Đào móng nhà mới làm sập nhà hàng xóm, phải bồi thường thế nào?

Trong quá trình xây dựng, đặc biệt là giai đoạn đào móng, ép cọc, không ít trường hợp công trình mới gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhà liền kề, từ nứt tường, thấm dột cho đến sụp đổ hoàn toàn. Khi đó, câu hỏi đặt ra là: Chủ nhà đang thi công có phải chịu trách nhiệm và bồi thường như thế nào?

Khi nào phải bồi thường?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu khi xây dựng công trình có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về xây dựng, đảm bảo an toàn và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của bất động sản liền kề.

Thực tế, việc đào móng, ép cọc có thể gây tác động đến nền đất xung quanh. Với những ngôi nhà đã xây dựng lâu năm, nền móng yếu, lực tác động này có thể khiến đất bị dồn nén, gây nứt, lún, nghiêng hoặc thậm chí sập nhà.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều mặc nhiên phải bồi thường. Yếu tố then chốt là xác định nguyên nhân thiệt hại. Nếu có căn cứ cho thấy việc thi công là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự cố, chủ công trình phải chịu trách nhiệm bồi thường. Ngược lại, nếu công trình bị sập do xuống cấp hoặc nguyên nhân khách quan khác, trách nhiệm có thể không thuộc về bên thi công.

Ai phải chịu trách nhiệm?

Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, chủ sở hữu, người quản lý hoặc sử dụng công trình phải bồi thường thiệt hại do công trình gây ra cho người khác.

Trong trường hợp đơn vị thi công có lỗi - chẳng hạn thi công không đảm bảo kỹ thuật, không tuân thủ quy chuẩn an toàn thì đơn vị này phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường cùng với chủ đầu tư.

Nói cách khác, trách nhiệm không chỉ dừng lại ở chủ nhà mà có thể mở rộng sang nhà thầu nếu có sai phạm trong quá trình thi công.

Bồi thường như thế nào?

Mức bồi thường sẽ căn cứ vào mức độ thiệt hại thực tế và lỗi của các bên liên quan.

Thiệt hại về tài sản bao gồm giá trị tài sản bị hư hỏng, chi phí sửa chữa, khắc phục, thậm chí là chi phí ngăn chặn thiệt hại phát sinh. Nếu có thiệt hại về sức khỏe hoặc tính mạng, bên gây thiệt hại còn phải chi trả các khoản liên quan đến điều trị, bồi thường tổn thất.

Nguyên tắc chung là các bên có thể tự thỏa thuận về mức bồi thường. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, người bị thiệt hại có quyền yêu cầu UBND cấp xã giải quyết hoặc khởi kiện ra tòa án theo quy định của pháp luật dân sự.

Ngoài nghĩa vụ bồi thường, hành vi thi công gây lún, nứt hoặc sập công trình lân cận còn có thể bị xử phạt hành chính.

Theo Nghị định 139/2017/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về trật tự xây dựng gây ảnh hưởng đến công trình xung quanh có thể lên đến 30 triệu đồng. Đồng thời, bên vi phạm buộc phải khắc phục hậu quả, khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc tháo dỡ hạng mục vi phạm.