Thích
Trong thực tế, không ít người cho rằng việc không có tên trong di chúc đồng nghĩa với mất toàn bộ quyền thừa kế. Tuy nhiên, quy định của Bộ luật Dân sự 2015 lại không hoàn toàn như vậy.
Pháp luật hiện hành ghi nhận một nhóm đối tượng được gọi là "người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc". Theo đó, dù không được để lại tài sản, hoặc chỉ được chia phần ít hơn mức tối thiểu, những người này vẫn được hưởng một phần di sản nhất định.
Cụ thể, họ được đảm bảo nhận ít nhất bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật, với điều kiện không từ chối nhận di sản và không thuộc trường hợp bị tước quyền thừa kế.
Trong một số trường hợp, dù không có tên trong di chúc vẫn được hưởng quyền thừa kế. Ảnh minh họa
Nhóm đối tượng được bảo vệ bao gồm: con chưa thành niên; cha, mẹ; vợ hoặc chồng; và con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
Để xác định mức hưởng này, cần hiểu "suất thừa kế theo pháp luật" là phần tài sản mà mỗi người thừa kế được nhận nếu chia theo quy định chung, không xét đến di chúc.
Theo Bộ luật Dân sự, người thừa kế được chia theo thứ tự hàng thừa kế. Hàng thứ nhất gồm vợ, chồng, cha mẹ và con; hàng thứ hai gồm ông bà, anh chị em ruột; hàng thứ ba gồm các thân nhân xa hơn như cô, dì, chú, bác… Nguyên tắc là những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau, và chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng sau mới được nhận.
Người dân cần biết rõ quy định về hưởng thừa kế, tránh thiệt thòi. Ảnh minh họa
Suất thừa kế được tính bằng cách lấy tổng giá trị di sản chia cho số người thừa kế hợp pháp cùng hàng. Tuy nhiên, giá trị di sản không phải toàn bộ tài sản để lại, mà là phần còn lại sau khi đã trừ các nghĩa vụ tài chính như chi phí mai táng, nợ, thuế, bồi thường hoặc các khoản chi hợp pháp khác.
Từ đó, phần tối thiểu mà các đối tượng được bảo vệ được hưởng sẽ bằng 2/3 của suất thừa kế này.
Quy định trên áp dụng trong hai trường hợp: người thuộc diện bảo vệ không được hưởng di sản theo di chúc, hoặc được hưởng nhưng thấp hơn mức 2/3 theo luật định.
Việc duy trì cơ chế này nhằm đảm bảo quyền lợi cơ bản cho những người thân thích gần gũi, đặc biệt là các đối tượng yếu thế như trẻ chưa thành niên hoặc người không có khả năng lao động. Đồng thời, đây cũng là cách cân bằng giữa quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc và nghĩa vụ đối với gia đình.
Trên thực tế, nhiều tranh chấp thừa kế phát sinh do hiểu sai hoặc bỏ qua quy định này. Vì vậy, việc nắm rõ nguyên tắc "2/3 suất thừa kế" có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi phân chia di sản.
