Chính thức khởi động nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới

Ngày 21/1, Tokyo Electric Power Company (TEPCO) chính thức tái khởi động một lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa, đánh dấu lần đầu tiên cơ sở điện hạt nhân lớn nhất thế giới hoạt động trở lại sau 13 năm ngừng hoàn toàn kể từ thảm họa động đất - sóng thần năm 2011.

Theo thông tin từ TEPCO, việc tái khởi động được thực hiện sau khi doanh nghiệp nhận đầy đủ phê duyệt từ cơ quan quản lý trung ương và chính quyền tỉnh Niigata. Trong buổi tối cùng ngày, nhà máy bắt đầu rút các thanh điều khiển để đưa lò phản ứng vào giai đoạn vận hành thử, bước cuối cùng trước khi tái khởi động chính thức. Đây là lần đầu tiên TEPCO nối lại hoạt động hạt nhân kể từ sự cố tan chảy lõi lò tại nhà máy Fukushima Daiichi năm 2011, trong khi nhiều công ty điện lực khác tại Nhật Bản đã dần tái vận hành các lò phản ứng trong những năm qua.

Nhà máy Kashiwazaki-Kariwa nằm cách Tokyo khoảng 220km về phía Tây Bắc, gồm tổng cộng 7 lò phản ứng và từng bị đóng cửa toàn bộ từ năm 2012 do hệ quả từ thảm họa Fukushima. Trước đó, hai lò phản ứng số 6 và 7 của nhà máy đã vượt qua đánh giá an toàn vào năm 2017, song đến năm 2021, việc phát hiện các biện pháp chống khủng bố chưa đáp ứng yêu cầu khiến cơ quan chức năng đình chỉ phê chuẩn trong thời gian dài.

Phải đến tháng 11 năm ngoái, Thống đốc tỉnh Niigata Hideyo Hanazumi mới chấp thuận kế hoạch tái khởi động, sau đó được hội đồng tỉnh thông qua. Dù vậy, tiến trình này tiếp tục bị trì hoãn khi trong quá trình thử nghiệm xuất hiện trục trặc liên quan đến hệ thống thanh điều khiển. Sau khi khắc phục và xác nhận toàn bộ hệ thống an toàn, cảnh báo hoạt động bình thường, TEPCO mới được phép triển khai các bước cuối cùng. Chính quyền địa phương nhấn mạnh yêu cầu đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu trong suốt quá trình vận hành trở lại.

Việc tái khởi động nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang điều chỉnh mạnh mẽ chiến lược năng lượng quốc gia. Tokyo coi việc khôi phục điện hạt nhân là giải pháp then chốt nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, tăng cường tự chủ năng lượng và cắt giảm phát thải carbon. Hiện gần 70% sản lượng điện của Nhật Bản vẫn đến từ than đá, khí đốt và dầu mỏ. Chính phủ nước này đặt mục tiêu giảm xuống còn 30-40% nhiên liệu hóa thạch trong khoảng 15 năm tới, song song với việc mở rộng năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.

Theo kế hoạch năng lượng cơ bản cập nhật, Nhật Bản hướng tới mục tiêu điện hạt nhân chiếm khoảng 20% tổng sản lượng điện vào giai đoạn 2040-2050, tăng đáng kể so với mức khoảng 8,5% trong năm tài khóa 2023-2024.

Dù vậy, dư luận tại địa phương vẫn còn chia rẽ. Các cuộc khảo sát tại Niigata cho thấy phần lớn người dân vẫn hoài nghi về mức độ sẵn sàng của các điều kiện an toàn, cho rằng việc tái khởi động cần được giám sát chặt chẽ hơn nữa. Trong bối cảnh Nhật Bản vừa phải đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, đặc biệt từ các lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn như trí tuệ nhân tạo, vừa theo đuổi mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, quyết định tái vận hành Kashiwazaki-Kariwa tiếp tục là một phép thử lớn đối với chính sách năng lượng của quốc gia này.