Việt Nam có một công trình lọt TOP đẹp nhất thế giới, sánh vai cùng nhiều biểu tượng nổi tiếng toàn cầu

Giữa danh sách những công trình mang tính biểu tượng của thế giới, sự xuất hiện của Bảo tàng gốm Bát Tràng tạo nên một điểm nhấn khác biệt.

Theo bình chọn của tạp chí Time Out (Anh), công trình này đứng thứ 15 trong 24 công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới. Điều đáng chú ý không nằm ở thứ hạng, mà ở việc một công trình gắn với làng nghề truyền thống lại có thể đứng cạnh những di sản mang tầm vóc lịch sử toàn cầu như Kim tự tháp Giza hay đền Taj Mahal.

Trước khi được quốc tế ghi nhận, công trình này đã được đánh giá cao trong nước với Giải Vàng Kiến trúc Quốc gia 2022-2023 và danh hiệu "Top 7 Ấn tượng Việt Nam" năm 2023.

Công trình "lai" giữa 2 thế giới

Bảo tàng gốm Bát Tràng không tạo ấn tượng bằng chiều cao hay quy mô, mà bằng cách tiếp cận khác khi biến một công cụ sản xuất thành hình thái kiến trúc.

Toàn bộ công trình được tổ chức từ 7 khối xoắn, mô phỏng bàn xoay gốm - chi tiết gần như không thể thiếu trong quy trình làm gốm thủ công. Các khối này không đứng riêng lẻ mà liên kết theo chuyển động xoáy, tạo cảm giác công trình đang "được tạo ra" thay vì đã hoàn thành.

Điểm đáng nói là hình thức này không chỉ mang tính biểu tượng. Nó còn giúp giải quyết bài toán không gian, khi các tầng được tổ chức theo dòng di chuyển liên tục, hạn chế cảm giác phân mảnh thường thấy ở các bảo tàng truyền thống.

Dưới lớp vỏ hình khối đặc biệt, công trình vẫn sử dụng kết cấu hiện đại với bê tông cốt thép sợi tuyến tính mỏng, cho phép giảm tải trọng mà không ảnh hưởng đến độ bền.

Tuy nhiên, phần hoàn thiện lại đi theo hướng ngược lại: ưu tiên vật liệu truyền thống như gạch gốm, ngói nung, mosaic. Chính sự kết hợp này tạo ra một trạng thái "lai" - nơi kỹ thuật hiện đại tồn tại song song với chất liệu bản địa.

Cách xử lý này giúp công trình không bị tách rời khỏi bối cảnh làng nghề, dù mang hình thức kiến trúc đương đại.

Một trong những khác biệt lớn nhất của công trình nằm ở cách vận hành.

Thay vì chỉ trưng bày hiện vật, bảo tàng được thiết kế như một không gian mở, nơi người tham quan có thể đi qua nhiều lớp nội dung từ lịch sử nghề gốm đến các hoạt động sáng tạo hiện đại.

Tại đây, trưng bày, trải nghiệm và sản xuất không bị tách rời. Điều này khiến công trình hoạt động giống một hệ sinh thái hơn là một điểm tham quan đơn lẻ.

Được xây dựng từ năm 2018 với tổng vốn khoảng 150 tỷ đồng trên diện tích hơn 3.700m2, công trình nằm trên trục chính dẫn vào làng Bát Tràng, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km. Dự án do bà Hà Thị Vinh - hậu duệ đời thứ 15 của một gia đình làm gốm khởi xướng.

Việc một công trình như Bảo tàng gốm Bát Tràng được vinh danh ở cấp độ quốc tế cho thấy một thay đổi đáng chú ý khi kiến trúc không còn chỉ là hình thức, mà trở thành cách kể câu chuyện văn hóa.

Ở đây, công trình không cố gắng "hiện đại hóa" làng nghề theo nghĩa tách rời truyền thống, mà chọn cách diễn giải lại nó bằng ngôn ngữ mới.

Chính lựa chọn này tạo ra sự khác biệt. Và cũng chính sự khác biệt đó giúp một công trình mang đậm tính địa phương có thể bước ra khỏi phạm vi làng nghề, để đứng trong một danh sách toàn cầu. Nói cách khác, giá trị của công trình không nằm ở việc nó đẹp đến đâu, mà ở chỗ nó cho thấy những câu chuyện rất "Việt Nam" hoàn toàn có thể được hiểu và đánh giá cao ở bất kỳ đâu.