Thích
Sau nhiều năm đối mặt áp lực dân số, giao thông và hạ tầng quá tải tại khu vực trung tâm, Hà Nội đang tính tới một bước đi mạnh hơn khi đưa hệ thống đại học ra khỏi nội đô lịch sử.
Theo quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được phê duyệt, thành phố sẽ triển khai lộ trình di dời các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp ra các cực phát triển mới ở vùng ven.
Động thái này nằm trong chiến lược tái tổ chức không gian đô thị của Hà Nội, khi khu vực lõi trung tâm được định hướng giảm mật độ cư trú, hạn chế gia tăng dân số cơ học và ưu tiên các chức năng văn hóa, hành chính, không gian công cộng.
Trong khi đó, các cực phát triển phía Tây, Bắc và Tây Nam sẽ trở thành nơi tiếp nhận các chức năng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo quy mô lớn.
Trường Đại học Quốc gia Hà Nội tại cơ sở Hòa Lạc. Ảnh: Báo Vietnamnet
Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ hình thành một khu đô thị đại học và nghiên cứu tại Hòa Lạc - khu vực vốn được định hướng trở thành "thung lũng công nghệ" của Thủ đô trong nhiều năm qua.
Ngoài Hòa Lạc, ba khu đào tạo chuyên ngành khác cũng được quy hoạch tại các cực tăng trưởng mới gồm khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ, Sơn Tây - Ba Vì và Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn.
Các khu vực này được lựa chọn nhờ quỹ đất lớn, khả năng kết nối hạ tầng liên vùng và dư địa phát triển đô thị còn rộng.
Việc đưa đại học ra ngoại thành được xem là lời giải cho nhiều bài toán cùng lúc. Không chỉ giảm áp lực giao thông và dân số khu vực nội đô, mô hình này còn giúp tạo ra các trung tâm tri thức mới gắn với nghiên cứu, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Hiện Hà Nội là địa phương tập trung số lượng trường đại học lớn nhất cả nước, với hơn 50 trường công lập và hàng trăm nghìn sinh viên học tập mỗi năm.
Theo dự báo, đến năm 2030, số lượng sinh viên tại Thủ đô có thể đạt 650.000-700.000 người - mức rất cao so với nhiều đô thị lớn trong khu vực châu Á.
Giới quy hoạch cho rằng mật độ đại học dày đặc trong khu vực lõi đang tạo áp lực lớn lên hạ tầng giao thông, nhà ở và dịch vụ đô thị, đặc biệt tại các quận trung tâm cũ như Đống Đa, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy hay Thanh Xuân.
Dù vậy, Hà Nội hiện chưa công bố danh sách cụ thể các trường thuộc diện di dời toàn bộ hay tiêu chí lựa chọn.
Theo định hướng quy hoạch, với những trường phải chuyển toàn bộ cơ sở đào tạo ra ngoài trung tâm, thành phố sẽ hỗ trợ đầu tư hạ tầng đồng bộ tại địa điểm mới.
Quỹ đất sau di dời trong nội đô sẽ được ưu tiên dành cho trường phổ thông, công viên, không gian công cộng và các tiện ích phục vụ cộng đồng.
Đối với các trường không di dời hoàn toàn, Hà Nội khuyến khích mở rộng cơ sở đào tạo ở vùng ven hoặc các tỉnh lân cận, trong khi cơ sở nội đô sẽ tập trung cho đào tạo sau đại học, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Trên thực tế, xu hướng này đã bắt đầu diễn ra vài năm gần đây khi nhiều trường đại học lớn liên tục tìm quỹ đất mở rộng ngoài Hà Nội.
Đại học Y Hà Nội, Đại học Ngoại thương, Đại học Luật Hà Nội hay Đại học Dược Hà Nội đã xúc tiến phát triển cơ sở tại Bắc Ninh. Trong khi đó, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Xây dựng Hà Nội và Học viện Ngân hàng mở rộng về khu vực Ninh Bình. Đại học Bách khoa Hà Nội cũng đang phát triển khuôn viên mới tại Hưng Yên.
Nhiều chuyên gia đánh giá, nếu được triển khai đồng bộ với hạ tầng giao thông công cộng và các tuyến đường kết nối vùng, mô hình đô thị đại học sẽ không chỉ giúp giảm tải cho khu vực lõi Hà Nội mà còn tạo động lực phát triển mới cho các đô thị vệ tinh trong nhiều thập niên tới.
