Thích
Minh bạch hóa giao dịch, tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô (Ban chỉ đạo) đã chủ trì Phiên họp thứ hai của Ban chỉ đạo.
Tại phiên họp, Thủ tướng đã đưa ra chỉ đạo "nóng" về thị trường tài chính; trong đó cần khẩn trương thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý trong tháng 2/2026.
Thông tin này được giới chuyên gia nhìn nhận là việc làm thể hiện quyết tâm cao độ của Thủ tướng Chính phủ trong việc thúc đẩy minh bạch hóa thị trường bất động sản.
Việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản nhằm công khai, minh bạch các giao dịch bất động sản. (Ảnh minh hoạ)
Với vai trò là người trực tiếp tham gia đồng hành cùng Bộ Xây dựng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Đề án nghiên cứu thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá Thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) đánh giá, đây được xem là một trong những giải pháp then chốt nhằm khắc phục tình trạng giao dịch thiếu minh bạch, lợi dụng các "khoảng trống", sự thiếu thông tin để trục lợi, vốn là nguyên nhân khiến thị trường bất động sản bị méo mó trong suốt thời gian qua.
"Mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và Quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, phù hợp với xu hướng quản lý thị trường bất động sản của nhiều quốc gia trên thế giới. Thực tế quan sát và trực tiếp chứng kiến toàn bộ quy trình thực hiện các thủ tục chuyển nhượng bất động sản của người dân Trung Quốc tại Trung tâm giao dịch từ thời điểm tiếp cận dịch vụ cho đến khi hoàn tất và nhận giấy chứng nhận chỉ trong vòng chưa đầy 2 giờ, với quy trình đơn giản, minh bạch và tâm lý người dân rất vui vẻ, thoải mái, cho thấy mô hình Trung tâm giao dịch chính là hướng đi có tính tất yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tồn tại, vướng mắc kéo dài trong thủ tục liên quan đến giao dịch bất động sản tại Việt Nam", bà Phạm Thị Miền đưa ra dẫn chứng.
Bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá Thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS)
Theo bà Miền, việc thành lập Trung tâm giao dịch sẽ có nhiều tác động tích cực tới thị trường.
Thứ nhất, mô hình này giúp minh bạch hóa toàn bộ quy trình giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất, qua đó góp phần phòng chống gian lận và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Thứ hai, mô hình sẽ tăng cường vai trò quản lý, giám sát và điều tiết của Nhà nước đối với thị trường bất động sản. Với vai trò là đầu mối tập trung thông tin, Trung tâm giao dịch sẽ cung cấp dữ liệu kịp thời và chính xác, hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác theo dõi, phân tích, cảnh báo sớm và đưa ra quyết sách điều tiết phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường thường xuyên đối mặt với các hiện tượng bất thường như đầu cơ, thổi giá hay thao túng cung cầu.
Thứ ba, mô hình hướng tới cải cách hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ công thông qua việc số hóa toàn bộ quy trình giao dịch. Người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ tục như đăng ký, công chứng, kê khai thuế hoàn toàn trên nền tảng trực tuyến, từ đó tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm áp lực cho bộ máy hành chính.
Thứ tư, đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ 4.0 trong lĩnh vực bất động sản. Việc tích hợp các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (blockchain) và định danh số sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý dữ liệu, đảm bảo tính minh bạch, bảo mật và truy vết trong toàn bộ quá trình giao dịch, phù hợp với định hướng phát triển chính phủ số và nền kinh tế số của quốc gia.
Thứ năm, mô hình còn đóng vai trò thúc đẩy sự phát triển nhanh và bền vững của thị trường bất động sản. Thông qua việc cung cấp thông tin minh bạch, kịp thời và đầy đủ, trung tâm sẽ hỗ trợ nhà đầu tư, tổ chức tín dụng và người dân đưa ra quyết định chính xác hơn, đồng thời góp phần gia tăng niềm tin thị trường và thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước. Việc chuẩn hóa quy trình giao dịch cũng góp phần nâng cao tiêu chuẩn hoạt động của các bên trung gian, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia.
Thứ sáu, mô hình này sẽ tạo điều kiện để tái cơ cấu ngành môi giới bất động sản theo hướng chuyên nghiệp hóa. Bằng việc đặt ra các tiêu chuẩn minh bạch và yêu cầu cao hơn về năng lực, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp, mô hình không chỉ loại bỏ những thành phần môi giới thiếu chuyên môn mà còn khuyến khích sự phát triển lành mạnh, có tổ chức của đội ngũ này.
Thách thức về hoàn thiện dữ liệu cho Trung tâm giao dịch bất động sản
Dù được đánh giá cao về mặt chủ trương và tác động chính sách, theo bà Phạm Thị Miền, việc triển khai Trung tâm giao dịch bất động sản trong thực tiễn đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là về tiến độ và điều kiện thực hiện.
Bà cho biết, một trong những yếu tố mang tính quyết định là việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu bất động sản phải bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch và sống". Nhưng thực tế cho thấy, dữ liệu của mỗi bất động sản không chỉ bao gồm các thông tin mô tả cơ bản mà còn gắn với hệ thống dữ liệu pháp lý phức tạp như tình trạng tranh chấp, thế chấp, hạn chế giao dịch, cũng như toàn bộ thông tin xuyên suốt vòng đời của tài sản từ khi hình thành, khai thác, sử dụng đến các lần chuyển nhượng.
"Với khối lượng thông tin lớn và mức độ phức tạp cao như vậy, việc hoàn thiện đầy đủ cơ sở dữ liệu để phục vụ vận hành Trung tâm giao dịch khó có thể thực hiện trong thời gian ngắn", bà Phạm Thị Miền nhận định.
Tuy nhiên, theo bà Miền, với tinh thần triển khai quyết liệt và đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, mục tiêu xây dựng Trung tâm giao dịch bất động sản hoàn toàn có thể đạt được trong trung và dài hạn. Điều kiện tiên quyết là sự vào cuộc nghiêm túc của toàn bộ hệ thống chính trị, tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, đồng thời thúc đẩy cơ chế chia sẻ dữ liệu thực chất giữa các cơ quan liên quan như thuế, ngân hàng, hệ thống công chứng và các tổ chức trung gian khác.
Đặc biệt, việc triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước ngay từ đầu được đánh giá là thách thức rất lớn. Vì vậy, phương án thí điểm tại một số địa phương có điều kiện thuận lợi, điển hình như Hà Nội và TP.HCM, được xem là bước đi phù hợp nhằm đánh giá, hiệu chỉnh mô hình trước khi nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.
"Để mô hình phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần có lộ trình triển khai phù hợp, được điều phối chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời bảo đảm đầy đủ các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, pháp lý và nhân lực, hướng tới mục tiêu xây dựng một thị trường bất động sản công khai, minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững dưới sự điều tiết của Nhà nước", bà Phạm Thị Miền nhấn mạnh./.
