Chuyên gia Quốc tế: Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam sẽ trở thành "thước đo" tin cậy của thị trường

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng và trung tâm sản xuất công nghệ cao dần định hình lại bản đồ đầu tư, bất động sản không còn là lĩnh vực phát triển theo quán tính chu kỳ, mà trở thành hạ tầng chiến lược gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia. Những yêu cầu về tiêu chuẩn phát triển, quản trị minh bạch, ESG và khả năng đáp ứng nhu cầu vận hành dài hạn của nhà đầu tư quốc tế vì thế cũng được nâng lên một nấc mới.

Trong dòng chảy đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh các doanh nghiệp và dự án tiêu biểu, mà còn được kỳ vọng đóng vai trò định hình những chuẩn mực cho thị trường trong giai đoạn tái cấu trúc. Theo ông Clayton Wade, Thành viên Hội đồng Chuyên gia Thế giới Liên đoàn Bất động sản Quốc tế (FIABCI), Thành viên HĐQT Hiệp hội Bất động sản Hoa Kỳ (National Association of Realtors® - NAR), Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Ủy ban Marketing Quốc tế Hiệp hội Bán hàng và Tiếp thị Bất động sản (RESAM), thông qua hệ thống tiêu chí nhấn mạnh vào chất lượng phát triển, tính bền vững và hiệu quả thực chất, Giải thưởng sẽ góp phần khuyến khích doanh nghiệp chuyển từ tư duy tăng trưởng ngắn hạn sang chiến lược dài hạn, gắn với nhu cầu thực của nền kinh tế và chuỗi cung ứng toàn cầu; đồng thời Giải thưởng sẽ trở thành "thước đo" đáng tin cậy của thị trường.

❃ ❃ ❃

- Thưa chuyên gia, với hơn 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bất động sản tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, ông đánh giá như thế nào về xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư bất động sản trong khu vực những năm gần đây, nhất là trong bối cảnh các tập đoàn toàn cầu đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và chiến lược sản xuất?

Ông Clayton Wade: Có thể khẳng đinh, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương hiện là điểm đến hàng đầu của dòng vốn bất động sản toàn cầu, trong đó các giao dịch xuyên biên giới chiếm khoảng 1/3 tổng hoạt động đầu tư, cho thấy mức độ hội nhập ngày càng sâu của các nhà đầu tư quốc tế.

Động lực cốt lõi phía sau làn sóng dịch chuyển này đến từ quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Chiến lược "Trung Quốc +1", cùng xu hướng đa dạng hóa rủi ro sản xuất, đang thúc đẩy dòng vốn chuyển hướng sang những thị trường có nền tảng ổn định và khả năng kết nối tốt như Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và đặc biệt là các quốc gia ASEAN trong đó có Việt Nam, Thái Lan và Malaysia. Khi cơ sở sản xuất dịch chuyển, dòng vốn bất động sản cũng tái phân bổ theo, tập trung vào các phân khúc gắn với hạ tầng chuỗi cung ứng như logistics, khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu và nhà ở cho lực lượng lao động. Song song với đó, các nhà đầu tư đến từ Nhật Bản và Singapore cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội tại các tài sản văn phòng và nhà ở có khả năng tạo lợi suất hấp dẫn ở nước ngoài.

Ở góc độ xu hướng, dòng vốn hiện nay đang nghiêng mạnh về các lĩnh vực thuộc "nền kinh tế mới" bao gồm kho vận, sản xuất công nghệ cao và hạ tầng số. Những phân khúc này được thúc đẩy bởi chiến lược chuyển các chuỗi cung ứng sang các nước láng giềng có cùng đường biên giới, xu hướng tăng dự trữ hàng tồn kho và yêu cầu đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, tiêu chí ra quyết định đầu tư cũng đang thay đổi. Nếu trước đây lợi suất là yếu tố chi phối, thì hiện nay các nhà đầu tư đặt trọng tâm lớn hơn vào sự ổn định địa chính trị, tính minh bạch pháp lý và khả năng kết nối hạ tầng. Những cơ hội chiến lược thường nằm dọc theo các hành lang chuỗi cung ứng, trong các mô hình hợp tác với đối tác địa phương uy tín, hoặc tại các tài sản phục vụ nhu cầu nâng cao chất lượng sống của tầng lớp trung lưu đang gia tăng nhanh chóng trong khu vực.

Tựu trung, dòng vốn bất động sản tại châu Á - Thái Bình Dương không chỉ dịch chuyển theo địa lý, mà còn tái định hình theo cấu trúc kinh tế mới của khu vực.

- Từ thực tế dòng vốn đang tái định hình theo cấu trúc kinh tế mới của khu vực, đặc biệt dọc theo các hành lang chuỗi cung ứng và các trung tâm sản xuất công nghệ cao, theo ông thị trường bất động sản Việt Nam đang đứng ở vị trí nào trong bản đồ dịch chuyển này?

Ông Clayton Wade: Nếu nhìn dưới lăng kính bất động sản, Việt Nam hiện là một trong những thị trường hưởng lợi rõ nét nhất từ sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng tại châu Á - Thái Bình Dương. Nếu đặt trong bản đồ dịch chuyển dòng vốn hiện nay, thị trường bất động sản Việt Nam không chỉ là điểm đến sản xuất mới, mà đang dần trở thành một thị trường neo đậu dòng vốn lâu dài, bởi vai trò ngày càng rõ trong cấu trúc kinh tế mới của khu vực.

Khác với giai đoạn trước, khi bất động sản tăng trưởng chủ yếu nhờ đô thị hóa và kỳ vọng thị trường, chu kỳ hiện nay gắn chặt với nhu cầu vận hành thực tế của các tập đoàn đa quốc gia. Khi các hành lang sản xuất mới hình thành dọc theo chuỗi cung ứng công nghệ cao, nhu cầu về khu công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn, trung tâm logistics và hạ tầng dữ liệu tại Việt Nam tăng lên một cách tự nhiên và bền vững hơn. Điều này cho thấy bất động sản Việt Nam không chỉ "đi theo" dòng vốn, mà đang trở thành một phần cấu thành của cấu trúc kinh tế mới trong khu vực.

Ở góc độ cạnh tranh khu vực, Việt Nam hiện được xem là thị trường tăng tốc nhanh trong ASEAN, đặc biệt ở phân khúc bất động sản công nghiệp và logistics. Tỷ lệ lấp đầy cao tại nhiều khu công nghiệp trọng điểm phản ánh nhu cầu thực rất rõ ràng. Tuy nhiên, so với những trung tâm đã phát triển như Thái Lan hay Malaysia, Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện hệ sinh thái, từ hạ tầng kết nối, năng lượng ổn định đến chuẩn mực phát triển và quản trị vận hành.

Vị thế của Việt Nam được nâng đỡ bởi những nền tảng quan trọng như môi trường chính trị ổn định, mức độ hội nhập thương mại cao và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp. Khi các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, điện tử hay linh kiện xe điện mở rộng sản xuất, họ không chỉ tìm kiếm lao động cạnh tranh, mà cần một hệ thống bất động sản công nghiệp đủ tiêu chuẩn quốc tế để vận hành hiệu quả. Chính điều đó đang tạo ra một chu kỳ phát triển mới cho thị trường bất động sản Việt Nam - chu kỳ gắn chặt với tăng trưởng thực của nền kinh tế, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào kỳ vọng hay đầu cơ như trước đây. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi khi bất động sản gắn với sản xuất và chuỗi cung ứng, nền tảng tăng trưởng sẽ bền vững hơn.

- Nếu Việt Nam đang dần trở thành điểm neo đậu của dòng vốn dài hạn trong cấu trúc kinh tế mới của khu vực như ông vừa chia sẻ, vậy thì đâu là những điều kiện cốt lõi để thị trường bất động sản có thể giữ chân và chuyển hóa dòng vốn đó thành động lực tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ thu hút những chu kỳ đầu tư ngắn hạn, thưa chuyên gia?

Ông Clayton Wade: Điểm khác biệt lớn nhất giữa dòng vốn ngắn hạn và dòng vốn dài hạn nằm ở tiêu chí ra quyết định. Dòng vốn ngắn hạn thường tìm kiếm cơ hội chênh lệch lợi suất, trong khi dòng vốn dài hạn, đặc biệt là từ các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư tổ chức hay nhà đầu tư chiến lược, lại đặt trọng tâm vào sự ổn định, minh bạch và khả năng tăng trưởng bền vững trong 10 - 20 năm.

Vì vậy, để chuyển hóa dòng vốn đó thành động lực tăng trưởng thực chất, tôi cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam cần nâng chuẩn minh bạch và công bố thông tin. Nhà đầu tư dài hạn cần dữ liệu đáng tin cậy về pháp lý dự án, quy hoạch, giao dịch, định giá và hiệu quả vận hành. Việc chuẩn hóa báo cáo tài chính, áp dụng các tiêu chuẩn định giá quốc tế và số hóa cơ sở dữ liệu thị trường sẽ giúp giảm đáng kể phí rủi ro mà nhà đầu tư đang phải tính vào quyết định của mình.

Bên cạnh đó là tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược phát triển dự án, thay vì xem đó là yếu tố phụ trợ. Các khu công nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, tối ưu hóa phát thải, quản lý nước và chất thải hiệu quả, đồng thời bảo đảm điều kiện làm việc và an sinh cho người lao động sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. ESG không còn là xu hướng truyền thông, mà là điều kiện để tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp và bền vững.

Ngoài ra, cần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tính nhất quán chính sách. Nhà đầu tư dài hạn đặc biệt coi trọng môi trường pháp lý ổn định, khả năng dự báo và cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch. Ở cấp độ doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa với việc xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, kiểm soát rủi ro chặt chẽ và chiến lược phát triển rõ ràng thay vì mở rộng theo chu kỳ ngắn hạn.

Tóm lại, để thu hút dòng vốn dài hạn, thị trường bất động sản Việt Nam cần chuyển từ tư duy tăng trưởng nhanh sang tư duy phát triển bền vững. Khi nền tảng minh bạch được củng cố, ESG được tích hợp thực chất và quản trị được nâng cấp theo chuẩn mực quốc tế, dòng vốn dài hạn sẽ không chỉ đến mà còn ở lại và đồng hành cùng sự trưởng thành của thị trường.

Ngoài ra, tôi cho rằng Việt Nam cũng cần ưu tiên cải cách trong giai đoạn tới, nên tập trung vào ba hướng chính. Một là, bảo đảm thực thi hiệu quả Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, đặc biệt ở khâu hướng dẫn thi hành và sự phối hợp giữa các cấp chính quyền.Việc đồng bộ trong thực thi sẽ quan trọng không kém nội dung luật.

Hai là, đẩy mạnh xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu đất đai và giao dịch bất động sản theo hướng số hóa toàn diện. Một hệ thống dữ liệu minh bạch, liên thông giữa quy hoạch, cấp phép, quyền sở hữu và giao dịch sẽ là bước tiến lớn về cải cách thể chế.

Ba là, chuẩn hóa đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới, thẩm định viên theo tiêu chuẩn ASEAN và quốc tế. Khi đội ngũ trung gian chuyên nghiệp, tuân thủ chuẩn mực đạo đức và nghiệp vụ rõ ràng, thị trường sẽ giảm được tình trạng thông tin méo mó và hành vi thiếu minh bạch.

- Trong bối cảnh thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện với yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, quản trị và phát triển bền vững, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) đã phát động Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II. Từ kinh nghiệm nhiều năm tham gia thẩm định các giải thưởng uy tín trong khu vực và quốc tế, ông nhìn nhận vai trò của giải thưởng này ở tầm chiến lược như thế nào? 

Ông Clayton Wade: Tôi cho rằng Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II thực sự đang đảm nhận vai trò như một công cụ thiết lập chuẩn mực và tái định vị giá trị cốt lõi của doanh nghiệp bất động sản Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới - giai đoạn mà bất động sản không còn tăng trưởng theo chiều rộng, mà buộc phải chuyển mình theo chiều sâu. Khi yêu cầu về tính chuyên nghiệp, minh bạch trở nên khắt khe hơn, một hệ thống giải thưởng uy tín, mang tầm vóc quốc gia như Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam sẽ góp phần định hình lại hệ giá trị của toàn ngành.

Đặc biệt, việc Giải thưởng đặt trọng tâm vào tôn vinh các doanh nghiệp minh bạch, quản trị chuẩn mực và kiên định với chiến lược phát triển bền vững mang ý nghĩa rất sâu sắc trong bối cảnh thị trường đang bước vào quá trình sàng lọc mạnh mẽ. Sự lựa chọn này không chỉ cho thấy định hướng nâng tầm chất lượng giải thưởng, mà còn gửi đi một thông điệp rõ ràng tới toàn thị trường rằng, giá trị thương hiệu hôm nay không chỉ được đo bằng những con số hay tốc độ mở rộng dự án, mà được khẳng định bằng nền tảng quản trị vững chắc, sự tuân thủ chuẩn mực pháp lý và cam kết trách nhiệm thực chất đối với xã hội.

Xa hơn, nếu bộ tiêu chí và quy trình chấm giải tiếp tục được duy trì trên nguyên tắc nghiêm ngặt, độc lập và chuyên nghiệp, Giải thưởng sẽ vượt ra ngoài ý nghĩa tôn vinh đơn thuần để trở thành một "thước đo" đáng tin cậy của thị trường. Khi đó, không chỉ chuẩn mực cạnh tranh trong nước được nâng lên một mặt bằng mới, mà các doanh nghiệp dẫn đầu còn có thêm nền tảng để củng cố uy tín, gia tăng sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế và tự tin bước ra sân chơi khu vực, toàn cầu với hình ảnh chuyên nghiệp, minh bạch và phát triển bền vững.

- Vậy theo ông, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II cần được thiết kế và vận hành ra sao để không chỉ dừng lại ở vai trò tôn vinh, mà thực sự trở thành một chuẩn mực tham chiếu của thị trường, góp phần định hình hành vi doanh nghiệp, nâng cao chất lượng dự án và gia tăng niềm tin của nhà đầu tư trong nước cũng như quốc tế?

Ông Clayton Wade: Cá nhân tôi cho rằng, Giải thưởng nên được xây dựng như một hệ thống benchmarking (đối sánh chuẩn mực). Khi được thiết kế đúng tầm, giải thưởng không chỉ tôn vinh thành tích, mà còn xác lập mặt bằng giá trị chung, giúp doanh nghiệp nhìn thấy mình đang ở đâu trong bức tranh cạnh tranh. Muốn vậy, bộ tiêu chí phải rõ ràng, công khai và có khả năng đo lường thực chất; trong đó, các yếu tố như minh bạch thông tin, chất lượng quản trị và thực thi ESG (môi trường, xã hội, quản trị) cần được đặt ngang hàng, thậm chí ưu tiên hơn những chỉ số về thiết kế hay hiệu quả thương mại thuần túy.

Song song đó, cấu trúc giải thưởng cũng cần phản ánh đúng sự đa dạng của thị trường. Việc xây dựng các hạng mục riêng cho doanh nghiệp và dự án, đồng thời phân tách theo từng phân khúc như nhà ở thương mại, khu công nghiệp hay nhà ở xã hội/nhà ở vừa túi tiền sẽ bảo đảm nguyên tắc "so sánh tương đồng với tương đồng". Cách tiếp cận này không chỉ tạo ra sự công bằng trong đánh giá, mà còn cho phép ghi nhận sự xuất sắc xuyên suốt vòng đời phát triển, từ hoạch định chiến lược, triển khai, vận hành cho đến giá trị bền vững mang lại cho cộng đồng, thay vì chỉ nhìn vào thời điểm ra mắt.

Ngoài ra, yếu tố quản trị của chính giải thưởng đóng vai trò then chốt quyết định uy tín. Một hội đồng giám khảo độc lập, đa dạng, quy tụ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực bất động sản, tài chính, quy hoạch, môi trường và pháp lý sẽ bảo đảm góc nhìn đa chiều. Đi kèm với đó phải là cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích chặt chẽ, quy trình thẩm định thực địa nghiêm túc và hệ thống chấm điểm dựa trên bằng chứng, dữ liệu xác thực thay vì cảm tính.

Cuối cùng, giá trị của giải thưởng không nên khép lại ở lễ vinh danh. Việc công bố báo cáo hậu giải thưởng, các nghiên cứu điển hình (case studies) phân tích cụ thể vì sao những đơn vị chiến thắng thực sự nổi trội sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực. Khi đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ góp phần định hình hành vi doanh nghiệp, nâng cao chuẩn mực phát triển và mang lại cho nhà đầu tư, công chúng một góc nhìn rõ ràng, khách quan hơn về những giá trị dẫn dắt thị trường.

- Xin cảm ơn chuyên gia về cuộc trò chuyện!