Aa

Khơi thông nguồn lực, tiếp sức doanh nghiệp tăng tốc cuối năm

Thứ Năm, 19/11/2026 - 06:29

Những tháng cuối năm 2026 là thời điểm quan trọng để doanh nghiệp tăng tốc sản xuất kinh doanh, tận dụng cơ hội thị trường. Tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là nền tảng tạo đà tăng trưởng cho năm 2027.

Cơ hội tăng trưởng rộng mở, doanh nghiệp vẫn đối mặt những điểm nghẽn

Năm 2026 đang bước vào chặng cuối với nhiều tín hiệu tích cực từ sản xuất, đầu tư và hoạt động thương mại. Theo Cục Thống kê, tính chung 10 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 13%. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%. Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước đạt 783.900 tỷ đồng, tăng 19,8% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đối mặt với không ít thách thức. Số liệu của Cục Thống kê cho thấy, cả nước có hơn 243.600 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 4,8% so với cùng kỳ; trong khi khoảng 182.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, giảm 4,5%. 

Những con số này cho thấy, bên cạnh các động lực tăng trưởng tích cực, việc tiếp tục tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường kinh doanh vẫn là yêu cầu cấp thiết, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng cơ hội thị trường, tăng tốc sản xuất kinh doanh trong những tháng cuối năm và tạo đà phát triển cho năm 2027.

Nhìn nhận những chuyển động của cộng đồng doanh nghiệp trong năm 2026, TS. Nguyễn Quốc Việt, Chuyên gia chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội quan trọng.

Khơi thông nguồn lực, tiếp sức doanh nghiệp tăng tốc cuối năm - Ảnh 1.

TS. Nguyễn Quốc Việt, Chuyên gia chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Báo Lao Động)

Trước hết là cơ hội đến từ quá trình Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng và đầu tư toàn cầu, cùng với sự dịch chuyển của các dòng vốn đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, xu hướng số hóa và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những phương thức tổ chức sản xuất, kinh doanh mới. Một cơ hội khác đến từ việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, phát triển hạ tầng chiến lược và mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân thông qua các hình thức hợp tác công tư.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Quốc Việt, không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng tiếp cận và tận dụng hiệu quả những cơ hội này, nếu như không có tư duy, không có khả năng để thích ứng, thay đổi.

“Nếu doanh nghiệp chưa thực sự thay đổi tư duy và văn hóa quản trị, chưa kết nối được dữ liệu kinh doanh, dữ liệu khách hàng với hoạt động sản xuất, việc đầu tư vào AI thậm chí có thể trở thành gánh nặng. Đã có những doanh nghiệp trên thế giới sau khi ứng dụng AI phải quay trở lại tuyển dụng lao động. Điều đó cho thấy công nghệ không tự động mang lại hiệu quả nếu doanh nghiệp thiếu khả năng thích ứng và tổ chức lại hoạt động sản xuất kinh doanh”, TS. Nguyễn Quốc Việt nêu.

Trong khi những cơ hội tăng trưởng đang mở rộng, khả năng tiếp cận nguồn lực vẫn là một trong những yếu tố quyết định doanh nghiệp có thể tận dụng được cơ hội hay không. Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, ông Trần Văn Hiển, Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) nhìn nhận, Việt Nam tiếp tục là môi trường hấp dẫn dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn về vốn, chi phí hoạt động và khả năng tiếp cận chính sách.

"Trong đó, vốn là xương sống của doanh nghiệp”, ông Hiển nhấn mạnh và cho biết, ngoài vấn đề lãi suất, thì dù nguồn vốn có lãi suất thấp, nhưng chính sách của ngân hàng rất khó tiếp cận thì việc lãi suất thấp cũng không có ý nghĩa.

Thực tế, những tháng cuối năm là giai đoạn nước rút, khi doanh nghiệp tập trung chuẩn bị nguyên vật liệu, hàng hóa và tổ chức sản xuất phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết. "Đây là chu kỳ quyết định tăng tốc của doanh nghiệp. Nhưng khi tăng tốc mà phải cầm chừng bởi lãi suất quá cao thì doanh nghiệp sẽ khó gia tăng doanh thu", Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, VINASME lên tiếng.

Khơi thông nguồn lực, nâng cao nội lực doanh nghiệp

Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen, các chuyên gia cho rằng việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi chính sách và thúc đẩy đổi mới quản trị có ý nghĩa quan trọng.

Ông Trần Văn Hiển đề cập đến chi phí tuân thủ pháp luật, nhất là thời gian doanh nghiệp phải dành cho việc thực hiện các thủ tục hành chính. Chi phí tuân thủ không đơn thuần là những khoản tiền doanh nghiệp phải nộp trong quá trình thực hiện thủ tục, mà còn bao gồm thời gian và nguồn lực bị tiêu hao, thậm chí là những cơ hội kinh doanh có thể bị bỏ lỡ.

“Có những doanh nghiệp khi thay đổi địa điểm hoạt động, chuyển sang cơ quan quản lý thuế khác phải thực hiện các thủ tục quyết toán thuế kéo dài. Trong một số trường hợp, quá trình xử lý hồ sơ có thể mất nhiều tháng, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất kinh doanh, đặc biệt khi doanh nghiệp đang cần tận dụng thời điểm thị trường có nhu cầu cao”, ông Hiển nêu thực tế. Bên cạnh đó, là vướng mắc phát sinh trong quá trình giải thể doanh nghiệp, khi việc xử lý nghĩa vụ liên quan đến một doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp khác do cùng một cá nhân làm chủ.

Khơi thông nguồn lực, tiếp sức doanh nghiệp tăng tốc cuối năm - Ảnh 2.

Ông Trần Văn Hiển, Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME). (Ảnh: Thời báo Ngân hàng)

Từ những trường hợp thực tế này, ông Hiển cho rằng, cải cách thủ tục hành chính cần đặc biệt chú trọng yếu tố thời gian, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất kinh doanh. "Thời gian là tiền bạc với doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể mất chi phí tuân thủ, nhưng thời gian phải nhanh", Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại, VINASME nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng cải cách thể chế cần được đánh giá bằng hiệu quả thực chất mà doanh nghiệp nhận được.

"Không phải là cắt bao nhiêu văn bản, bao nhiêu giấy phép con hay bao nhiêu thủ tục, mà quan trọng là các doanh nghiệp hài lòng với sự phục vụ và sự kiến tạo của chính quyền và cơ quan quản lý đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của họ", TS. Nguyễn Quốc Việt nêu quan điểm, đồng thời, lưu ý cần quan tâm đến những rủi ro phát sinh trong suốt vòng đời hoạt động của doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Quốc Việt cũng cho rằng, việc chuẩn hóa hoạt động quản trị, kế toán, thuế là cần thiết để tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Tuy nhiên, quá trình áp dụng các quy định mới cần tính đến đặc điểm, trình độ và khả năng thích ứng khác nhau giữa các ngành hàng, doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

“Nếu những thay đổi chính sách được thực hiện quá nhanh, thiếu sự phân loại hoặc không có khoảng thời gian chuyển tiếp phù hợp, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc điều chỉnh hoạt động. Vì vậy nên tăng cường tham vấn doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và các chuyên gia ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, để những vấn đề phát sinh được nhận diện và xử lý trước khi quy định đi vào thực tiễn”, TS. Nguyễn Quốc Việt nêu.

Nếu những thay đổi chính sách được thực hiện quá nhanh, thiếu sự phân loại hoặc không có khoảng thời gian chuyển tiếp phù hợp, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc điều chỉnh hoạt động.
TS. Nguyễn Quốc Việt, Chuyên gia chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội

Liên quan đến nguồn vốn, theo TS. Nguyễn Quốc Việt, ngân hàng cũng có những áp lực riêng về chất lượng tín dụng, nợ xấu và yêu cầu bảo đảm an toàn vốn. Do đó, việc khơi thông tín dụng cần được nhìn nhận trong tổng thể các giải pháp xử lý điểm nghẽn tài chính, nâng cao chất lượng tài sản và năng lực kinh doanh của doanh nghiệp.

“Chúng ta không thể bắt bệnh và trị bệnh ở đằng ngọn”, TS. Nguyễn Quốc Việt lưu ý. Theo đó, doanh nghiệp trước hết phải chứng minh được thực lực thông qua hiệu quả hoạt động, khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng tài sản, dòng tiền và vòng quay vốn; qua đó, tổ chức tín dụng cũng có thêm cơ sở để đánh giá khả năng trả nợ và xây dựng phương án cho vay phù hợp.

Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp đa dạng hóa các kênh huy động vốn, tăng khả năng tiếp cận nguồn lực từ thị trường chứng khoán, các quỹ đầu tư và những cơ chế tài chính phục vụ chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Ở góc độ quản trị, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, doanh nghiệp phải chủ động thay đổi tư duy, nâng cao khả năng thích ứng và tận dụng các cơ hội từ chuyển đổi số, công nghệ và sự phát triển của những mô hình kinh doanh mới.

Đặc biệt, quá trình ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, gắn với chuẩn hóa dữ liệu, quy trình quản trị và nâng cao hiệu quả vận hành, thay vì đầu tư theo xu hướng khi chưa xác định rõ khả năng mang lại giá trị.

Đồng thời, doanh nghiệp và các hiệp hội cần tích cực hơn trong việc phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách.

"Những hơi thở cuộc sống của doanh nghiệp cần phải được nêu lên và được truyền thông một cách rất kỹ lưỡng, rất kỹ càng. Những vấn đề liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh cần được nhận diện và trao đổi kịp thời, ngay từ khi các dự thảo chính sách còn đang được xây dựng”, TS. Nguyễn Quốc Việt nêu quan điểm.

Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Thương hiệu dẫn đầu

Lên đầu trang
Top