Hà Nội dự chi hơn 1,5 tỷ USD nối dài tuyến metro đầu tiên của Việt Nam với 12 ga mới

Hà Nội đang tính toán phương án đầu tư hơn 1,5 tỷ USD để kéo dài tuyến đường sắt đô thị số 2A Cát Linh - Hà Đông - tuyến metro đầu tiên của Việt Nam, với quy mô 12 nhà ga mới. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những dự án hạ tầng giao thông đô thị lớn nhất Thủ đô trong giai đoạn tới, đánh dấu bước chuyển từ "thí điểm vận hành" sang mở rộng mạng lưới thực chất.

Mở rộng trục xương sống phía Tây

Tuyến Cát Linh - Hà Đông hiện dài hơn 13km, gồm 12 ga trên cao, kết nối khu vực trung tâm với phía Tây Nam Hà Nội. Sau hơn ba năm khai thác, tuyến metro này đã từng bước hình thành thói quen sử dụng vận tải công cộng cho người dân dọc trục Nguyễn Trãi - Quang Trung.

Theo đề xuất, đoạn nối dài sẽ bổ sung thêm 12 ga, tiếp tục mở rộng phạm vi phục vụ về phía Tây. Việc kéo dài tuyến không chỉ đơn thuần gia tăng chiều dài đường sắt đô thị mà còn tạo hành lang phát triển mới cho các khu đô thị, khu dân cư và trung tâm thương mại dọc tuyến.

Với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1,5 tỷ USD, dự án được đánh giá là khoản đầu tư lớn nhưng cần thiết trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng tỷ lệ vận tải hành khách công cộng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và giảm áp lực ùn tắc giao thông.

Theo phương án nghiên cứu, đường sắt đô thị tuyến 2A (Hà Đông - Xuân Mai) có chiều dài khoảng 20-20,4km, chủ yếu đi trên cao dọc dải phân cách giữa Quốc lộ 6, bắt đầu từ ga Yên Nghĩa cũng là điểm cuối của tuyến hiện hữu và kết thúc tại khu vực Xuân Mai, đô thị vệ tinh phía Tây Nam Thủ đô.

Dự kiến tuyến bố trí 12 ga trên cao với khoảng cách trung bình giữa các ga khoảng 1,8km, gồm các ga: Yên Nghĩa, Đô La, Mai Lĩnh, Biên Giang, Ngọc Hòa, Phú Nghĩa, Trường Yên, Đông Phương Yên, Nam Đông Sơn, Tiên Trượng, Xuân Mai Đông, Xuân Mai và Xuân Mai Tây.

Một depot nhỏ được nghiên cứu đặt gần ga Xuân Mai để phục vụ vận hành. Để bảo đảm tính đồng bộ và khả năng khai thác liên thông, tuyến kéo dài sẽ áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật tương tự đoạn Cát Linh - Hà Đông đang vận hành.

Bài toán hiệu quả và tái cấu trúc đô thị

Ở góc độ quy hoạch, việc nối dài tuyến metro đầu tiên mang ý nghĩa chiến lược. Các chuyên gia giao thông đô thị cho rằng, một tuyến đơn lẻ khó phát huy tối đa hiệu quả nếu không được tích hợp vào mạng lưới liên hoàn. Việc mở rộng tuyến 2A sẽ tăng mật độ phủ sóng, cải thiện khả năng trung chuyển và nâng cao công suất khai thác.

Hà Nội hiện định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit Oriented Development) - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Khi các nhà ga trở thành hạt nhân tổ chức không gian, giá trị đất đai và hoạt động thương mại xung quanh sẽ gia tăng, tạo nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng.

Tuy nhiên, bài toán tài chính và quản lý vận hành vẫn là thách thức lớn. Việc kiểm soát chi phí đầu tư, lựa chọn nguồn vốn, cũng như bảo đảm tiến độ và chất lượng thi công sẽ quyết định thành công của dự án. Bên cạnh đó, sự kết nối đồng bộ với các tuyến metro khác trong tương lai như Nhổn - Ga Hà Nội hay các tuyến vành đai sẽ quyết định mức độ khai thác hiệu quả của tuyến nối dài.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống đường sắt đô thị hoàn chỉnh với nhiều tuyến liên thông, kế hoạch đầu tư hơn 1,5 tỷ USD để kéo dài tuyến metro đầu tiên không chỉ là bước mở rộng hạ tầng mà còn là phép thử về năng lực tổ chức, điều phối và tầm nhìn phát triển đô thị dài hạn của Thủ đô.