Chỉ 1 tháng nữa, Việt Nam chính thức khởi công cao tốc 24.000 tỷ rút ngắn thời gian kết nối tới nước láng giềng

Sáng 19/3, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp nghe báo cáo và cho ý kiến về tiến độ triển khai Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy – tuyến giao thông chiến lược được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng Bắc Trung Bộ.

Dự án có chiều dài khoảng 60km, điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc – Nam phía Đông (đoạn Diễn Châu – Bãi Vọt), điểm cuối nối Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy, đi qua địa bàn 9 xã. Tuyến đường được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường giải phóng mặt bằng theo quy mô 6 làn, tổng mức đầu tư dự kiến gần 23.940 tỷ đồng. Dự án được chia thành 10 dự án thành phần và triển khai trong giai đoạn 2025 – 2029.

Trên toàn tuyến, dự kiến xây dựng 6 nút giao, trong đó có 5 nút liên thông và 1 nút giao bằng, kết nối trực tiếp với các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 15, Quốc lộ 46B và đường Hồ Chí Minh. Việc bố trí các nút giao này nhằm bảo đảm tính liên kết vùng, đồng thời phát huy tối đa hiệu quả khai thác khi tuyến cao tốc đi vào vận hành.

Tuy nhiên, bài toán lớn nhất của dự án hiện nay nằm ở công tác giải phóng mặt bằng với khối lượng rất lớn. Dự kiến có 2.688 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 198 hộ phải bố trí tái định cư, cùng với 274 ngôi mộ cần di dời. Ngoài ra, dự án còn phải xử lý hàng loạt công trình hạ tầng kỹ thuật phức tạp như đường điện 500kV, 220kV, 110kV, hệ thống viễn thông và cấp nước.

Để hạn chế chia cắt không gian sinh hoạt và sản xuất của người dân, hệ thống hạ tầng phụ trợ được tính toán đồng bộ, gồm hơn 22km đường gom và 58 hầm chui dân sinh. Các hạng mục này được thiết kế theo tiêu chuẩn giao thông nông thôn, đảm bảo nhu cầu đi lại và sản xuất lâu dài.

Theo kế hoạch, Nghệ An đặt mục tiêu khởi công dự án thành phần 1 – phần xây dựng tuyến chính cao tốc Vinh – Thanh Thủy – trước ngày 30/4/2026. Đây được xác định là mốc tiến độ bắt buộc.

Để đáp ứng mục tiêu này, công tác giải phóng mặt bằng được chia theo các mốc cụ thể: đất nông nghiệp và đất rừng phải bàn giao trước ngày 30/4/2026; đất ở hoàn thành phê duyệt phương án và chi trả bồi thường trước cùng thời điểm; hạ tầng các khu tái định cư hoàn thành trước 30/6/2026; và các hộ tái định cư phải bàn giao mặt bằng chậm nhất trước ngày 30/8/2026.

Đến nay, dự án thành phần 1 đã cơ bản hoàn tất các bước khảo sát, thiết kế cơ sở và đang trình thẩm định. Báo cáo đánh giá tác động môi trường cũng đang được hoàn thiện, chờ cơ chế ủy quyền thẩm định để triển khai các bước tiếp theo.

Dù vậy, tiến độ của 9 dự án thành phần liên quan đến giải phóng mặt bằng vẫn còn nhiều vướng mắc. Một số hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi chậm trình thẩm định hoặc chưa hoàn tất thủ tục phê duyệt. Bên cạnh đó, biến động giá đất nông nghiệp, chênh lệch lớn so với thực tế giao dịch khiến người dân ở một số khu vực chưa đồng thuận với phương án bồi thường.

Ngoài ra, chi phí di dời hạ tầng kỹ thuật – đặc biệt là các tuyến điện cao thế 500kV – có nguy cơ làm tăng tổng mức đầu tư của một số dự án thành phần. Các vấn đề thực tiễn như xác định nguồn gốc đất, xử lý đất xen kẹp, đất xâm canh hoặc các thửa đất còn lại không đủ điều kiện sử dụng cũng đang đặt ra yêu cầu cần có hướng dẫn thống nhất từ các Sở, ngành.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền nhấn mạnh yêu cầu phải đảm bảo khởi công dự án đúng dịp 30/4/2026 theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm của tỉnh. Đây là mốc tiến độ không được phép chậm trễ.

UBND tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh tiến độ trình thẩm định. Đồng thời, các sở, ngành phải phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Trong đó, Sở Xây dựng được giao thành lập tổ công tác hỗ trợ các địa phương hoàn thiện hồ sơ, đồng thời phối hợp thẩm định, phê duyệt các báo cáo nghiên cứu khả thi. Sở Công Thương chịu trách nhiệm phối hợp di dời hạ tầng kỹ thuật; Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn xử lý các vướng mắc về đất đai, đồng thời tham mưu nguồn vật liệu phục vụ dự án. Ban Quản lý dự án công trình giao thông có nhiệm vụ cung cấp sơ đồ mỏ vật liệu, đồng thời định kỳ báo cáo tiến độ giải phóng mặt bằng hằng tuần.

Khi hoàn thành, cao tốc Vinh – Thanh Thủy không chỉ đóng vai trò là trục kết nối nội vùng mà còn mở ra hành lang kinh tế Đông – Tây, liên thông với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Tuyến đường này sẽ giúp hàng hóa từ khu vực Thủ đô Viêng Chăn có thể vận chuyển trực tiếp ra biển qua các cảng Cửa Lò, Nghi Sơn, Vũng Áng, đồng thời tạo chiều kết nối ngược, hình thành tuyến vận tải liên vận quốc tế, góp phần thúc đẩy chuỗi cung ứng và tăng trưởng kinh tế khu vực ASEAN.