Tuấn Ngọc
Nằm ở điểm đầu dãy Hoàng Liên Sơn, kéo dài từ xã Y Tý đến đỉnh Fansipan, Vườn quốc gia Bát Xát sở hữu địa hình đa dạng với nhiều đỉnh núi cao hàng đầu Việt Nam như Pu Ta Leng (3.049m), Ky Quan San (3.046m), Nhìu Cồ San (2.965m). Khu vực này còn nổi bật với các điểm đến giàu giá trị khám phá như thác Đỏ, quần thể thiết sam cổ thụ trên đỉnh Cú Nhù San, di tích đường đá cổ Pavie, thác Hồng Ngài và cột mốc biên giới số 85.
Kết quả khảo sát trước đây cho thấy khu vực này có tới 940 loài thực vật và 157 loài động vật có xương sống trên cạn, trong đó có 22 loài thuộc Danh lục đỏ thế giới và 58 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Hệ sinh thái rừng phong phú, bao gồm rừng kín lá rộng thường xanh, rừng hỗn giao lá rộng - lá kim và đặc biệt là hệ sinh thái rừng thường xanh ôn đới núi cao – một trong những hệ sinh thái quan trọng bậc nhất Việt Nam.
Đây cũng là nơi cư trú của nhiều loài chim quý hiếm, có vùng phân bố hẹp, đặc trưng cho khu hệ chim vùng núi cao phía Bắc, cùng với quần thể cây thiết sam quý hiếm – loài thực vật chỉ phân bố hạn chế tại Lào Cai và một số tỉnh lân cận.
Việc nâng hạng lên vườn quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý và nguồn lực để tăng cường công tác bảo tồn, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng sinh thái, du lịch của khu vực trong thời gian tới.