Đất đã vào quy hoạch nhưng chưa bị thu hồi: Người dân có thể chuyển mục đích sử dụng hay không?

Có không ít trường hợp người dân có đất nằm trong quy hoạch nhưng chưa có quyết định thu hồi và băn khoăn liệu còn được phép chuyển mục đích sử dụng đất hay không.

Liên quan đến nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có hướng dẫn cụ thể căn cứ xem xét việc chuyển mục đích sử dụng đất đối với các trường hợp đất thuộc quy hoạch.

Đất thuộc quy hoạch chưa đồng nghĩa bị "đóng băng" quyền sử dụng

Chia sẻ trên báo Lao Động, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết khoản 5 Điều 76 Luật Đất đai 2024 quy định trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố nhưng địa phương chưa ban hành kế hoạch sử dụng đất hằng năm thì người sử dụng đất vẫn được tiếp tục sử dụng đất và thực hiện đầy đủ các quyền theo quy định pháp luật.

Điều này đồng nghĩa người dân vẫn có thể thực hiện các quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Tuy nhiên, trường hợp địa phương đã có kế hoạch sử dụng đất hằng năm thì việc thực hiện quyền sử dụng đất sẽ có một số hạn chế nhất định.

Theo quy định, nếu thửa đất nằm trong khu vực phải thu hồi đất hoặc phải chuyển mục đích sử dụng đất theo kế hoạch đã được phê duyệt, người sử dụng đất vẫn được tiếp tục thực hiện các quyền của mình nhưng không được xây dựng mới nhà ở, công trình hoặc trồng cây lâu năm.

Trong trường hợp muốn cải tạo hoặc sửa chữa công trình hiện hữu, người sử dụng đất phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận.

Có được chuyển mục đích sử dụng đất hay không?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất không chỉ căn cứ vào việc đất có thuộc quy hoạch hay không mà còn phụ thuộc vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện đã được phê duyệt.

Theo Điều 121 Luật Đất đai 2024, cơ sở xem xét cho phép chuyển mục đích sử dụng đất gồm:

Kế hoạch sử dụng đất hằng năm; Nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất.

Như vậy, đất đã nằm trong quy hoạch chưa đồng nghĩa chắc chắn không được chuyển mục đích sử dụng đất. Việc hồ sơ có được chấp thuận hay không còn phụ thuộc tình trạng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại địa phương và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Người dân dễ nhầm giữa "quy hoạch" và "kế hoạch sử dụng đất"

Theo ghi nhận thực tế, nhiều người hiện vẫn nhầm lẫn giữa "quy hoạch sử dụng đất" và "kế hoạch sử dụng đất hằng năm".

Trong đó:

Quy hoạch sử dụng đất là định hướng dài hạn về việc phân bổ, sử dụng quỹ đất;

Kế hoạch sử dụng đất hằng năm là căn cứ cụ thể để triển khai thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc thực hiện dự án trong từng giai đoạn.

Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người cho rằng đất đã vào quy hoạch thì sẽ không còn được thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan, dù trên thực tế quyền sử dụng đất trong nhiều trường hợp vẫn chưa bị hạn chế hoàn toàn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị người dân cần chủ động kiểm tra thông tin quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại địa phương trước khi thực hiện các thủ tục như chuyển mục đích sử dụng đất, xin giấy phép xây dựng hoặc chuyển nhượng.

Việc nắm rõ tình trạng pháp lý của thửa đất sẽ giúp hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình giải quyết hồ sơ cũng như tránh hiểu nhầm về quyền sử dụng đất theo quy định mới của Luật Đất đai 2024.

Khi nào đất đã có quy hoạch vẫn được thực hiện quyền sử dụng đất?

Theo khoản 4 Điều 76 Luật Đất đai 2024, trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố công khai nhưng địa phương chưa ban hành kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện thì người sử dụng đất vẫn được:

Tiếp tục sử dụng đất; Thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Điều này có nghĩa việc đất nằm trong quy hoạch chưa đồng nghĩa bị "đóng băng" quyền sử dụng đất nếu khu vực đó chưa có kế hoạch sử dụng đất hằng năm.

Trong trường hợp này, người dân vẫn có thể thực hiện các quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Trường hợp đã có kế hoạch sử dụng đất hằng năm thì sao?

Luật Đất đai 2024 cũng quy định rõ trường hợp đất đã nằm trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện.

Theo khoản 6 Điều 76, đối với phần diện tích đất thuộc diện phải thu hồi hoặc phải chuyển mục đích sử dụng đất theo kế hoạch sử dụng đất hằng năm, người sử dụng đất vẫn được tiếp tục thực hiện các quyền của mình nhưng sẽ bị hạn chế một số hoạt động.

Cụ thể, người sử dụng đất:

- Không được xây dựng mới nhà ở hoặc công trình;

- Không được trồng mới cây lâu năm.

Tuy nhiên, người dân vẫn được:

- Xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn;

- Cải tạo, sửa chữa nhà ở hoặc công trình hiện có theo quy định pháp luật về xây dựng và các quy định liên quan.